Yoksul halkın 823 milyar lirası silahlanmaya: Patron NATO, MSB şirket, kazanan silah tekelleri

“Yerli ve milli silah sanayi ve ülke güvenliği” adı altında yıldan yıla silahlanmaya ayrılan pay ve uygulanan politikalarla Milli Savunma Bakanlığı (MSB), bir kamu kurumu olmaktan çıkıp sermaye kuruluşuna dönüştü. Doğrudan ve dolaylı olarak on binlerce savunma sanayi işçisi bakanlığın emrinde ve yoksulluk sınırının çok altında ücretle çalıştırılırken başta ABD, Avrupa ve Türkiye’den silah tekelleri kasalarına milyar dolarları doldurdu. Son toplu sözleşmeye göre 2026’da işçi ücretlerine ilk 6 ay için yüzde 10, ikinci altı ay için yüzde 6 zam yapılacak. İşçi üretti, MSB ve aralarında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın damadının şirketinin de bulunduğu silah tekelleri, ihracat yaparak milyar dolarlar kazandı. Türkiye ise parasını verdiği F35’leri bile hâlâ alabilmiş değil. Eurofighter ve F-16’lar ise diğer ülkelere satılanların birkaç katı fiyata alındı.

200 milyar liralık artış

TBMM’de bugün 200 milyar liralık artışla 822.9 milyar TL’ye (19.6 milyar dolar) yükseltilen MSB bütçesi görüşülüyor. Halkın kaynaklarından MSB’ye 2025 yılında 623.8 milyar TL ödenek ayrılmıştı. Bakanlığa 2027’de 1 trilyon 73 milyar TL, 2028 de ise 1 trilyon 370 milyar TL bütçe ayrılması öngörülüyor. Yani üç yıl sonra MSB’ye ayrılan payın 2025’tekinin iki katına çıkması isteniyor.

Silahlanma harcamaları neden artıyor?

Bu artışın arkasında ise ABD’nin başında olduğu NATO’nun talimatları yer alıyor. Emperyalist savaş örgütüne üye devletlerin silahlanmaya ayırdığı pay her yıl artıyor. Halihazırda NATO üyesi 32 ülkenin 22’si, silahlanmaya GSYİH’lerinin yüzde 2’sinin üzerinde bütçe ayırıyor. İttifakın ortalaması yüzde 2.6. Ancak yeni kararla üye ülkeler, önümüzdeki 10 yılda bu oranı yüzde 5’e çıkaracak.

MSB bütçesi yaklaşık 20 milyar dolar olarak açıklansa da NATO raporlarında Türkiye’nin silahlanmaya ayırdığı payın 47 milyar dolar (GSYİH’nin yüzde 3.6’sı) olduğu belirtiliyor. Bu farkın nedeni iktidar tarafından şeffaf olarak açıklanmıyor. Ancak Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı ve Savuma Sanayi Destekleme Fonu harcamaları; silah şirketlerine arazi hibesi, vergi teşviki ve istisnalar ile silah tekelleriyle yapılan anlaşmalar nedene işaret ediyor.

1.4 milyar dolar ödenen F-35’ler ortada yok

Türkiye, 2.5 milyar dolar ödeyerek 2019'da Rusya'dan satın aldığı S-400 füze savunma sistemi nedeniyle, “ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası” olarak bilinen CAATSA kapsamında yaptırımlara maruz kalan ilk NATO ülkesi oldu. Üretici ortaklarından olduğu F-35 programında da 2021 yılında resmen çıkarıldı. Türkiye'nin 1.4 milyar dolar ön ödeme yaptığı 6 adet F-35 savaş uçağına da el konuldu. 

4 yıldır F-16 da yok

F-35 programından çıkarıldıktan sonra Türkiye, Ekim 2021'de 23 milyar dolara ABD'den 40 adet yeni F-16 Block 70 (Viper) savaş uçağı ve mevcut 79 adet F-16 uçağı için modernizasyon kiti satın alma talebinde bulundu. Ancak uçakların satışı CAATSA yaptırımları nedeniyle 2 yıldan fazla bekledi. Türkiye'nin İsveç'in NATO'ya katılımına onay vermesiyle, dönemin ABD Başkanı Joe Biden satışı kabul etti. Ancak bu satın alım da CAATSA yaptırımları nedeniyle hâlâ bekletiliyor.

KAAN’ın motoru da ABD’den bekleniyor

"Tamamen yerli ve milli" olduğu öne sürülen savaş uçağı prototipi KAAN’ın da ABD’den motor beklediği Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın açıklamasıyla ortaya çıkmıştı. CHP Milletvekili Namık Tan da Erdoğan'ın damadı Selçuk Bayraktar'ın F-16'ların alımına karşı olduğunu ve onun yerine KAAN için motor alımına öncelik verilmesini istediği iddiasını gündeme getirmişti.

4 katı fiyatına Eurofighter

Cumhurbaşkanı Erdoğan,27 Ekim’de 2025’te Ankara’ya gelen İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile 8 milyar sterline 20 adet Eurofighter almak için el sıkıştı.  İYİP’li Turhan Çömez, Türkiye’nin adedini 400 milyon pounda satın aldığı uçakların Almanya’ya anlaşmadan iki hafta önce 165 milyon pounda satıldığını açıkladı. Ayrıca Katar ve Umman’dan da 12’şer adet ikinci el Eurofighter alınacak. 

Yerli ve yabancı silah tekelleri milyarlar kazandı

Geçen yıllarda sadece yabancı silah şirketleri değil, Türkiye’de devlet desteğini arkasına alan “yerli” silah tekelleri de palazlandı. SIPRI’nin dünyanın 100 büyük silah tekeli listesi bunun açık ifadesi oldu. Bu yıl Türkiye’den listeye giren şirket sayısı 5’e çıktı. Bu 5 şirketin toplam gelirleri 10.1 milyar dolar oldu. ASELSAN 3.4 milyar dolarlık cirosuyla 47. sırada, TUSAŞ 65. sırada, yönetiminde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın damadı Selçuk Bayraktar’ın bulunduğu ve yakın zamanda soykırımcı İsrail’in önemli silah tedarikçilerinden biri olan Leonardo firmasıyla da ortaklık kuran Baykar 2 milyar dolarlık geliri ile 73. sırada, Roketsan 87. sırada, MKE ise ilk kez listeye girerek 93. sırada yer aldı.

Bayraktar kardeşler ilk ikide

Öte yandan 2024 vergi rekortmenleri listesinde ilk iki sırayı Baykar’ın patronları; Selçuk Bayraktar (2.76 milyar TL) ve Lütfü Haluk Bayraktar (2.52 milyar TL) aldı. Buna göre, en yüksek vergi diliminden vergi ödedikleri varsayıldığında 2024’te en az 13.24 milyar TL gelir elde ettiler.

NATO’nun ‘üretim’ üssü

MSB bütçesinde yer almayan ancak milyarlarca liralık kâr açıklayan, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı (TSKGV) ve Cumhurbaşkanlığına bağlı Savunma Sanayi Başkanlığının sözleşmeleri de dikkat çekiyor. MSB’ye bağlı Askeri Fabrika ve Tersane İşletme AŞ’nin (ASFAT) de 4 milyar 19 milyon TL dönem kârı bulunuyor.

ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, ASPİLSAN, İŞBİR şirketlerinde yüzde 50’den fazla hisseye sahip olan TSKGV’nin 2024 yılı net dönem kârı 2 milyar 281 milyon TL oldu.

ASFAT’ın sermayesi Hazineye, yönetim ve denetim yetkisi ise MSB’ye ait. Türkiye’de silah sanayisinde 649 milyon dolarlık satışla en çok ihracat yapan üçüncü şirket. 2024 yılı kârı 4 milyar 19 milyon TL.

ASFAT tarafından 4 Aralık’ta İstanbul Tersanesi Komutanlığında tamamlanan ‘TCG Akhisar’ savaş gemisinin, ilk kez bir NATO üyesi ülkesi olan Romanya’ya satıldığı açıklanmıştı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin satış sonrası yaptığı açıklama, Türkiye’nin, NATO’nun genel savaş stratejisi içinde bir “üretim üssü” olarak konumlandırıldığını göstermişti: “Türkiye’deki savunma sanayi üssünüz gibi, 3 binden fazla şirket, caydırıcılık ve savunma için gerekli çıktıyı sağlıyor.”

Öte yandan şirketlerin fonlanmasını ve tedarik süreçlerini yöneten Cumhurbaşkanlığına bağlı Savunma Sanayii Başkanlığına da 2026 yılında 1.5 milyon lira bütçe ayrılmak isteniyor. 2025 yılında bu pay 1 milyar 138 milyon liraydı. 

Savunma Sanayii Başkanlığı ile ASELSAN arasında 11 Kasım’da hava savunma sistemlerinin devam eden seri üretim projelerine ilave olarak toplam tutarı 1.1 milyar avro olan yeni sözleşme imzalanmıştı. 

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Meclis Plan ve Bütçe Komisyonundaki açıklamasında, “2026 ödeneği, sadece idareye tahsis edilen ödenektir. Uygulamada Savunma Sanayii Başkanlığınca yürütülen projelere, Savunma Sanayii Destekleme Fonundan kaynak aktarılmakta olup, söz konusu fona 2024 yılında aktarılan vergi payı yaklaşık 153.5 milyar liradır” demişti.

Bütçenin yüzde 11.4’ü zapturapta

AKP iktidarı, 2026 yılında MSB’ye ve artan eylem ve protestolara karşı “toplumsal güvenlik” adı altında İçişleri Bakanlığına ayırdığı bütçe ile yeni bir rekor kırdı. 2026’da “savunma ve güvenlik birimlerine” ayrılan toplam ödenek 2 trilyon 155 milyar TL oldu. Bu, toplam bütçenin yüzde 11.4’üne denk geliyor. Geçen yıla göre askeri-güvenlik harcamaları 547 milyar TL artmış oldu. 2025 yılında savunma ve iç güvenlik için ayrılan toplam ödenek 1 trilyon 608 milyar TL idi.

• Türkiye, Avrupa’da asgari ücretli çalışan oranı sıralamasında birinci.
• En yüksek enflasyonda dünyada 6'ncı sırada.
• OECD'nin 2025 yılı raporuna göre ücret üzerindeki vergi yükündeki sıralamasında da 19'uncu sırada.
• Buna karşın dünyanın en büyük 9'uncu ordusuna sahip.
• SIPRI raporuna göre silahlanmaya en çok para harcayan 17'nci ülke.