Depremin yıl dönümünde iktidar, denetime değil rant paylaşımına odaklanıyor

Denizli — 6 Şubat Maraş depreminin üzerinden üç yıl geçti. Birçok ilde anma ve protesto yürüyüşleri yapıldı. Depremin yıl dönümünde TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonundan geçen torba yasa zemin etütlerini bakanlığın belirlediği şirketlerin tekelinde toplayacak.

TMMOB Denizli İl Koordinasyon Kurulu’nun Mimarlar Odası’nda yaptığı basın toplantısında oda temsilcileri yaptığı açıklamalarda bu tasarının denetimi ortadan kaldırarak bir rant paylaşımına yol açacağını dile getirdi. Oda temsilcileri isimdeki temel niyet ve hataya dikkat çekerek değişikliğin “Zemin etüt ve temel kuruluşu” değil “zemin etüt ve temel denetimi” şeklinde olması gerektiğini vurguladı.

Depremde yaşamını yitirenler için yapılan saygı duruşu ile başlayan basın toplantısında TMMOB adına basın açıklamasını TMMOB Denizli İKK Sekreteri Mimar Mehmet Öztürk yaptı. TMMOB’un yıllardır yaptığı uyarıları hatırlatan Öztürk “Deprem bir doğa olayıdır; felakete dönüşmesi siyasi ve idari tercihlerle ilgilidir. Güvenli kentler ve yapılar mümkündür. Bunun yolu; bilimden, mühendislikten, mimarlıktan ve kamu yararından geçmektedir. TMMOB Denizli İl Koordinasyon Kurulu olarak; afet risklerini azaltan bütüncül planlama politikalarının hayata geçirilmesini, mevcut yapı stokunun bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesini, meslek odalarının sürece etkin biçimde dahil edilmesini, halkın can ve yaşam güvenliğini esas alan kamucu bir anlayışın benimsenmesini talep ediyoruz” ifadelerini kullandı.

“Yıkımlar afetlerin ‘takdir-i ilahî’ değil ‘takdir-i idari’ bir sonucu”

Jeoloji Mühendisleri Odası Denizli Şube Başkanı Doç. Dr. Barış Semiz, komisyondan geçen zemin etütleri düzenlemesinin birçok belirsizlik barındırdığına da değinerek denetimsizliği artıracağı tehlikesine dikkat çekti. Semiz, yapılacak düzenlemenin sermayeye yeni rant alanları açacağı, zemin araştırmalarını denetimden uzakla kılacağı ve binlerce mühendisi işsiz bırakacağı uyarısında bulundu. Deprem davalarının da beklenen adaleti sağlamadığını dile getiren Semiz, “Mevcut gidişata dur diyebilmek için afetlerin “takdir-i ilahî” değil “takdir-i idari” bir sonucu olduğunu bilen afet suçlarına karşı müsamaha göstermeyen ve afet yönetimini bir maliyet hesabı olarak görmeyen yaklaşıma ihtiyaç duyulmaktadır” dedi.

Soru cevap kısmında konuyu açan Semiz, belirsizlik ve bilinmezliklere dikkat çekerek, “Bizim yönetmelik çıkarmada değil uygulama aşamasında sıkıntımız var. Uygulama ve denetlemeyi düzgün yapsak sıkıntı yaşamayız. En önemli sıkıntısı zemin etütlerinde laboratuvarları inşaatlardan alınan örnekler gibi değerlendiriyor. İnşaatta betondan numune alıyor ve denetimi yapıyor. Bunda da diyor ki araziden örnekleri gidecek alacak. Bizim zemin etüdümüz üç gün sürüyor. Üç gün sürecek bir çalışmada laboratuvar o örneği ne zaman gidecek, hangi örneği nereden alacak? Şöyle olsa; ‘Zemin ve temel etüt kuruluşları kurulması’ değil, ‘Zemin ve temel etüt denetim firmaları kurulması’ olsa bizim Denizli’de yaptığımız koordineli çalışmayı Türkiye’ye yaysalar sorun çözülür. Bu haliyle geçmesine itiraz ediyoruz” ifadelerini kullandı.

“Maraş depreminde denetimli binaların yüzde 99’u ayakta kaldı!”

EMO Denizli Şube Başkan Yardımcısı Fatih Mardinoğlu, yapı denetim alanında faaliyet gösterdiğini ifade ederek konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Jeoloji ve jeofizik mühendisleri ile koordineli olarak zemin etütlerine de ağırlık verdiklerini belirterek “Yeni binalarda artık sorun yaşadığımızı düşünmüyoruz. Denetim açısından bunun Türkiye’ye yayılması lazım. Torba yasadaki sorun denetim mekanizmasında değil etüt mekanizmasında değişiklik yapılıyor. Etüt mekanizmasını direkt rantın eline bıraktı. Bu etütleri kim yapacak parayı kim yapacak buraya evrildi. Denetimi kim yapacak burada yine bir değişiklik yok! Maraş depremi sonuç raporları yayınlandı. Maraş depremlerinde denetimli yapılan binaların yıkılmama oranı yüzde 99! Zeminde de aynı denetim mekanizması kurulmalı” diye konuştu.

“Zemin sınıflandırma aralıkları çok geniş, elden geçmeli!”

Jeofizik Mühendisleri Odası adına konuşan Gökhan Fenli de çıkacak torba yasanın denetim mekanizmasını ortadan kaldıracağını ifade etti. Bir mühendisin iş yapma yetisini elinden almanın kazanılmış haklara da aykırı olduğunu belirten Fenli, “Devlet kendi ihalesini yaparken ben bu şartlar istiyorum diyebilir. Ama piyasada bu uygulamaya geçmek yanlış bir uygulamadır. Biz Denizli’de yaptığımız çalışma ile yüzde 80 sağlıklı bir orana ulaştığımızı düşünüyorum” dedi. Fenli ayrıca zemin sınıflandırmalardaki referans aralıklarının da çok farklı değerlerde olduğunu dile getirdi. Fenli devamında, “Deprem yönetmeliği de elden geçmeli, aralıklarla çözülmez yerinde incelenmeli. Zemin sınıflandırmalarında çok geniş aralıklar verilmiş” diye konuştu.