Bağımsız Maden-İş üyesi madenciler: Haklarımızı TKİ’den alacağız

1 Ekim’de 5 madencinin göçükte hayatını kaybettiği Soma’daki İmbat Madencilik’te işçilerin ücret mücadelesi, bu kez şirketin arkasındaki kamu kurumuna yöneldi. Bağımsız Maden İşçileri Sendikasında örgütlü madenciler, bugün sabah saat 08.00'de Türkiye Kömür İşletmeleri’ne (TKİ) bağlı Ege Linyitleri İşletmesi’nin (ELİ) Soma’daki binası önünde toplandı.

İşçiler eyleme, “TKİ duy sesimizi, bu gelen madencinin baret sesleri” diyerek başladı. Sendikanın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, TKİ’ye “Sorumluluktan kurtulmak için yasaların, kanunların etrafından dolanmayı bırakın. Madencinin haklarını verin” diye seslenilerek tüm halk 4 bin 200 İmbat işçisinin yanında olmaya çağrıldı.

Ekim ücreti belirsiz, Eylül’ü avans avans

Sendikanın açıklamasına göre Kasım ayına girilirken işçilerin Ekim ücretlerinin ne zaman ödeneceği belirsiz. Eylül ücretleri tam yatırılmadı, parça parça avanslar halinde ödendi; bazı işçilerin Ağustos ayından bile alacağı bulunuyor. Toplu İş Sözleşmesi’nden (TİS) doğan ek yevmiye alacakları ise 2024'ten bu yana ödenmiyor. Şirket, ücretlerin ödenmemesini “şirket mallarının ipotek altında olduğu, kasada para olmadığı” gerekçesine dayandırıyor. Sendika, aynı “ekonomik koşullar” bahanesinin 5 madencinin öldüğü göçükte de sorumluluğu hafifletmek için kullanıldığını belirtti.

İşçilerin talepleri ise şunlar: Ödenmeyen ücretlerin eksiksiz ve düzenli ödenmesi, bayram alacakları ve primler dahil TİS’ten doğan tüm alacakların verilmesi, işletmede çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulması.

“Alan da satan da denetleyen de TKİ”

Bağımsız Maden-İş, sorunun muhatabının yalnızca İmbat Madencilik olmadığını vurguluyor. Sendikaya göre ocağın hukuki sahibi TKİ’ye bağlı Ege Linyitleri İşletmesi. Ocağın ruhsatı ise ihaleyle, üretimden alınacak yüzdelik pay karşılığında İmbat’a devredildi. Sendika bu “ruhsat devri”nin örtülü bir rödövans sözleşmesi olduğunu ve TKİ’yi işçiye karşı sorumsuz kılmak için yapıldığını söylüyor.

Tablo bununla da bitmiyor: TKİ hem üretimden pay alıyor hem de üretilen kömürü havzanın en büyük alıcısı olan termik santrale satıyor. Torku’nun işlettiği santral de son dönemde yeniden TKİ’ye geçti. Sendikanın deyişiyle böylece kömürü “alanın da satanın da düzenleyip denetleyenin de” TKİ olduğu bir düzen kuruldu; İmbat ise TKİ’nin adeta üretim departmanı gibi çalışıyor. Bağımsız Maden-İş bu nedenle TKİ’yi “gizli üst işveren” olarak tanımlıyor ve madencilerin tüm ücret ve tazminat alacaklarından kurumun doğrudan sorumlu olduğunu belirtiyor.

7 bin kişilik ocak 4 bin 200 işçiyle

Sendika, İş Sağlığı ve Güvenliği kurallarına uygun ve tam verimle işletildiğinde 7 bin işçinin çalışabileceği ocağın bugün 4 bin 200 işçiyle bile döndürülemediğini hatırlattı. Bunun nedeninin ekonomik koşullar değil, havzaya hakim “süper sömürü çarkı” olduğunu vurguladı. İmbat’ın termik santrale sattığı kömür nedeniyle TKİ’den 1,5 milyar lira alacağı olduğu bilgisine de dikkat çeken sendika, bu para tahsil edilse bile işletmeyi güvenli hale getirmek ve işçi haklarını ödemek için kullanılmayacağını savundu. Sendikanın çözüm önerisi açık: İmbat başta olmak üzere havzadaki tüm ocakların TKİ tarafından devletleştirilmesi.

“Kış, soğuk demeden direneceğiz”

Bağımsız Maden-İş Genel Başkanı Gökay Çakır, dün akşam yaptığı açıklamada işçilerin bekleyişini sürdürdüğünü söyledi. Çakır, “Kış, soğuk demeden haklarımız için direneceğiz” diyerek TKİ ve Ege Linyitleri İşletmesi’ni, üretimi İmbat’a taşere ederek işçiye karşı sorumluluktan kaçan, üretimi kontrol edip kârdan pay alan “gizli üst işveren” olarak nitelendirdi. Sendikanın İmbat Şube Başkanı Süleyman Çetin de eylem çağrısında mücadelenin amacını şöyle özetledi: “İşletmeyi kapatmak için değil, İSİG önlemlerine uygun, sağlıklı bir şekilde çalıştırmak için...”

TKİ önünde toplanan işçiler kararlılıklarını şu sözlerle dile getirdi: “Maden sahalarında sorumluluktan kaçmak için sarı sendikalarla birlikte tezgahlanan devir işlemleriyle madenciyi kandıramazsınız! Haklarımızı buradan alacağız. 7/24 buradayız. Mutlaka kazanacağız.”

(İşçi Sendika Servisi)