Vadiyi rant, otoparkını su bastı

İstanbul’da 14 Ekim’deki sağanak yağmurun ardından yaşanan su taşkınlarından biri de Vadistanbul’da gerçekleşti. Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde, Vadistanbul’un otoparkını su bastığı görüldü. Belediye planlarında Vadistanbul’un inşa edildiği Cendere Vadisi’nin sel ve taşkın riskine sahip olduğu açıkça belirtilmesine rağmen, arazinin dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı olan AKP’li Kadir Topbaş’ın damadı Ömer Faruk Kavurmacı’nın da aralarında bulunduğu ortaklık için imara açıldığı görülüyor.

Cendere Vadisi’nin dönüşümü

Cendere Vadisi’nin yıllara yayılan dönüşümü, arazinin patronlara açılmasıyla başlıyor. Arazide daha önce Duru ve Arko gibi markaların üretici Evyap’a ait sabun fabrikası bulunuyordu, 2011’de Tuzla’ya taşındı.

Evyap yöneticisi ve AKP’nin 2009 Kartal Belediye Başkan Adayı Bekir Kılıç’ın kurduğu Kağıthane-Ayazağa Kentsel Dönüşüm Derneği (KAYADER) bu arazinin bir fabrika rantından konut rantına dönüşmesinde aktif rol oynadı. KAYADER’in aralık 2009’da hazırladığı “Cendere Vadisi yol haritası” başlıklı belgeye göre, “Lider sanayi kuruluşlarının dernek çatısında örgütlenerek İBB ile planlama ve tasarım süreçlerine katıldığı” anlatılıyor. Evyap’ın arsa karşılığı gelir payı yüzde 43.75’ti. Böylece Evyap, bölgenin AKP’ye yakın sermaye grupları lehine nasıl şekilleneceğinin planlandığı sürece doğrudan katıldı. Dernekte AKP’li Topbaş başkanlığındaki İBB ve AKP’li Fazlı Kılıç yönetiminde olan Kağıthane Belediyesi de yer alıyordu.

Uyarıdan 11 ay sonra proje tanıtımı

Aynı sene, İstanbul çevre düzeni planı onaylandı. İBB’nin yayımladığı İstanbul çevre düzeni planı raporunda “Cendere Vadisi’nin riskli jeolojik yapısı sel ve taşkınlara neden olduğundan, dere koruma alanı içinde her türlü yapı yapılması yasak” olduğu ifadeleri yer alıyordu.

Vadi için imar planı o dönem çoğunluğun AKP’de olduğu İBB Meclisinin 2011 tarihli kararıyla kabul edildi. 25 Mart’ta ise belediye başkanının AKP’li Kadir Topbaş olduğu İBB Başkanlığı tarafından onaylandı. Vadistanbul’un Park etabına ait proje tanıtım dosyasında otopark girişlerinin dere duvarının üst seviyesinin 1.5 metre üzerinde olması öngörülüyordu.

TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesinin 2010-2012 çalışma raporunda yer alan bilgilere göre İBB Şehir Planlama Müdürlüğüyle yapılan toplantıda, “Ekolojik dokuya uyum sağlayacak uygulama esaslarının gerektiği” uyarısı yapıldı.

Vadistanbul’un bir konut ve alışveriş merkezi olarak yerleşimini düzenleyen planlardan bir diğeri ise 30 Eylül’de onaylandı. Toplum İçin Şehircilik Platformu, ocak 2012’de hazırladığı raporda “Dere koruma alanı içinde her türlü yapı yapılması yasaktır” ifadelerini hatırlatmıştı.

Projenin ofis, otel ve AVM bölümünü içeren 2013’teki ÇED başvurusu için ise 2013’te “Gerekli değildir” kararı alındı. 2017’de yapılan bir diğer başvuru için de aynı karar verildi.

Ortaklıkta AKP’li Topbaş’ın damadı da yer aldı

Aralık 2012 tarihine geldiğimizde Artaş, Aydınlı ve Keleşoğlu şirketlerinin ortaklığıyla geliştirilen Vadistanbul’un ilk tanıtımı yapıldı. Artaş Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Çetinsaya, hedeflenen cironun 2 milyar dolar olduğunu duyurdu. Çetinsaya’nın AKP’ye yakınlığı, oğlu Gökhan Çetinsaya’nın düğününde dönemin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün ve aynı dönem Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar’ın nikah şahidi olmasından görülüyor. Erdoğan da 4 Aralık 2016 tarihli Kayseri Sanayi Odası ödül töreninde yaptığı konuşmasında, Çetinsaya’yı arayarak AVM kiralarını dövizden liraya çevirmesini istediğini, Çetinsaya’nın da “Emrinizdir” dediğini anlatmıştı.

Projenin bir diğer ortağı olan Aydınlı şirketinin patronu Ömer Faruk Kavurmacı’ysa dönemin AKP’li İBB Başkanı Kadir Topbaş’ın damadı.

Göz göre göre gelen taşkın

Sarıyer Belediyesinin 29 Temmuz 2015 tarihli imar belgesinde, konutların konaklama tesisine dönüştürülmesi için hazırlanan 5 Ağustos 2022 tarihli dosyada taşkın riski belirtilmişti.

Çetinsaya, 7 Aralık 2012 tarihli projenin tanıtım haberinde, projenin içinden geçen Cendere Vadisi’nin beslediği Kağıthane Deresi’nin “500 yıllık taşkın hesapları yapılarak ıslah edileceğini” söyledi.