Fon vurgununda bir hafta daha geçti: Kanun teklifi komisyondan geçti, MSCI dondurdu, yüz binlerin birikimi fonlarda eridi

Sermaye piyasalarında 17 Eylül 2026’da 131 yatırım fonunun işleme kapatılmasıyla başlayan ve 455 bin 758 yatırımcıyı kapsayan tasfiye sürecinde geride kalan hafta; TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundan geçen 9 maddelik yasa teklifi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan açıklamaları, uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI’ın dondurma kararı ve fon portföylerinde yüzde 70’i aşan fiili erimelerle geçti. Hükümet kanadının “1 milyon liraya kadar anaparalar ödenecek” yönündeki beyanlarına karşın, komisyonda kabul edilen kanun teklifi ödemelerin batan fonların mevcut varlıklarından karşılanacağını hükme bağladı. Aynı hafta içinde, kapatma kararından önce satış talimatı veren on binlerce yatırımcının parası “PBLK” koduyla dondurularak takas kesinliği ilkesi işletilmeksizin tasfiye masasına devredildi; Amerikan sermayeli endeks sağlayıcısı MSCI Türkiye işlemlerini askıya aldı ve eski SPK başkanı hakkında adli soruşturma izni verildi.

Yurttaşlara ödemeler fonun kalan varlığıyla sınırlı

14 Ekim Çarşamba günü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edilen 9 maddelik Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonları hakkında kanun teklifinin geri ödemeleri düzenleyen maddesinde şu hüküm yer aldı:

“Olağanüstü tasfiyesine karar verilen fonların nakit ve nakde dönüştürülebilir mal varlıkları, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde hak sahiplerine nemalandırılmaksızın ve oransal olarak paylaştırılır. Yapılacak ara ödemelerde, yatırımcı başına ödenebilecek azami tutar 1 milyon Türk lirasını geçemez. Fon mal varlığının hak sahiplerinin alacaklarını karşılamaya yetmemesi halinde, bakiye kısım genel hükümlere göre tasfiye masasına alacak olarak kaydedilir.”

Düzenleme, portföyündeki varlıkları sıfırlanan veya satılamayan fonların yatırımcılarına hesap bakiyeleri 1 milyon liranın altında kalsa dahi tam anapara iadesi yapılmasını olanaksız kıldı ve ödemeleri yalnızca fondan tahsil edilebilen fiili nakit oranına bağladı.

Yüz binlerin içinde kaldığı fonlar: THF yüzde 73.81, PHE yüzde 68.50 değer kaybetti

Kanun teklifinde ödemelerin tamamen fonların kalan mal varlığına endekslenmesiyle birlikte, tasfiye masasındaki portföy yönetim şirketlerinin ana fonlarında gerçekleşen fiili erime tablosu netleşti. Skandalın merkezinde yer alan Tera Portföy’ün THF fonu, 15 Eylül’deki 2.9337 TL’lik zirvesinden dokuz gün içinde 0.7681 TL’ye inerek yüzde 73.81 ile en ağır kaybı yaşayan fon oldu. Temerrüt dalgasını başlatan Pusula Portföy’ün PHE fonu peş peşe gelen taban serileriyle yüzde 68.50 değer kaybederken, SPK kararıyla ara ödeme kapsamından çıkarılan Hedef Portföy fonları da ortalama yüzde 38.20’lik kayıpla süreci tamamladı. Fon portföylerini oluşturan hisselerdeki bu düşüş, tasfiye masasının nakit yaratma ve hak sahiplerine ödeme yapabilme imkanını daraltıyor.

İlkeye ne oldu?

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu tutanaklarına geçen bir diğer somut gelişme, “PBLK” (TEFAS işlem blokaj alt hesabı) kayıtları üzerinden gerçekleşti. SPK’nin 17 Eylül’deki durdurma kararından önce, 15 ve 16 Eylül tarihlerinde sistemden satış talimatı veren on binlerce yatırımcının emri Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve Takasbank ekranlarında eşleşmesine karşın nakde dönüştürülmedi; paylar “PBLK” koduyla bloke edildi. Sermaye Piyasası Kanunu’nda yer alan ve eşleşmiş piyasa işlemlerinin geriye dönük iptal edilemeyeceğini öngören “takas kesinliği” ilkesi gereğince bu ödemelerin derhal yapılması yönünde muhalefetçe sunulan değişiklik önergesi AKP ve MHP oylarıyla reddedildi.

Ak Parti Grubu adına söz alan Samsun Milletvekili Ersan Aksu, PBLK blokajının gerekçesini tutanaklara şu ifadelerle geçirdi:

“TEFAS işlem blokaj alt hesabındaki (PBLK) kayıtların kalmasının iki nedeni var. Bunlardan birincisi TEFAS’ta fiyatın belli olmamasından dolayı işlemin gerçekleşmemesi. İkincisi de TEFAS’ta temerrüt nedeniyle yani bu fonların temerrüde düşmesi nedeniyle ödemelerinin gerçekleşmemiş olmasından kaynaklanıyor. Yalnızca satış talimatı verilmiş olması, işlemin tamamlandığı ve yatırımcının katılma payı sahipliğinin sona erdiği anlamına gelmez. Mülkiyet hakkı bakımından katılma payı sahipliği devam eden yatırımcının, fon varlığına ilişkin düzenlemedeki hakları tasfiye kapsamında korunacaktır.”

Bu açıklamayla birlikte, kapatma kararından önce yasal takas süresi içinde satış emri veren yatırımcılar da “katılma payı sahibi” sayılarak tasfiye havuzuna dahil edildi.

Erdoğan’dan yine ‘Mutlaka ödeteceğiz’ mesajı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 16 Ekim Cuma günü TİM toplantısında yaptığı konuşmada, olağan tasfiyede ödemelerin başladığını, olağanüstü tasfiyede ise Meclisteki yasanın ardından ara ödemelere geçileceğini belirterek, “Piyasa düzenbazlıklarıyla 3 lirasını sadece 3-5 ayda 10’a, 20’ye, 30’a katlayana asla tolerans göstermeyecek, sağladığı fahiş kazancının bedelini ona mutlaka ödeteceğiz” dedi. Erdoğan ayrıca sorunlu fonların toplam pazarın yüzde 4.6’sını oluşturduğunu kaydetti. Hükümetin işaret ettiği ödemeler kapsamında Fon Koordinasyon Kurulu, portföyü likit olan ve olağan tasfiyede tutulan A1 Capital, Bulls ve Pardus’a ait 17 fonda 43 bin 643 yatırımcıya 6.4 milyar TL aktarıldığını duyurdu. Ancak 412 bini aşkın yatırımcının bulunduğu Tera ve Pusula gibi olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda henüz hiçbir ödeme yapılmadı.

Hafta boyunca yargı alanında da işlemler yürütüldü; Hazine ve Maliye Bakanlığı Eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında soruşturma izni verirken, SPK cuma gecesi 37 kişi hakkında cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulundu ve vurgundan tam bir ay sonra Tera grubuna 2 yıl süreyle borsalarda işlem yasağı getirdi.

MSCI: Önlemler başlangıç düzeyinde, statüyü donduruyoruz

ABD’li uluslararası yatırım kuruluşu Morgan Stanley Capital International (MSCI), 15 Ekim 2026 itibarıyla Türk paylarına ilişkin tüm endeks güncellemelerini ikinci bir duyuruya kadar dondurdu. Alınan kararla Türkiye hisselerinde yabancı yatırımcı dahil etme faktörlerinde (FIF) ve hisse sayılarında artış yapılmayacağı, endekse yeni şirket eklenmeyeceği ve şirketlerin üst segmentlere yükseltilmeyeceği açıklandı. Kurumsal fonlar üzerinden küçük ölçekli şirketlerde yürütülen koordineli işlemleri ve fiili dolaşım manipülasyonlarını gerekçe gösteren MSCI; tasfiye adımlarını başlangıç aşamasında bulduğunu, haziran 2027’ye kadar yeterli yapısal düzelme sağlanamaması halinde Türkiye’nin “Gelişmekte Olan Piyasa” (Emerging Market) statüsünden “Sınır Piyasa” (Frontier Market) seviyesine düşürülmesi için istişare süreci başlatacağını bildirdi.