Kademeli emeklilik bekleyenler Kocaeli’de taleplerini haykıracak: 4 milyon mağdur için

Hükümetin 2023 yılında gerçekleştirdiği emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesiyle 9 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlara yaş koşulu aranmaksızın emekli olabilme hakkı tanınırken, 9 Eylül 1999’da ilk kez sigortalı olanlar için emeklilikte yıllara varan farklar ortaya çıktı. Erkeklerde 17, kadınlarda ise 20 yıla kadar uzanan bu fark, 4 milyondan fazla kişiyi ilgilendiren bir mağduriyet olarak gündemdeki yerini koruyor.

Kademeli emeklilik talebiyle Türkiye genelinde mücadele yürüten 6 dernek, Kademeli Emeklilik Federasyonu çatısı altında birleşerek taleplerinin karşılanması için seslerini duyurmaya çalışıyor. Federasyon üyelerinden biri olan Emeklilikte Kademe Bekleyenler Derneğinin çağrısıyla Kocaeli’de 11 Ekim Pazar günü basın açıklaması gerçekleştirilecek.

Derneğin Kocaeli’deki yöneticilerinden Erkan Mollaoğlu, yaşadıkları sorunun temelinde emeklilik hesabında ilk sigorta giriş tarihinin esas alınması olduğunu belirterek taleplerini şöyle dile getiriyor: “Dünyanın hiçbir yerinde olmayan bir şekilde, prim günü değil de ilk sigorta girişinin yapıldığı tarihin esas alınması. Çalışmanın karşılığı prim ödemektir ve biz bu hakkı isterken ödediğimiz primlerin karşılığında emekli olmak istiyoruz. Yani SGK’ye kesilen primlerle katkı yapıyorsunuz ve bunun karşılığında emekli oluyorsunuz. SGK’ye 5 bin-6 bin gün prim ödemişsin, emekliliğe hak kazanmışsın ama ben 9 bin gün prim ödediğim halde ‘Sen emekli olamazsın’ deniyor. Bu durumun kendisi ayrımcılıktır, Anayasa’nın eşitlik ilkesine de aykırıdır. Biz o nedenle ilk sigorta giriş tarihinin değil, primin esas alındığı bir emeklilik sistemini savunuyoruz. Neden 65 yaşında özel sektörde vardiyalı çalışmak zorunda kalıyor insanlar? Belli bir primi ödedikten sonra herkes emeklilik hakkını kazanmalı.”

‘Bütçeye yük’ algısı yanıltıcı

Kademeli emeklilik bekleyenlerin yaşadığı mağduriyetin yalnızca emeklilik yaşından ibaret olmadığını belirterek, çalışma yaşamındaki koşullara da dikkat çekiyorlar. Yine dernek yönetiminden Coşkun Şatir, kendi yaşadığı durumu şu sözlerle anlatıyor: “8 bin 100 prim günüm var ve 47 günle emeklilik hakkımı kaçırdım. Bugün bu durumda olan fabrikalarda, iş yerlerinde çalışan milyonlarca insan var. Kocaeli bir sanayi şehri ve bu durumda olan tüm işçi arkadaşlarımızı yan yana gelmeye çağırıyoruz. Fabrika önlerinde dağıttığımız bildirilerle çağrı yapıyoruz. Sadece prim günlerine ilişkin bir düzenleme değil aynı zamanda aylık bağlama oranlarında da iyileştirilme yapılmasını talep ediyoruz. Bugün bizim standımıza en çok ilgiyi emekliler gösteriyor çünkü bu emekli aylıklarıyla yaşamını sürdürmekte zorlanıyor insanlar. Hükümet EYT düzenlemesinin bütçeye çok büyük bir yük oluşturduğu yönünde bir algı yarattı ve bizim önümüzdeki engellerden biri de bu algının kendisi. Şu an Türkiye’de en düşük emekli maaşı 23 bin TL ve emeklilerin yüzde 70’i o parayı alıyor. Yani aslında hükümet emekli maaşı filan vermiyor, sosyal yardım yapıyor. Anayasa’nın 10. maddesi, yani eşitlik ilkesine aykırı bir düzenlemeyle bu mağduriyeti yarattılar. Yan yana çalıştığım, yaşça büyük olduğum arkadaşımdan daha çok prim günüm olmasına rağmen, bırakalım ondan iki sene sonra emekli olmayı, 17 sene sonra emekli olacağım. Üstelik ben 9 Eylül 1999’dan önce devletin resmi bir kurumunda garsonluk yaptım ama sigortasız çalıştırdıkları için bu haktan yararlanamıyorum.”

Yönetim kadrosunun neredeyse tamamı, aynı zamanda vardiyalı çalışan fabrika işçilerinden oluşan dernek üyeleri, tüm olanaklarıyla diğer iş yerlerinde de taleplerini duyurmaya ve kademeli emeklilik düzenlemesinin hayata geçirilmesi için mücadele çağrısını büyütmeye çalışıyor. 11 Ekim Pazar günü gerçekleştirecekleri basın açıklaması da bu mücadelenin bir parçası.

20 yıl ağır çalıştım sakat kaldım

DERNEK yöneticilerinden Cumhur Soyka ise kademeli emeklilik talebinin yanı sıra çalışma yaşamında yaşanan sorunlara da dikkat çekerek kendi yaşadığı süreci anlattı. Soykan, 20 yıl çalıştığı lastik fabrikasındaki çalışma koşulları nedeniyle çeşitli sağlık sorunları yaşadığını ve geçtiğimiz yıl işten çıkarıldığını belirterek şunları söyledi: “43 yaşındayım, 20 yıl bir lastik fabrikasında çalıştım ve geçtiğimiz yıl işten atıldım. Yaptığım iş nedeniyle belimde 4 tane fıtık var, sağ dizimden üç kez ameliyat oldum. Bileklerimde sorun var, boynumda düzleşme var. Tüm bunlar o fabrikada çalışırken çalışma koşullarım nedeniyle oluşan rahatsızlıklar ve işveren dedi ki ‘Biz sana iyilik yapalım, seni işten atalım, sağlığına kavuş, yoksa sakat kalırsın.’ 20 yıllık emeğim var burada benim. Çalışabileceğim bir yer göstermek yerine işten atmayı benim iyiliğimeymiş gibi göstermeye çalıştılar. Davam hâlâ devam ediyor.

Şimdi ben bu halde özel sektörde iş aradığımda bana ‘Senin pilin bitmiş’ diyorlar, devlete gittiğimde ise yüzde 5 rapor veriyor. Devlet ‘Sağlamsın’ diyor, özel sektör ‘İşime yaramazsın’ diyor. 20 sene boyunca benden kesilen işsizlik primine karşılık sadece 6 ay işsizlik maaşı alabildim, o da zaten 19 bin lira. Benden keserken kesiyorsun ama karşılığını vermeye gelince bir dünya engel çıkarıyorsun.”

İktidar vekilleri duyarsız

KADEMELİ emeklilik bekleyenler, taleplerini basın açıklamaları, stantlarda topladıkları imzalarla yaygınlaştırmaya çalışırken Mecliste gerçekleştirdikleri görüşmelerle de sorunlarını gündeme taşımaya çalışıyor. Emeklilikte Kademe Bekleyenler Derneği yöneticilerinden biri süreci şöyle özetledi:

“8 Eylül bizim için bir milat ve bu yıl bu tarihte federasyonun çağrısıyla İstanbul’da bir basın açıklaması gerçekleştirdik ve kurduğumuz stantlarda da taleplerimizi, sesimizi duyurmaya çalışıyoruz. Mecliste vekillerle görüşüyoruz. İktidar vekillerinin tavrı daha çok ‘Benim önüme yasa gelirse ben destek veririm’ tadında.”