İsrailli Gazeteci Oren Ziv: Hükümet kurulması önündeki engel ırkçılık

İsrail’de 27 Ekim seçimlerinin ardından nasıl bir hükümet kurulacağı netleşmiş değil. Netanyahu, partisi Likud hâlâ birinci parti olmasına rağmen 53 sandalye kazanarak 120 sandalyeli mecliste çoğunluğu kaybetmesinin intikamını Arap çoğunluklu partilerden alırken, 48 sandalye kazanan Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet ittifak bloku ise 19 sandalye ile meclisteki varlığını neredeyse ikiye katlayan Filistinli partilerle hükümet kurma konusunda geri basıyor. 

Salı günü Demokratlar Partisi Başkanı Yair Golan, İsrail Komünist Partisinin önderliğindeki Hadash partisinin de bileşeni olduğu Ortak Liste Liderleri Yousef Jabareen ve Ahmad Tibi ile bir araya geldi. Öte yandan Yashar Lideri Gadi Eisenkot, B’Yachad Başkanı Naftali Bennett, Demokratlar Lideri Yair Golan ve Yisrael Beytenu Başkanı Avigdor Liberman da Netanyahu’nun hükümetini devirmek için hızlı bir şekilde harekete geçeceklerine dair ortak bir taahhüt yayımladılar. 

"İstense yarın bir hükümet kurulabilir"

Evrensel’e konuşan İsrailli Gazeteci Oren Ziv’e göre ise Netanyahu’suz yeni bir hükümet kurulmasının önündeki tek engel “ırkçılık”: “Bana kalırsa Eisenkot istese yarın bir hükümet kurabilir. Ortak Liste Netanyahu’yu göndermek için her şeyi yapacaklarını açıkladı. Buna, Eisenkot’u dışardan desteklemek de dahil. Yani bir hükümet kurabilirler, ancak önlerini tıkayan şey açıkça ırkçılık ve Netanyahu’nun tüm siyasi siyonistlere aşılamayı başardığı ‘Filistinli partiler meşru değildir’ algısı. Bu gerçekten de bir engel teşkil ediyor.” 

“Siyasi partiler cumhurbaşkanına gidecek ve her siyasi parti bir başbakan adayı önerecek. Ardından cumhurbaşkanı, hükümeti kurma şansı en yüksek olan kişiyi belirleyip karar verecek ve Netanyahu ya da Eisenkot’a görev verecek” diyerek hukuki süreci aktaran İsrailli gazeteci, “Daha sonra da hükümeti kurmak için sanırım 60 günlük bir süreleri olacak. Görünüşe göre Eisenkot, adaylar arasında en çok destek alan kişi olacak, ancak bu, onun gerçekten bir hükümet kurabileceği anlamına gelmiyor” vurgusu yapıyor.  

Ziv’e göre yeni bir hükümet kurulmadığı takdirde ortaya çıkacak tüm senaryolar Netanyahu ve ortaklarının lehine: “Birkaç senaryo var: ya bir birlik hükümeti kurulur, ki bu bir azınlık hükümeti olmaz. Ya da yeni seçimler yapılır; tabii ki bunlar Netanyahu’nun kazançlı çıkacağı durumlar.” 

"Netanyahu Arap vatandaşlarının oy hakkını engellemek istiyor"

Netanyahu, seçim sonuçları parlamento çoğunluğunu kaybettiğini ortaya koyduğu andan itibaren hedef olarak Raam Partisi ve Arap-Yahudi ilerici partilerin listesi olan Ortak Liste’yi hedef aldı. Bu iki ittifak meclisteki varlıklarını 10’dan 19’a çıkarmayı başarmışlardı. Burada etkili olan oy kullanmayan İsrail seçimlerinde resmi olarak vatandaş olmalarına rağmen oy kullanmayan Filistinlilerin sandığa gitmesi oldu. 

Netanyahu, seçim öncesi bu partileri yasaklatmayı başaramamıştı. Ancak Gazeteci Ziv’e göre, “Seçim öncesinde söylemi tamamen domine etti ve Eisenkot gibi isimlerin ‘Araplarla aynı masaya oturmayacakları’nı ya da onlarla hükümet kurmayacaklarını taahhüt etmelerini sağladı. Nüfusun yüzde 20’sini oluşturan İsrail’in Filistinli vatandaşlarının meşruiyetini gerçekten sarsmayı başardı.”  

Bunun üzerine Likud Partisi bu bölgelerde seçim hilesi yapıldığı iddiasıyla polise gitti ve bazı isimler gözaltına alındı: “Daha sonra bu kişilerin çoğu serbest bırakıldı, ancak soruşturma hâlâ devam ediyor. Ardından da, istihbarat örgütü Şin Bet ve seçim komitesi başkanının, yabancı bir müdahale olduğu yönündeki iddiaları ortaya çıktı. Fazla ayrıntıya girmeden şunu söyleyeyim: Bütün bunlar Likud’un seçim kampanyasının bir parçası. Seçimlerden önce de biliniyordu ki, seçimi kaybederlerse hile yapıldığını iddia edeceklerdi.” 

“İnsanlar, alternatifin de ırkçı olduğunu ve kendileri için de pek iyi bir seçenek olmadığını bilseler de, onları defetmek istediler” diyen Ziv’e göre Netanyahu’nun kampanyası sadece bu seçimlere yönelik değil ve Arap/Filistinli vatandaşların oy kullanma haklarının elinden alınması üzerine çalışıyor. 

"Netanyahu gitse de kimse dramatik bir değişim beklemiyor"

Tüm bunlar nedeniyle Netanyahu iktidarına son vermek için “sol görüşlü gruplar ve hükümet karşıtı gruplar”ın sokak protestoları gerçekleştirdiğini ve bir “Yahudi-Arap hükümeti” talep ettiğini belirten Ziv şu yorumda bulunuyor: 

“Eisenkot hükümet kurarsa da kimse dramatik bir değişim beklemiyor. Bence o, Netanyahu’dan ve savaşlardan bıkmış insanları temsil ediyor ama bunlar dramatik bir değişiklik istemiyorlar. Ancak örneğin Batı Şeria’da konuştuğum insanlar, yerleşimcilerin şiddetinin ve ileri karakolların biraz azalmasını umuyorlar. Eğer Ben Gvir ulusal güvenlik bakanı olmazsa, hapishanedeki durum biraz düzelebilir. Yani küçük talepler. Eisenkot’un kendisi de Filistin devletine karşı olduğunu söyledi ve tabii ki ortaklarının bazıları daha sağcı. Bu pozisyondayken daha ileri bir beklenti yok. Ancak, mesela Eisenkot, Netanyahu’nun İran’a karşı yeni bir savaşa girmesinin kabul edilemez olduğundan bahsetti. Dolayısıyla insanlar, durumun biraz daha istikrarlı hale geleceğine dair bir umut besliyorlar diyelim.” 

Son olarak Amerika’daki ara seçimleri sorduğumuz İsrailli gazeteci, bu konunun İsrail’de önemli bir gündem olduğunu ve Demokrat Partinin Kongrenin kontrolünü ele geçirmesinin beklendiğini söylerken, pek çok yeni Kongre üyesi adayının İsrail’e askeri yardımı durdurma çağrısında bulunduğunu hatırlatıyor.