İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri: 'HABAŞ patronunun sorumluluğu araştırılsın'

İzmir – İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri, Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen patlamada 19 işçinin yaşamını yitirmesine ilişkin Alsancak Türkan Saylan Kültür Merkezi önünde basın açıklaması yaptı. Açıklamayı DİSK Ege Bölge Temsilcisi Deniz Şahin Gümüştekin okudu.

Açıklamada, patlamada 15 işçinin yaralandığı, son bilgilere göre altı yaralının hastanelerde tedavisinin sürdüğü belirtildi. İşçi yakınlarına zamanında ve sağlıklı bilgi verilmediğine, cenazelerin kimlik tespiti ve ailelere teslim süreçlerinde bekleyiş yaşandığına dikkat çekilen açıklamada, ailelerin belirsizlik içinde bırakılmasının kabul edilemez olduğu ifade edildi. Yetkililere, yaşamını yitiren ve yaralanan işçilerin ailelerini düzenli biçimde bilgilendirme, kimlik tespiti ve cenazelerin teslimi süreçlerinde ailelerin haklarını güvence altına alma çağrısı yapıldı.

"HABAŞ’ta yaşananlar münferit iş kazaları olarak değerlendirilemez"

Gümüştekin, HABAŞ’ta son üç hafta içinde 21 Ekim ve 5 Kasım tarihlerinde iki işçinin daha yaşamını yitirdiğini hatırlatarak şunları söyledi:

“Ancak bugün yalnızca bir patlamayı konuşmuyoruz. HABAŞ’ta yaşanan bu büyük facia, tek başına meydana gelen bir olay değildir. Son üç hafta içerisinde aynı fabrikada iki işçi arkadaşımızın daha hayatını kaybetmiş olması, işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında ciddi ve süreklilik gösteren sorunların bulunduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Daha önce yaşanan ölümlere rağmen gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı, denetimlerin nasıl yapıldığı ve bu ölümlerin ardından hangi tedbirlerin hayata geçirildiği açıklanmadan 18 işçinin hayatını kaybettiği bu büyük facianın yaşanması, felaketin göz göre göre geldiğini göstermektedir.

HABAŞ’ta yaşananlar artık münferit iş kazaları olarak değerlendirilemez. Aynı işyerinde kısa aralıklarla yaşanan ölümler, işçi sağlığı ve güvenliği politikalarının, çalışma koşullarının ve denetim mekanizmalarının bütünlüklü biçimde sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır.”

“İşverenin sorumluluğunda”

Gümüştekin, patronun iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan yükümlülüklerine dikkat çekerek şöyle devam etti:

“İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı açısından işverenin yükümlülüğü açıktır. Patlama ve yangın risklerinin önceden belirlenmesi, tehlikeli alanların güvenli hale getirilmesi, bakım ve onarım çalışmalarının güvenli koşullarda yürütülmesi, kaldırma ekipmanlarının güvenli çalışır durumda tutulması, gerekli periyodik kontrollerin yapılması ve tehlikeli enerji kaynaklarının kontrol altına alınması işverenin sorumluluğundadır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama, mesleki riskleri önleme, gerekli tedbirleri alma ve bu tedbirlerin uygulanmasını izleme yükümlülüğü getirmektedir. Dolayısıyla bu faciada yalnızca patlamanın teknik nedeni değil, işverenin mevzuattan doğan önleme ve koruma yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği de araştırılmalıdır.”

Bakım çalışması öncesinde gerekli enerji ve gaz izolasyonlarının yapılıp yapılmadığının, çalışma alanındaki risklerin değerlendirilip değerlendirilmediğinin, gerekli çalışma izinlerinin düzenlenip düzenlenmediğinin, doğal gaz ve oksijen hatlarının güvenli hale getirilip getirilmediğinin ve vinçlerin periyodik kontrollerinin yapılıp yapılmadığının ortaya çıkarılması istendi.

Gümüştekin, “Bakım çalışmasının rutin olması, taşıdığı riskleri ortadan kaldırmaz. Tam tersine, planlı ve düzenli olarak gerçekleştirilen bir bakım çalışmasında meydana gelen bu ölçekteki bir facia, risklerin önceden öngörülüp öngörülmediği ve gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı sorusunu daha da ağırlaştırmaktadır” dedi.

“Sorumlular makamı ne olursa olsun hesap vermeli”

Yaşananların yalnızca teknik arıza veya kaza olarak açıklanamayacağı belirtilen açıklamada, patronun, iş güvenliği sorumlularının, alt işverenlerin ve denetim görevini yerine getirmekle yükümlü kamu kurumlarının sorumluluklarının araştırılması istendi.

Gümüştekin, soruşturmanın bağımsız, etkin ve şeffaf biçimde yürütülmesi gerektiğini belirterek şu talepleri dile getirdi:

“Olay yeri ve teknik delillerin korunması, iş güvenliği belgelerinin, risk değerlendirmelerinin, bakım kayıtlarının, periyodik kontrol raporlarının ve çalışma izinlerinin eksiksiz biçimde incelenmesi; işçi arkadaşlarımızın ve tanıkların ifadelerinin güvence altına alınması gerekmektedir. Sorumluluğu bulunan herkes, makamı ve konumu ne olursa olsun hesap vermelidir.

Bu süreçte hayatını kaybeden işçi arkadaşlarımızın aileleri, sendikalar, ilgili meslek odaları ve bağımsız, alanında yetkin işçi sağlığı ve iş güvenliği uzmanları sürecin dışında bırakılmamalıdır. İşyerindeki çalışma koşulları, daha önce yapılan uyarılar, yaşanan iş cinayetlerinin ardından hazırlanan raporlar ve kamu denetimlerinin sonuçları açıklığa kavuşturulmalıdır.”

İşçi sağlığı ve güvenliğinin yalnızca patronun beyanlarına ve kâğıt üzerinde düzenlenmiş belgelere bırakılamayacağı vurgulan Gümüştekin, çalışanların söz ve karar sahibi olduğu, sendikal örgütlenmenin güvence altında bulunduğu ve kamusal denetimin işlediği bir çalışma düzeninin kurulması gerektiği ifade etti.

“İşçinin yaşam hakkı kâr hesabından daha değerlidir”

HABAŞ’taki ölümlerin Türkiye’deki iş cinayetlerinden bağımsız ele alınamayacağı belirten Gümüştekin, Soma, Ermenek, Hendek, İliç, Dilovası ve Aliağa örnekleri sıraladı. İşçilerin yaşamını korumayan, denetimi etkisizleştiren ve üretimin sürekliliğini insan hayatının önüne koyan düzen değişmeden iş cinayetlerinin sona ermeyeceği ifade edildi.

Gümüştekin, “Önlenebilir olduğu halde önlenmeyen, göz göre göre gelen işçi ölümleri kaza değil, cinayettir! İşçinin yaşam hakkı, üretim hedeflerinden ve kâr hesabından daha değerlidir. İş sağlığı ve güvenliği bir maliyet kalemi değil, doğrudan bir yaşam hakkı meselesidir.”

(Evrensel)