Kurşunlu Külliyesi’nde tahliye: Müzelerin kapısına kilit vuruldu, esnaf tepkili

Eskişehir - Tarihi Odunpazarı bölgesinde bulunan Kurşunlu Külliyesi’nde aylardır devam eden tahliye tartışması, 3 Kasım’da uygulamaya konuldu. Yaklaşık 22 yıldır Odunpazarı Belediyesi tarafından kullanılan, müzeleri, sanat merkezleri ve atölyeleriyle kentin kültür ve sanat yaşamının önemli merkezlerinden biri haline gelen külliyede tahliye işlemleri başladı. İlk olarak Ahşap Eserler Müzesi’nin bulunduğu binanın kapısına kilit vuruldu.

Vakıflar Genel Müdürlüğü ile Odunpazarı Belediyesi arasında yaşanan anlaşmazlık nedeniyle başlayan tahliye, yalnızca tarihi bir yapının kullanımına ilişkin tartışmayla sınırlı değil. Yıllar içinde oluşturulan kültürel birikim, kamu kaynaklarıyla yapılan yatırımlar, sanatçıların emeği ve külliyede geçimini sağlayan esnafın geleceği de kararın doğrudan etkilediği başlıklar arasında.

İki günde ne değişti?

Tahliye sürecinde yaşanan gelişmeler de tartışma yarattı. Vakıflar Genel Müdürlüğünün tahliye talebini yargıya taşıyan Odunpazarı Belediyesi, hukuki süreç devam ederken yeni bir uygulamayla karşı karşıya kaldı.

Geçtiğimiz cuma günü Odunpazarı Kaymakamlığı tarafından belediyeye iletilen yazıda, yürütmenin durdurulması talebi sonuçlanıncaya kadar tahliye işlemlerinin ertelenmesi istendi. Ancak aradan yalnızca iki gün geçtikten sonra, pazartesi günü belediyeye yeni bir kaymakamlık yazısı tebliğ edildi. Bu kez tahliyenin 3 Kasım'da gerçekleştirileceği bildirildi.

Belediyenin itiraz ettiği bu değişiklik, tahliye günü de gündeme geldi. Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt, kendilerine beklemelerinin söylendiğini hatırlatarak iki gün içinde hangi gelişmenin yaşandığını ve tahliye kararının hangi gerekçeyle uygulamaya konulduğunu sorguladı.

Müzelerin kapısına kilit vuruldu, kadın esnaf tepki gösterdi

Tahliye öncesinde saat 10.30’da Yeni Parti Belediye Meclis üyeleri karar hakkında basın açıklaması yaptı. Saat 11.00’de ise Kurşunlu Külliyesi önünde siyasi parti temsilcileri, Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt, belediye yöneticileri ve Eskişehir Barosu temsilcilerinin katılımıyla açıklama gerçekleştirildi.

Açıklamaların ardından Kaymakamlığa bağlı görevliler külliyeye geldi. İlk olarak Ahşap Eserler Müzesi’nin bulunduğu binada tahliye işlemi gerçekleştirildi ve binanın kapısına kilit vuruldu. Cam Sanatları Merkezi, Osman Yaşar Tanaçan Fotoğraf Müzesi, Lületaşı Müzesi ve kursların bulunduğu alanlarda da tahliye işlemleri başlatılmak istendi.

Lületaşı Müzesi bölümünde ise gerginlik yaşandı. Külliyede faaliyet gösteren, çoğunluğunu kadınların oluşturduğu esnaf, tahliye kararına tepki göstererek Kaymakamlık ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü yetkililerini içeri almadı.

Yıllardır burada emek veren kadın girişimciler, müzelerin kapatılmasının işlerini doğrudan etkileyeceğini belirterek karara karşı çıktı. Esnaf, “Buradaki müzeleri kapatırsanız hiçbirimiz iş yapamayız. Burada belediye olmazsa kimse gelmez. İnsanlar buraya müze gezmek için geliyor. Biz belediyeyi istiyoruz” dedi.

Kadın esnafın tepkisi, tahliye kararının yalnızca kültürel faaliyetleri değil, burada çalışanların geçim kaynaklarını da tehdit ettiğini ortaya koydu.

400 sayfalık eser envanteri: “Bir çizik bile oluşmasına izin vermeyiz”

Tahliye sırasında yaşanan tartışmalardan biri de külliyede bulunan sanat eserlerinin ve atölye malzemelerinin kayıt altına alınması konusunda yaşandı.

Odunpazarı Belediyesi yetkilileri, eserlerin tek tek sayılmasını ve envanterlerinin tutanakla belirlenmesini istedi. İlk aşamada sayım yapılmadan tahliye işlemi gerçekleştirilmek istenirken, belediyenin itirazı üzerine içerideki eser ve malzemeler cep telefonlarıyla görüntülenerek kayıt altına alındı.

Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt da açıklamasında 400 sayfalık eser envanterini gösterdi. Her eserin nereden geldiğinin, özelliklerinin ve künyesinin kayıt altında bulunduğunu belirten Kurt, eserlerin güvenliğinin kendileri için vazgeçilmez olduğunu söyledi.

Kurt, “Bu envanterde kayıtlı eserlerden bir tanesine bile zarar gelmesine, bir çizik dahi oluşmasına izin vermeyiz. Böyle bir durumda bunun hesabını mutlaka sorarız” dedi.

Şentuna: Kurşunlu Külliyesi Eskişehir’in hafızasıdır

Yeni Parti Belediye Meclis üyeleri adına açıklama yapan Eskişehir Odunpazarı ve Büyükşehir Belediye Meclis Üyesi İnci Şentuna, Kurşunlu Külliyesi’nin sıradan bir taşınmaz olmadığını vurguladı.

Külliyeyi Eskişehir’in yaşayan hafızası olarak tanımlayan Şentuna, 2004 yılından bu yana belediye tarafından kullanılan alanda yılların emeği, kamu yatırımı, üretim ve kültürel birikim bulunduğunu söyledi.

Odunpazarı Belediyesinin yaptığı bakım, onarım, restorasyon, altyapı ve işletme yatırımlarının Eskişehir halkının ortak değeri olduğunu belirten Şentuna, belediyenin hukuki haklarının ve kültürel hizmetlerin devamının savunulması gerektiğini ifade etti.

Geçici 15. madde neden uygulanmadı?

Şentuna, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’na eklenen Geçici 15. Maddeye de dikkat çekti. 7565 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemenin belirli koşullarda beş yıla kadar yeni kira sözleşmesi yapılmasına imkân tanıdığını hatırlatan Şentuna, Odunpazarı Belediyesinin de bu kapsamda başvuruda bulunduğunu belirtti.

Şentuna, Vakıflar Genel Müdürlüğüne şu soruları yöneltti:

• Belediyenin Geçici 15. Madde kapsamında yaptığı başvuru hangi gerekçeyle sonuçlandırılmadı?
• Eksik görülen bir şart varsa bu nedir?
• Yeni kira bedeli ve sözleşme koşulları belediyeye bildirildi mi?
• Devam eden hukuki süreç ve yeni yasal düzenleme birlikte değerlendirildiğinde tahliye kararının somut hukuki dayanağı nedir?

Şentuna, taleplerinin herhangi bir kurumun mülkiyet hakkını ortadan kaldırmak olmadığını, vakıf hukukuna saygılı, belediyenin haklarını ve Eskişehir’in kültürel birikimini koruyan bir çözüm bulunması gerektiğini söyledi.

Kurt: “Bu kararı tanımıyoruz!”

Tahliye işlemleri sırasında açıklama yapan Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt, Vakıflar Kanunu’na eklenen düzenlemenin belediyeye beş yıl daha kiracı olma hakkı tanıdığını, bu hakkı kullanmak için yapılan başvurunun ise sonuçlandırılmadığını söyledi.

Kurt, “Açıkça kanuna aykırı olan bu durum karşısında yapılacak uygulama, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğuracaktır. Burası kapanacak, burada çalışan insanlar işsiz kalacak, burada faaliyet gösteren esnafın ticari yaşamı ciddi sıkıntıya girecektir” dedi.

Vakıflar ve Kültür Bakanlığının külliyeyi tahliye ettirdikten sonra nasıl değerlendireceğinin belli olmadığını belirten Kurt, “Açıkça sormak istiyorum: Burayı ne yapacaksınız? Şu karşıdaki alan gibi mi yapacaksınız? Dedem Korkut Parkı gibi mi? Hatboyu gibi mi? Kanlıkavak Göleti’ndeki mesire alanı gibi mi?” ifadelerini kullandı.

Cuma günü tahliyenin erteleneceğinin bildirildiğini hatırlatan Kurt, iki gün sonra kararın uygulanmasına tepki göstererek, “Bize, yürütmenin durdurulması kararı verilinceye kadar beklenileceği söylendi. Buna rağmen yalnızca iki gün sonra ne değişti? Hangi gelişmeler yaşandı? Hangi etkenler ağır bastı?” diye sordu.

Kurt, “Bir kez daha iktidar hukuka karşı galip geldi ya da hukuk, iktidarın emrini yerine getirdi” sözleriyle yaşananlara tepki gösterdi.

“Alt kiracıdan aldığımızın üç katını giderlere harcıyoruz”

Kurt, belediyenin külliyedeki faaliyetlerinden elde ettiği kira gelirlerine ilişkin tartışmalara da değindi. Alt kiracılardan alınan kira bedellerinin üç katının elektrik, doğal gaz ve otopark giderlerine harcandığını belirten Kurt, külliyenin Vakıflara geçmesi durumunda mevcut hizmetlerin aynı şekilde sürdürülmesinin mümkün olmayacağını savundu.

Belediyenin yıllar içinde oluşturduğu kültürel altyapının ortadan kaldırılmasının kamu kaynakları açısından da ciddi sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Siyasi partiler ve barodan tahliye tepkisi

Tahliye kararına karşı düzenlenen açıklamalara Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt’un yanı sıra Yeni Parti Eskişehir İl Başkanı Talat Yalaz, Yeni Parti Odunpazarı İlçe Başkanı Emine Cevahir Çalıkuşu Yazıcı, Zafer Partisi Eskişehir İl Başkanı Hasan Demir ve Eskişehir Baro Başkanı Barış Günaydın katıldı.

Yeni Parti Belediye Meclis üyeleri de belediyenin hukuki haklarının, kamu yatırımlarının ve kültürel mirasın korunması gerektiğini vurguladı. Açıklamalarda kurumlar arasındaki anlaşmazlığın bedelini Eskişehir halkının, sanatçıların ve esnafın ödememesi gerektiği ifade edildi.

Kültürel mirasın ve emeğin geleceği belirsiz

Kurşunlu Külliyesi yıllar içinde yalnızca müzelerin bulunduğu tarihi bir yapı olmaktan çıktı. Ahşap Eserler Müzesi’nde farklı ülkelerden sanatçıların eserleri sergilendi. Osman Yaşar Tanaçan Fotoğraf Müzesi kentin görsel belleğine ev sahipliği yaptı. Lületaşı ve cam sanatları yerli ve yabancı ziyaretçilerle buluştu. Atölyeler, kurslar ve kadın girişimcilerin işletmeleri külliyeye hayat verdi.

Tahliye işlemlerinin başlamasıyla birlikte bu birikimin geleceği belirsizliğe sürüklendi. Müzelerin kapılarının kapanması, sanatçıların üretim alanlarının ortadan kalkması ve esnafın işlerinin olumsuz etkilenmesi gündemde. Özellikle çoğunluğu kadınlardan oluşan Lületaşı Müzesi esnafının tahliyeye karşı çıkması, kararın sosyal ve ekonomik sonuçlarını da gözler önüne serdi.

Külliyenin bundan sonra nasıl değerlendirileceği, içerisindeki eserlerin nerede ve hangi koşullarda korunacağı, burada çalışanların ve işletmelerin geleceğinin ne olacağı ise yanıt bekleyen sorular arasında.

Tahliye işlemleriyle kapısına kilit vurulan Ahşap Eserler Müzesi ve diğer bölümlerde yaşanan gelişmeler, Kurşunlu Külliyesi’nin geleceğine ilişkin tartışmanın sona ermediğini gösteriyor.

Kazım Kurt ise açıklamasının sonunda, “Buraya dönüşümüz çok daha muhteşem olacak” dedi.

(Evrensel)