Kâr onlara yazılıyor, kayıplar mezarlıklara

Aliağa Organize Sanayi Bölgesinden (ALOSBİ) bir işçiyim. Bugün HABAŞ’ta yaşanan patlamanın haberini aldığımda ilk hissim şaşkınlık olmadı. Çünkü bu bölgede bu haberlere alıştırıldık. Alışmak zorunda bırakıldık. Ağır sanayi tesislerinde çalışan arkadaşlarımız sabah vardiyasına giderken, akşam eve dönüp dönemeyeceklerini bilmeden yola çıkıyor.

Aliağa, Türkiye’nin en yoğun sanayi bölgelerinden biri. Rafineriler, petrokimya tesisleri, demir-çelik fabrikaları, gemi söküm sahaları aynı coğrafyada iç içe. Aynı zamanda iş kazalarının en sık yaşandığı, ama en az konuşulduğu yerlerden biri. Kazaların birçoğu kayda geçmiyor, geçenlerin de çoğu “kader” ya da “dikkatsizlik” diye kapatılıyor. Denetimler ya yetersiz, önceden haber verilen birer formalite. Alınan önlemler çoğu zaman raporlarda var, sahada yok.

Bölgedeki demir-çelik ve gemi söküm tesislerinde çalışan genç işçiler, iş yerlerini “cehennem” diye tarif ediyor. Halk arasında da bu işletmeler böyle bilinir. Bu bir abartı değil, yılların birikmiş tecrübesi. Eriyik metalin yanı başında, zehirli gazın, dayanılmaz sıcağın, kulakları sağır eden gürültünün içinde, çoğu zaman yeterli eğitim ve ekipman olmadan çalışıyorlar. Yirmili yaşlarında bu işlere girip kırk yaşına gelmeden bedeni tükenen insanlar tanıyoruz. Çünkü başka iş yok, çünkü evde bekleyenler var, çünkü “İşi bırakırsan yerine bekleyen çok” diyorlar.

Bu tablonun birinci sorumlusu, işçinin canını kârının altına koyan patronlardır. İş sağlığı ve güvenliği onlar için bir yükümlülük değil, bir maliyet kalemi. Bakım ertelendiğinde, eskiyen ekipman değiştirilmediğinde, üretim hızı güvenliğin önüne geçtiğinde bunun bedeli bilançoda görünmez. Bedeli işçiler canlarıyla ödüyor. Kâr hanelere yazılıyor, kayıplar mezarlıklara.

Sorumluluk yalnızca patronlarda değil. Denetim yapması gereken kurumlar, kazalardan sonra gerçek hesap sorulmasını sağlaması gereken makamlar da bu zincirin halkaları. Her patlamadan sonra aynı cümleleri duyuyoruz: “Soruşturma başlatıldı.” Peki sonuçları nerede? Aynı fabrikalarda, aynı tehlikelerle neden tekrar tekrar karşılaşıyoruz?

Sendikaların gündeminde değil

Sendikalardan da hesap sormamız gerekiyor. Bölgede örgütlü olan büyük sendikalar, iş cinayetlerine karşı sürekli, görünür ve kararlı bir mücadele yürütmedi. Türk Metal’in örgütlü olduğu iş yerlerinde çalışan arkadaşlarımız yıllardır sendikanın sessizliğinden, sorunlarını dinletemediklerinden yakınıyor. Bir işçi kaybedildiğinde ya da yaralandığında sendikadan bir açıklama beklemek artık bir umut bile değil. Diğer sendikalar da bu sorunu bölgenin gündeminin ilk sırasına yerleştirmiş değil. Oysa sendika, işçinin canını korumak için vardır.

Örgütsüz, yalnız işçi, patron için en ucuz işçidir

Bunun sonucunda, işçiler arasında aydınlatma ve dayanışma çalışmaları neredeyse yok. Genç işçiler, hangi haklara sahip olduklarını, tehlikeli bir işi reddedebileceklerini, bir riski nasıl kayda geçireceklerini çoğu zaman bilmiyor. Yanındaki arkadaşı yaralandığında kime başvuracağını bilmeyen gençler var. Bu bilgisizlik tesadüf değil, işine gelenlerin işine gelen bir sessizlik. Örgütsüz, bilgisiz ve yalnız bir işçi, patron için en ucuz işçidir.

Taleplerimiz açık

Bugün hayatını kaybeden arkadaşlarımız için anma cümleleri yetmez. Taleplerimiz açıktır; Patlamanın nedenini ortaya çıkaracak bağımsız ve şeffaf bir soruşturma yürütülsün; sonuçları kamuoyuyla paylaşılsın. Sorumlular, kim olursa olsun, hesap versin. Aliağa’daki tüm ağır sanayi tesislerinde ciddi ve düzenli denetim yapılsın. İş güvenliği önlemleri maliyet kalemi olmaktan çıksın, ihlal edenlere gerçek yaptırımlar uygulansın. Sendikalar, işçinin yanında durmayı bir tercih değil, bir görev olarak görsün.

Biz işçiler de kendi payımıza düşeni yapmak zorundayız birbirimizi bilgilendirmek, tehlikeleri kayda geçirmek, yalnız kalan arkadaşımızın yanında durmak ve örgütlenmek. Çünkü bu bölgede canlarımızı korumanın tek yolu, birbirimizi korumaktan geçiyor.