Kayıt dışı çalışan kadınlar daha az kazanıyor

OECD Kalkınma Merkezinin 5 Ekim 2026’da yayımladığı raporu, kayıt dışı çalışan kadınların daha çok yarı zamanlı çalıştığını, erkeklere göre daha düşük ücret aldığını ve bakım yükünün bu tabloyu etkilediğini gösteriyor.

OECD’nin yayımladığı “Küresel değişim dönemlerinde kayıt dışı ekonomi çalışanlarının geçim kaynaklarını güvence altına almak” raporu, hane halkı anketlerine dayanan KIIbIH veri tabanını kullanarak hazırlandı ve 81 ülkeyi kapsıyor. Rapor, geniş açıyla kayıt dışı çalışmanın işçiler üzerindeki etkisine mercek tutuyor. Aynı zamanda kayıt dışı çalışmada kadın emeği, cinsiyet eşitsizliği bağlamında da önemli noktalara dikkat çekiyor.

15 yaş üstü çalışanların yüzde 68’i kayıt dışı istihdamda

Raporda, kapsanan ülkelerde, 15 yaş üstü çalışanların ortalama yüzde 68’i kayıt dışı çalışıyor. Cinsiyet ayrımının yapılabildiği 58 ülkede hem erkeklerin hem kadınların kayıt dışılık oranı yüzde 67. Ancak bu ülkelerin 34’ünde kadınların kayıt dışı işte çalışma olasılığı erkeklerden yüksek. Hem kayıtlı hem kayıt dışı çalışanın bulunduğu hanelerde kayıt dışı işlerin yüzde 51’ini kadınlar yapıyor, kayıtlı işlerde kadın payı ise yüzde 41.

Geleneksel otomasyonla ilerleyen işlerde kadınlar ve erkekler benzer oranda yer alıyor. Ancak raporda ilerleyen teknoloji ve yapay zekaya özel başlık açılmış. Rapora göre, yapay zeka kaynaklı risk kayıt dışı çalışanlarda düşük, ancak risk altındaki az sayıdaki çalışan arasında kadınlar yine daha fazla.

Kadınlar yüzde 31 daha az kazanıyor

Kayıt dışı çalışan kadınlar haftada ortalama 35 saat çalışıyor. Rapora göre, kayıt dışı çalışan kadınların aylık kazancı erkeklerden ortalama yüzde 31 düşük. Kayıtlı çalışanlarda bu fark yüzde 11. Saatlik kazançta fark, kayıt dışı çalışanlarda yüzde 11, kayıtlı çalışanlarda yüzde 3.

Ayrıca rapora göre alt kazanç kademesinin yaklaşık yarısını kadınlar oluşturuyor. Kayıt dışı çalışanların üst kademesinde kadın payı yüzde 27’ye düşüyor. Bu ne demek oluyor?

Çalışanlar arasında en az para kazanan gruba baktığımızda, bu grubun yarısını kadınların oluşturduğunu görüyoruz. Yani kadınlar ağırlıklı olarak düşük ücretli işlerde çalışıyor. Ayrıca sigortasız, kayıt dışı çalışan kesime kendi içinde baktığımızda, bu grubun nispeten daha iyi ücret alan kesiminde kadınların oranı sadece yüzde 27’ye düşüyor. Yani daha yüksek ücretli işlerin yüzde 73’ünü erkekler yapıyor.

Bu verilerin başka önemli bir yanı da kayıtsız ve dolayısıyla sigortasız işlerde çalışanların emeklilik hakkı. Bu bağlamda da kadınlar daha düşük ihtimalle emekli olabiliyor. Yasal emeklilik yaşını geçen kadınların sadece yüzde 50’si emekli aylığı alabiliyor. Bu oran erkeklerde yüzde 54. Verisi bulunan 43 ülkenin 31’inde erkeklerin oranı daha da yüksek.

Rapor ayrıca kayıt dışı çalışanlar arasında, kadınların bakım ve ev işlerine erkeklerin ayırdığı zamanın yaklaşık 2.6 katını ayırdığını belirtiyor. Ayrıca şöyle bir örnek de var: Kadınların Gayriresmi İstihdamdaki Rolü: Küreselleşme ve Örgütlenme (WIEGO)’ nun Bangkok ve Delhi’deki çalışmasına göre aşırı sıcakta Bangkok’taki kayıt dışı çalışan kadınların yüzde 64’ü bakım sorumluluklarının arttığını bildiriyor. (Ekmek ve Gül)

(Evrensel)