Parlamento tartışmasında iki yıllık tıkanıklık: KDP-YNK krizi

Güney Kürdistan Bölgesi birkaç gündür hareketli tartışmaların merkezi. Yaklaşık iki yıldır yeni hükümet kurulamıyordu. Parlamentonun yeniden toplanmasıyla başlayan süreç, YNK’nin oturumu boykot etmesi ve ardından hükümetten çekildiğini açıklamasıyla devam etti. Karşılıklı suçlamalarla süren ve meşruiyet tartışmalarını gündeme getiren bu tablo, iki parti arasındaki iktidar mücadelesinin düzeyini de bir kez daha ortaya koydu.

İki yıl önceye gidelim… 20 Ekim 2024’te Kürdistan Bölgesi’nde yapılan parlamento seçimlerinde Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) 39, Kürdistan Yurtseverler Birliği (YNK) ise 23 sandalye kazandı. Hiçbir parti tek başına çoğunluğu elde edemedi. Seçimlerin ardından yeni hükümetin kurulması, bakanlıkların paylaşımı ve parlamento yönetiminin belirlenmesi konusunda iki parti arasında bir türlü uzlaşma sağlanamadı.

3 Kasım 2026’da KDP Parlamento Grubu Başkanı Vala Ferid, parlamentonun iki yıl önce başlayan ancak tamamlanamayan ilk oturumunun devam etmesi için milletvekillerine çağrıda bulundu. Aynı gün, Parlamento Divan Başkanlığı adına 4 Kasım saat 11.00’de yapılacak oturuma ilişkin bir davet metni yayımlandı. Ancak Divan Başkanı Ardalan Muhammed Serspi, davetin kendi ofisleri tarafından yapılmadığını ve gerekli sayıda milletvekilinin imzasını taşıyan resmi talebin kendilerine ulaşmadığını açıkladı.

YNK ise 3 Kasım’da yaptığı açıklamada, uzlaşma sağlanmadan gerçekleştirilecek oturumun yasa dışı ve tek taraflı bir girişim olacağını ifade etti. Toplantıya katılmayacağını duyuran parti, meşruiyetini kabul etmeyeceğini ve oturumdan çıkacak kararları tanımayacağını bildirdi.

Boykot gölgesinde toplanan parlamento

Tartışmaların gölgesinde, YNK’siz ve KDP’nin girişimiyle Kürdistan Bölgesi Parlamentosu, yaklaşık iki yıllık siyasi tıkanıklığın ardından 4 Kasım’da toplandı. Oturumda KDP’li Vala Ferid parlamento başkanlığına seçildi. YNK, Yeni Nesil Hareketi, Kürdistan İslami Birliği, Helwest ve Komel’in yanı sıra Goran da parlamento oturumunu boykot edeceğini açıkladı.

Ancak YNK’den ayrılarak bağımsız olduklarını açıklayan Hardi Salah ve Muhammed Faysal Kerimhan’ın yanı sıra Niştiman Nawprdani de partilerinin boykot kararına rağmen oturuma katıldı. Yeni Nesil’den Şivan Baroşki, Daryuş Ali ve Halid Muhammed ile Helwest’ten Sazgar Fayık ve Sara Muhsin de parti kararlarına rağmen oturumdaki yerini aldı. Helwest, iki milletvekilini parti kararına aykırı hareket ettikleri gerekçesiyle ihraç ettiğini duyurdu. Parlamento yönetiminin belirlenmesine yönelik süreç özetle buraya kadar böyle geldi…

YNK’den hükümetten çekilme kararı

Bu arada KDP Sözcüsü Mahmud Muhammed, parlamento oturumunun ardından yaptığı açıklamada parlamentonun yeniden çalışmaya başlamasını hukuki ve demokratik sürecin işletilmesi olarak değerlendirdi. Muhammed, son iki yıldaki siyasi tıkanıklığın sorumluluğunu YNK ve Yeni Nesil Hareketi'nin tutumuna bağladı. Ayrıca bazı milletvekillerine ve ailelerine yönelik tehditlerin bulunduğunu söyledi. KDP, parlamento oturumunu siyasi tıkanıklığı aşmak için meşru bir adım olarak savunurken YNK’nin boykot kararını eleştirdi.

YNK Başkanı Bafil Talabani, parti yönetiminin değerlendirmesinin ardından YNK’nin Kürdistan Bölgesi hükümetinden çekildiğini açıkladı. Talabani, KDP ile yeni hükümetin kurulması konusunda çeşitli görüşmeler yaptıklarını ancak uzlaşma sağlayamadıklarını belirtti. Parlamento oturumunu tanımadıklarını yineleyen Talabani, milletvekillerine rüşvet verildiği ve tehdit uygulandığı yönünde iddialar dile getirdi. Ayrıca KDP’nin bölge başkanlığı veya başbakanlık gibi makamlara tek taraflı atamalar yapması durumunda YNK’nin de karşılık verebileceğini söyledi.

Bugün itibarıyla kriz, YNK’nin hükümetten çekilme kararını uygulamaya hazırlanmasıyla yeni bir aşamaya taşındı. YNK’nin ilgili yönetim organlarının aldığı karara bağlı olarak, hükümette görev yapan bakan ve diğer yöneticilerin 9 Kasım’dan itibaren görevlerine gitmemesi bekleniyor. KDP ise YNK ve diğer siyasi gruplarla temaslarını sürdürdüğünü ve krizi aşmaya çalıştığını çeşitli vesilelerle dile getiriyor.

Peşmerge birlikteliğinden siyasi kriz tablosuna

Yaşananlar, KDP ile YNK arasındaki ilişkinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Hatırlanacaktır, Halep’te Kürt mahallelerine yönelik saldırıların ardından dünyanın dört bir yanındaki Kürtlerin ortak bir ulusal duygu etrafında ses çıkarması, “ulusal birlik” tartışmalarını daha görünür hale getirmişti. Ancak Güney Kürdistan’da yaşananlar, bu tartışmanın başka bir boyutuyla da ele alınmasını zorunlu kılıyor.

Tartışmaya dair şu noktayı hatırlatmakta yarar var: 10 Eylül 2026’da Kürdistan Bölgesi Peşmerge Bakanlığı, KDP ile YNK’ye bağlı 80’inci ve 70’inci birliklerin birleştirilmesi ve yeniden yapılandırılması sürecinin tamamlandığını duyurmuştu. 21 Eylül 2026’da ise Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani, Başbakan Mesrur Barzani ve Başbakan Yardımcısı Kubad Talabani’nin de katıldığı törenle birleşme resmen ilan edilmişti. Bu ilan, “Kürdistani birlik”te aşama katedildiğine dair yorumların yapılmasına neden oldu. Ancak aradan yalnızca birkaç hafta geçtikten sonra KDP ile YNK arasındaki siyasi kriz, birliğin neden kolay olmadığını da gösterdi.

Bugün yaşananlar yıllardır Güney Kürdistan yönetiminde belirleyici olan Barzani ve Talabani ailelerinin, kendi iktidar hesaplarını ve rekabetlerini Kürt halkının ortak çıkarlarının önüne koyduğunu gösteriyor. Buraya küçük bir ek: Hangisinin daha haklı ya da haksız olduğu tartışması bu yazının konusu değil!

Ulusal birlik kimin birliği olacak?

Ulusal birlik kimin birliği olacak? Hangi toplumsal ve siyasal çıkarlar temelinde kurulacak? Kürt halkının ortak geleceği, ‘iki aile’ arasındaki iktidar mücadelesinin seyrine mi bırakılacak, yoksa halkın kendi iradesini ortaya koyabileceği demokratik bir zeminde mi şekillenecek? Bu sorulara yanıt aramadan ulusal birlik tartışmasının ‘üstten’ kalması son derece olası.

Denetlenemeyen, demokratik işleyişin zayıf olduğu iki ayrı yönetime karşı Kürt emekçilerinin tabandan gelişen ortak bir mücadeleyle yanıt vermesinin zorunluluğu bu son tartışmayla bir kez daha ortaya çıktı. Kısa vadede mümkün mü? Kolay değil. Ancak bu tartışmayı yürütmeden, bazı sorulara yanıt vermeden ‘iki ailenin’ temsil ettiği iktidar odakları arasındaki mücadelenin Kürt halkının geleceği üzerindeki belirleyiciliğini değiştirmek de mümkün değil.