Kapattıkları kreşleri şimdi ‘müjde’ diye sunuyorlar

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, hastanelerde 7/24 hizmet verecek kreşlerden söz etti ve 7 tanesine başlayacaklarını açıkladı. Zira sağlık çalışanlarının yüzde 60’ı kadın çalışanmış. Bakan Bey, “Artık özellikle hastanelerimizde, büyük hastanelerimiz başta olmak üzere hepsinde kreş ve anaokulu konusunda bir yapılanmaya girip onlara 24 saat kreş hizmeti sunacak, çocuklarını bırakacağı, aynı zamanda güvenli olacak kreşleri kuracağız. Bunlara inşallah bu sene için 7 tanesine başlıyoruz. Çünkü sağlıkta çalışanlarımızın yaklaşık yüzde 60’ının üzeri kadın çalışanımız var. Bunların çocuklarını da yanlarında, onlarla beraber o hastanede güven içinde hizmetini sunacağız” dedi.

Bu sözleri duyan, okuyan da kamuda kreşler ilk kez açılıyor zannedecek. Üstelik Memişoğlu bunu “müjde” gibi sundu.

***

Sağlık Bakanının bu açıklaması beni ’90’lı yılların başına götürdü. 1992 ya da 93’tü tam hatırlayamadım… Seğmenler Vergi Dairesinde memurum. Yeni yeni kurulmaya başlanan KESK’in önceli Kamu Çalışanları Sendikaları Platformunun üyesi Tüm Maliye-Sen’in iş yeri temsilcisiyim. Kreşler için imza topluyoruz. Her kattan bir görevli belirlemişiz imzalar için. Müdürün odasının da bulunduğu katta arkadaşımız toplayamamış, sanki illegal bir iş yapılıyor gibi gizli toplamaya çalışınca kimse imza vermemiş. Ben elimde imza föyü tek tek masaları dolaştım, birkaç şef dışında herkes imza verdi. O arada bir arkadaş “Sultan müdür arkada oturuyor” diye beni uyardı. Odasından çıkıp, şefin yanına oturan müdüre gittim ve çocukları olmasa da torunları için imza istedim, verdi. O zamana kadar tereddüt eden şefler de attılar imzayı…

Bu imzaların karşılığında kreş açıldı mı çok hatırlamıyorum. Ama şunu çok net biliyorum ki, o dönemler, hatta AKP iktidarının ilk yıllarına kadar çok sayıda kurumun kreşi vardı, kadınlar gönül rahatlığı ile çocuklarını kreşlere bırakıp, çalışabiliyordu.

Şimdi Memişoğlu büyük hastanelerde kreşlerin açılacağından 7/24 açık olacağından ve yıl içinde 7’sinin tamamlanacağından söz ediyor.

Kreşlerin açılacak olması çok güzel.

Çünkü hastaneler 24 saat çalışıyor. Sağlık çalışanları gece gündüz nöbet tutuyor. Özellikle kadın sağlık çalışanları için çocuk bakımı ciddi bir sorun. Gece nöbetine giden bir annenin çocuğunu sabah açılan, akşam kapanan bir kreşe bırakması mümkün değil.

Dolayısıyla 24 saat kreş gerekli.

Ama sorun bu değil ki…

Bakanın açıklamasını dinlerken insanın aklına ister istemez şu soru geliyor:

Bu ülkede hastane kreşleri ilk kez mi keşfediliyor?

Daha önce vardı, AKP döneminde çoğu kapatıldı, şimdi AKP kreşleri ‘Yeniden mi keşfediyor?’

***

Eskiden “kurum kreşi” adı altında hemen her kurumda kreşler vardı. Hastanelerde, SSK’de, bakanlıklarda ve diğer kamu kurumlarında…

İTÜ Kadın Araştırmaları Merkezi ile Levy Economics Institute tarafından hazırlanan bir araştırmada, Milli Eğitim Bakanlığı verilerinden derlenen kamu kreş ve gündüz bakımevi sayıları yer alıyor. Buna göre 2004-2005 eğitim yılında kamu kreş ve gündüz bakımevi sayısı: 419. Bu sayı yıllar geçtikçe azalarak, 2010-2011: 118’e düşmüş. Yaklaşık yüzde 72’lik bir düşüş…

Bu düşüş sonraki yıllarda da sürmüş ve 2013-2014’te sayı 109.

Bu tablo, 2000’lerin ortasından itibaren kamu tarafından işletilen kreş ve gündüz bakımevlerinde büyük bir gerileme yaşandığını, sayılarının giderek azaldığını gösteriyor. Tabi bu yıllar AKP’li yıllar.

Meclis tutanaklarında bile var “kapatılan kreşler” ve şu tespit yapılıyor: “Birçok kamu kurum ve kuruluşu kreş açmamakta veya açılmış olan kreşlerini kapatmaktadır.”

Daha da ilginci, 2010/14 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında kreşi bulunmayan veya kreşi kapatılan kamu kurumlarında kreş açılması gerektiği belirtiliyor.

Demek ki 2010’da da aynı soruyu soruyorduk:

Kamu kurumlarının kreşleri neden yok?

2005’te SSK hastanelerinin Sağlık Bakanlığına devri sırasında konu TBMM’de de gündeme geldi. Meclis tutanaklarında devredilen sağlık kuruluşlarındaki kreş ve gündüz bakımevleri hakkında sorular ve Bakanlığın yanıtları da var.

Yani hastanenin çalışanına sunduğu sosyal hizmet, hastanenin kapısından içeri girildiğinde başlayan ve doktor muayenesiyle biten bir anlayış değildi. Çalışanın çocuğu da sistemin bir parçasıydı.

Bugün ise aynı hastanelerde çalışan kadınlara “Çocuğunuzu nereye bırakacaksınız?” sorusunun yanıtı çoğu zaman aile büyükleri, özel kreş veya bakıcı oluyor. Özel kreşlere veya bakıcıya da gücü yeterse…

***

2026’ya gelince… İktidar belediyelerin kreş hizmetlerini gündemine aldı, “Belediyeler kreş, bakımevi açamaz” dedi. Baktı bu şekilde tepkiler artıyor, zira kendisine oy verenler de bu kreşlerden yararlanıyor, mevzuatı değiştirerek, kamu kreşi açılmasını kolaylaştırdı.

Elbette daha fazla kreş açılsın, ücretsiz olsun, sağlık çalışanları nöbete giderken çocuklarının nerede olduğunu düşünmek zorunda kalmasın. Sadece hastanelerde değil, bütün kamu kurumlarında yaygınlaştırılsın kreşler, bakımevleri…

Ama bütün bunları yaparken de bir zamanlar kamu hizmeti olarak kabul edilen çocuk bakımının nasıl daraldığı, kreşlerin neden kapatıldığı da unutulmasın…

Peki, Sayın Bakana soralım: Dün kreşler vardı, kapattınız, bugün yeni mi keşfettiniz? Eski kreşler nereye gitti?