Bölünen işçi havzası, gasbedilen yatırımlar: Karadeniz Ereğli il olmalı mı?

Zonguldak; tarihi boyunca emeğin mücadelenin ve kömürün başkenti olarak anıldı. Ancak özellikle 1991’deki Büyük Madenci Grevi’nin ardından, bu havza üzerinde bilinçli bir güçsüzleştirme ve küçültme politikası devreye sokuldu. Sınıf mücadelesinin kalbi sayılan devasa işçi havzası; önce 7 Eylül 1991’de Bartın’ın, ardından 6 Haziran 1995’te Karabük’ün il yapılmasıyla idari olarak parçalandı. Amaç sadece coğrafi haritayı değiştirmek değil; madenci ve metal işçilerinin direniş hafızasını bölmek, mücadele tarihini unutturmak ve havzayı siyaseten etkisizleştirmekti.

Bugün benzer bir idari ve ekonomik tıkanıklık, havzanın sanayi motoru olan Karadeniz Ereğli’de yaşanıyor.

Karadeniz Ereğli’nin ekonomik yapısı tek başına değil; Alaplı ilçesi ve Kandilli beldesi ile bir bütün olarak değerlendirdiğimizde havzanın devasa üretim gücü ortaya çıkmış ve daha doğru değerlendirmiş oluruz.

Havza ekonomisinin merkezinde ERDEMİR (Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları) yer almaktadır. Ana sanayinin etrafında boru, profil, yassı çelik, tel ve çelik konstrüksiyon malzemeleri üreten gelişkin bir yan sanayi ağı biçimlenmiştir.

Ereğli-Alaplı sahil şeridinde konumlanan Tersaneler Bölgesi, küresel ve ulusal piyasa taleplerine bağlı olarak dalgalansa da bölgenin önemli imalat ve istihdam merkezlerinden biridir.

Kandilli Kömür Havzası: Taşkömürü üretiminin tarihsel merkezlerinden Kandilli’de Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) yaklaşık 1000 maden işçisi ile üretime devam ederken, ERDEMİR ‘e bağlı Ermaden Şirketi’nin alt taşeronu olan Bahadır Madencilikte 400 işçi ile üretim yapılmakta olup 31 Aralık 2026 tarihinde kapanma kararı almış durumda ve Çin ortaklı Polyak Şirketi havzadaki madenlerde üretim yapmak için hazırlanmaktadır.

Alaplı sahasında Akal Tekstil (yaklaşık 1000 işçi çalışmakta) gibi sanayi yatırımlarının yanı sıra yıllık 9000 ton fındık üretimi, ormancılık ve hayvancılık bölge halkının temel geçim kaynaklarını oluşturmaktadır.

Havzada var olan bu ekonomik faaliyetlerin yanı sıra Bülent Ecevit Üniversitesine bağlı olarak Eğitim fakültesi ve Denizcilik fakülteleri, Alaplı ‘da Meslek yüksek okulu bulunmakta ve Karadeniz Ereğli’nin il olması ile büyümesi için yerel yöneticiler ve bölge iş insanlarının kamuoyu çalışmaları varlığını sürdürmektedir. Karadeniz Ereğli ve Alaplı ilçelerine yapılacak olan iki cezaevi projesi mevcut olup Karadeniz Ereğli’de T tipi cezaevi ihalesi yapıldı, Alaplı ilçesinde Açık Ceza İnfaz Kurumu yapım işleri ihaleye çıkmış bulunmaktadır.

Devlet Bahçeli’nin ‘100 il 1000 ilçe ‘projesinde il olması istenen Ereğli ilçesi Bahçeli ‘den çok önce de gündeme gelmişti, 1990’lı yıllardan itibaren gündeme gelen il olma söylemlerinin sözcülüğünü ise Ereğli Belediye Başkanı Halil Posbıyık yapmaktadır ; Halil Posbıyık’ın 2 Aralık 2020 tarihli belediye meclis toplantısında 1989’dan bu yana sürdürülen il olma mücadelesini anlatmış, merkezi bütçeden Ereğli için ayrılan payın düşüklüğüne dikkat çekmiş ve yine başka bir meclis toplantısında şu verileri örnek vererek il olma mücadelesini sürdürmüştür. Posbıyık ‘2023 yılı verileri incelendiğinde, Zonguldak İl Özel İdaresi’nin 520 milyon TL olan toplam bütçesinden Ereğli’ye ayrılan pay yalnızca 22 milyon TL’dir. Katkının %70’ini sağlayan bir kentin, yatırımdan %10 bile pay alamaması, kamu kaynaklarının Ereğli aleyhine nasıl dağıtıldığını kanıtlamaktadır.

Devlet yatırımlarının diğer bölgelere aktarılıp Ereğli’nin üvey evlat muamelesine tabi tutulması, 27 yıllık belediye başkanlığı boyunca Posbıyık’ın "Ereğli il olmadan ölürsem gözlerim açık gider" sözleriyle il olma konusundaki ısrarını açıkça ortaya koymaktadır.