Türkiye’de işsizlik uçurumu büyüyor: Geniş tanımlı işsiz sayısı 12.8 milyona dayandı

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından hazırlanan “İşsizliğin Görünümü Ekim 2026” raporu, iş gücünde derinleşen krizi gözler önüne serdi. Rapora göre, resmi işsizlik verileri ile sahadaki gerçeklik arasındaki makas hızla açılırken, geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 762 bine ulaştı.

TÜİK’in eylül 2026 Hanehalkı İşgücü Araştırması verilerine dayanılarak hazırlanan rapora göre, mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı (standart) işsizlik oranı yüzde 8.4 olarak açıklandı. Dar tanımlı işsiz sayısı ise bir önceki yıla göre azalarak 2 milyon 967 bin kişiye geriledi.

Ancak DİSK-AR’ın hesaplamalarına göre, zamana bağlı eksik istihdam, ümitsiz işsizler ve iş aramayıp çalışmaya hazır olanları kapsayan geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 31.2 seviyesinde gerçekleşti. Geniş tanımlı işsiz sayısı ise 12 milyon 762 bin kişiye ulaştı. Raporda, dar tanımlı ve geniş tanımlı işsizlik oranları arasındaki puan farkının 22.8’e çıktığı vurgulandı. Uzmanlar, bu uçurumun temel nedeninin potansiyel işgücü ve zamana bağlı eksik istihdamdaki artış olduğunu belirtiyor.

Kadın işsizliğinde çarpıcı tablo

Raporun en dikkat çekici başlıklarından biri de cinsiyete göre işsizlik verileri oldu. Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 40.4 ile rekor seviyeye ulaşırken, geniş tanımlı erkek işsizliği yüzde 25.6 olarak kaydedildi. Kadın ve erkek işsizliği arasındaki fark 14.8 puana kadar çıktı. Dar tanımlı işsizlikte de durum farklı değil; kadınlarda bu oran yüzde 11.3 iken, erkeklerde yüzde 6.9 olarak hesaplandı. Eylül 2026 itibarıyla geniş tanımlı işsiz sayısı kadınlarda 6 milyon 382 bin, erkeklerde ise 6 milyon 380 bin olarak gerçekleşti.

Eksik istihdam ve ümitsizlik derinleşiyor

Rapor, işgücü piyasasındaki ataleti de gözler önüne seriyor. Türkiye’de 4.3 milyon kişi haftalık 40 saatten az çalışmasına rağmen daha fazla çalışmak istiyor. Öte yandan, 5.5 milyon kişi çalışmak istemesine rağmen iş bulamıyor. DİSK-AR, dar tanımlı işsizliğin gerilemesine karşın geniş tanımlı işsizliğin artmasını, iş arama ümidini yitirenlerin ve potansiyel işgücünün sayısındaki artışa bağlıyor.

Resmi işsizlerin yüzde 84’ü ödenek alamıyor

Araştırma, işsizlik sigortası sistemindeki tıkanıklığı da ortaya koydu. TÜİK’e göre resmi dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 967 bin iken, İŞKUR verilerine göre Eylül 2026’da işsizlik ödeneği alabilenlerin sayısı sadece 484 bin 949. Bu durum, resmi işsizlerin yüzde 83.7’sinin işsizlik ödeneğinden yoksun kaldığı anlamına geliyor. Raporda, işsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının ağırlığı ve fonun amaç dışı kullanımı eleştirildi.

DİSK-AR’dan çözüm önerileri

Raporun sonuç bölümünde, işsizlikle mücadele için acil adımlar atılması gerektiği belirtildi. DİSK-AR’ın önerileri arasında şunlar yer alıyor:

• “Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesiyle haftalık çalışma süresinin gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate düşürülmesi.
• İş Kanunu’nun 25/II. maddesinin yeniden düzenlenerek keyfi işten çıkarmaların son bulması.
• İşsizlik Sigortası Fonu’nun amaç dışı kullanımına son verilmesi ve işveren teşviklerinin kaldırılması.
• Kamuda kadrolu ve güvenceli istihdamın artırılması.
• Kadın istihdamını artırmak için ev içi bakım hizmetlerinin devlet tarafından ücretsiz sağlanması ve işgücü piyasasındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmesi.