Mali çöküşe doğru işçi sınıfının imkanları

Geçtiğimiz ay patlak veren fon spekülasyonu, kaçınılmaz menziline sarsıntılarla doğru ilerlerken, muazzam meşruiyet kaybı yaratarak, gerici otoriter rejimin zeval bulması umulur, ama hiçbir siyasi iktidar kendiliğinden çekilip gitmez. Hele iktidara tırnaklarını, dişlerini geçirerek ve bacaklarını dolayarak sarılmış bir partinin son nefesini vermeden sahneyi terk etmesini bekleyemeyiz.

Fakat fon spekülasyonunun maddi temelini oluşturan, dolandırıcılık biçimindeki mali soygunun yol açtığı iktisadi tahribat, her an şiddetli bir mali krizle alevlenebilir ve sonuçta ekonomik ve çöküşe ve siyasi dağılmaya yol açabilir.

Mali piyasa (para piyasası) ve Merkez Bankası rezervleri, şimdilik dolandırıcılığın yol açtığı tahribatı telafiye imkan verecek miktarda gözüküyor. Ama gerilemesi durdurulamayan, hisse senetlerinin fiyatları ve işlem hacminin ciddi ölçüdeki gerilemesi, süreklilik kazanırsa -ki eğilim bu şekilde- ekonomi şiddetli bir çöküşe doğru savrulabilir. Çöküşün alametleri şimdiden kendini gösteriyor: Şirketler borçlarını geri ödemekte ve yeniden borçlanmakta zorlanıyorlar, borsadaki şirketlerin öz sermayeleri küçülüyor. TL’den dövize yönelme eğilimi güçleniyor, resmi döviz rezervleri azalıyor vb...

Fakat en vahimi, para piyasasındaki şimdilik küçük dalgalanmaların tsunamiye dönüşerek bankalar sistemine yayılmasıdır. Çöküşten çıkış için, iktisadi dengelerin yeniden kurulması, yüksek oranlı bir devalüasyon kaçınılmaz hale gelir ki, bu aynı zamanda işçi sınıfının satın alma gücünün aşırı biçimde düşmesiyle yoksullaşmasına, pek çok firmanın batmasına, kitlesel işsizliğe, esnafların kepenk indirmesine ve nihayet servetlerin el değiştirmesine el verecektir.

İmkanlar ve şartlar

Objektif şartlar işçi sınıfının örgütlü genel mücadelesiyle kısa sürede sonuç almasına son derece uygun. Üstelik kesin sayısı resmen ilan edilmese de tahminen bir milyon civarındaki dolandırılan kitlenin (Büyük kısmının ücretli emekçilerden oluştuğunu tahmin ediyoruz) öfkesinin örgütlenmesi muazzam bir imkan.

Fakat koşullar ne kadar elverişli olursa olsun, subjektif (öznel) koşullar yetersiz. Bu nedenle egemen sınıfın ve burjuva devletinin yönlendirmesiyle ihtimal ki “telafi, dönüşüm, güçlü ekonomi” gibi isim verecekleri restorasyon programı hayata geçirilebilir.

Şu öneri veya bu plan yahut tasarının temelini oluşturacak işlem (Bu tür önerilerin çoğu sermaye sınıfının birikmiş sorunlarının çözülmesini de içerir) eninde sonunda, mali sistemin (borsa, bankalar ve fonlar) başlıca kaynağını oluşturan şirket kârlarının (artı-değerin) artması, ve artışın sürekliliğini sağlama amacı taşır. Malum, bu işlem kaçınılmaz biçimde işçilerden daha fazla değer sızdırılmasından (yani sömürülmelerinden) başka bir şey değildir.

Tabii ki diyelim ki sınıf razı oldu ve sömürü ve kâr hacmi arttı. Fakat bu ağır bir çöküntünün oluşturduğu zararı ziyanı hemencecik telafi edemez. Bu nedenle ek kaynağın (döviz cinsinden yabancı para-sermaye) acilen ve büyük miktarlarda faiz oranı yüksek olsa bile sağlanması da gerekir. Fakat ağır geri ödeme şartları kabul edilse bile eğer işçi sınıfı sermaye programını grevlerle işlemez hale getirirse borçlanma mümkün olmaz. Yani ekonomiye yurt dışından döviz akışı sağlanmasının garantisi de işçilerin sömürülmesi ile, daha doğrusu “iyi biçimde” sömürülmekte olduklarını göstermekle mümkündür.

Bu binlerce kez doğrulanmış gerçekliğin önemi şurada, yurt dışından döviz akışı, “Yurt içinde artı-değer sömürüsünün tıkır tıkır işlediği ve yüksek faiz ve kâr payı kazançları geri ödeyecek (oran ve hacimde) düzeyde olduğu” varsayımına dayanır. Bir başka ifade ile iktidar ve piyasanın, para-sermaye sahibi kapitalistlere sömürünün engelsiz biçimde devam ettiği ve yeterli miktarda artı-değer (kâr) yarattığı güvenini vermesi gerekir.

Mesele sınıf mücadelesi

Demek ki fon dolandırıcılığının ekonomide mutlak bir çöküşe varmaması ve eğer varırsa yeniden düzlüğe çıkılması için işçi sınıfının mevcut koşullarının daha da geriye götürülmesi gerekiyor. O halde sınıfın zaten elde ne kaldıysa kazanımları açık bir saldırının tehdidi altında.

Ama kriz koşulları diyalektik bakımdan saldırının yıkıcılığı kadar işçi sınıfına bilincini yükseltme ve örgütlenme kapasitesini genişletme imkanları da sunuyor. Diyalektik “Gerçekçi olup imkansızı istemeye” her zaman imkan verir: Sınıf ani bir sıçramayla kötü durumunu aşabilir.

Şöyle ki muhtemel iktisadi kriz kadar, fon dolandırıcılığı burjuva ahlakının, burjuva siyasetinin ve iktidarın İslam’la ilişkisinin tiksinti verici gerçek yüzünü ortaya konulmasına vesile olmasıyla, işçi sınıfının mücadele imkanlarına muazzam meşruiyet zemini yaratmıştır. Şartlar uygundur. Hatta 1979, 1994, 1999-2001 ve 2008 krizlerinden bile çok daha zengin imkanlar söz konusu.

Fakat işçi sınıfı örgütlenme kapasitesinin gerilemişliği, öncü işçilerden yoksunluğu, burjuva ideolojisine tabiliği (geri bilinç) ve sendika bürokrasisinin gerici, aymaz tutumu bakımından Türkiye’deki modern gelişme tarihinin en kötü dönemi içindedir. Bu çelişkinin sınıf lehine çözülmesi sanırım, şartların daha da ağırlaşmasını değil, sınıfın mücadeleye atılması, örgütlü işçileri cendere içinde tutan sendika bürokrasisinin aşılması ile mümkün olabilir.

Evrensel Gazetesi ‘Forum’ sayfalarında yayımlanan yazılar, yazarların kişisel görüşleridir. Kurumumuzun resmi görüşünü yansıtmaz.