Öznur Bartin, Sincan Kadın Hapishanesindeki tahliye ertelemelerini Meclis gündemine taşıdı

Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, Ankara Sincan Kadın Kapalı Hapishanesinde İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla 9 kadın mahpusun tahliyesinin ertelenmesine ilişkin Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yanıtlaması istemiyle Meclise soru önergesi verdi.

Bartin'in önergesinde, hapishanede bulunan 9 kadın mahpustan 4'ünün 30 yılı aşkın süredir tutuklu olduğu, son bir ay içerisinde bu 4 mahpusun tahliyesinin bir kez daha engellendiği belirtildi. 34 yıldır hapishanede bulunan Nedime Yaklav'ın tahliyesinin 7'nci kez, 33 yıldır hapishanede bulunan Hicran Binici, Nuriye Adet ve Gülşen Adet'in tahliyelerinin ise 5'inci kez birer yıl süreyle ertelendiği aktarıldı.

'Tahliye erteleme gerekçesinin hukuki dayanağı açıklanmalı'

Bartin, tahliye erteleme kararlarında "infaz koruma memurlarına karşı saldırgan tutum ve tehdit", "toplumla bütünleşmeye hazır olmama", "örgütsel tavrın devam etmesi" ve "pişmanlık göstermeme" gibi gerekçelerin kullanıldığını belirtti. Avukatların, bu iddiaların bir bölümüne ilişkin herhangi bir disiplin veya ceza soruşturması yürütülmediğini ifade ettiğini aktardı.

İyi hal değerlendirmelerinin mahpusların düşünce, kanaat veya siyasal tutumlarını değiştirmeye zorlandıkları bir mekanizmaya dönüştürülemeyeceğini vurgulayan Bartin, disiplin veya ceza soruşturmasına konu edilmemiş fiillerin tahliye erteleme gerekçesi yapılmasının hukuki dayanağının açıklanmasını istedi.

Önergede, mahpusların katılmasına izin verilmeyen etkinlikler ile yararlanamadıkları hak ve imkanların "eşik puan" sistemi kapsamında aleyhlerine değerlendirilmesi de gündeme getirildi.

'İdare ve Gözlem Kurulları lağvedilmeli'

Öznur Bartin, özellikle 30 yılı aşkın süredir hapishanede bulunan mahpusların tahliyelerinin aynı veya benzer gerekçelerle tekrar tekrar ertelenmesinin koşullu salıverilme kurumunun amacı ve sınırları bakımından sorun oluşturduğunu belirtti.

İdare ve Gözlem Kurulu kararlarının tutanak, rapor, disiplin kayıtları ve diğer somut belgeler üzerinden denetlenmesi gerektiğini ifade eden Bartin, infaz hakimliklerinin de etkin ve maddi bir denetim yürütmesi gerektiğini vurguladı.

Bartin, kamuoyunda "infaz yakma" olarak ifade edilen uygulamaların sonlandırılmasını, tahliyesi ertelenen mahpusların serbest bırakılmasını, mevcut erteleme kararlarının iptal edilmesini ve İdare ve Gözlem Kurullarının lağvedilmesini talep etti.

Adalet Bakanına 10 soru

Bartin, Adalet Bakanı Akın Gürlek'e şu soruları yöneltti:

1. Ankara Sincan Kadın Kapalı Hapishanesinde, koşullu salıverilme tarihi geldiği halde İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla tahliyeleri ertelenen toplam 9 kadın mahpus bulunmaktadır. Bu mahpusların hükümlülük süreleri, koşullu salıverilme tarihleri, tahliyelerinin kaç kez ertelendiği ve her bir erteleme kararının gerekçeleri nelerdir?
2. 34 yıldır hapishanede bulunan Nedime Yaklav’ın tahliyesinin 7’nci kez; 33 yıldır hapishanede bulunan Hicran Binici, Nuriye Adet ve Gülşen Adet’in tahliyelerinin ise 5’inci kez birer yıl süreyle ertelendiği doğru mudur? Söz konusu tahliye erteleme kararlarının dayanağını oluşturan somut fiil, belge, disiplin cezası, soruşturma veya mahkeme kararı bulunmakta mıdır? Bu yönde herhangi bir somut dayanak bulunmaması halinde, tahliyelerin tekrar tekrar birer yıl süreyle ertelenmesinin hukuki gerekçesi nedir?
3. İdare ve Gözlem Kurulu kararlarında yer verilen “infaz koruma memurlarına karşı saldırgan tutum ve tehdit” değerlendirmeleri hakkında ilgili mahpuslar bakımından herhangi bir disiplin veya ceza soruşturması başlatılmış mıdır? Başlatılmamışsa, soruşturma veya disiplin sürecine konu edilmeyen bir fiilin iyi hal değerlendirmesinde mahpus aleyhine kullanılmasının hukuki dayanağı nedir?
4. “Toplumla bütünleşmeye hazır olmama”, “örgütsel tavrın devam etmesi”, “pişmanlık göstermeme” ve “gelişim seyrini tamamlamama” gibi değerlendirmelerin, somut bir disiplin ihlali veya suç teşkil eden fiil ortaya konulmaksızın mahpusların koşullu salıverilme süreçlerinin ertelenmesine dayanak yapılması hangi kanun ve yönetmelik hükümlerine dayanmaktadır?
5. Mahpusların dini etkinliklere, millî bayram ve törenlere katılıp katılmaması, telefon ve aile görüşlerinden yararlanıp yararlanmaması, okuduğu kitap sayısı ve benzeri hususların “eşik puan” sistemi kapsamında aleyhe değerlendirilmesi konusunda Bakanlığınızın bilgisi ve denetimi bulunmakta mıdır? Mahpusların kullanmalarına izin verilmeyen veya fiilen yararlanamadıkları bir hak ya da imkânın daha sonra iyi hal değerlendirmesinde aleyhe kullanılmasının hukuki dayanağı nedir?
6. İdare ve Gözlem Kurulu kararlarına karşı yapılan başvurularda infaz hakimliklerinin yalnızca şekli denetim yaptığı, mahpusların dinlenilmediği ve kararların dayanağını oluşturan infaz dosyası, tutanak ve kayıtların yeterince incelenmediği yönündeki uygulamalar Bakanlığınızca incelenmekte midir? Son beş yılda Sincan Kadın Kapalı Hapishanesindeki tahliye erteleme kararlarına yapılan başvuruların kaçında mahpus bizzat dinlenmiş, kaçında kararın dayanağı olan tüm bilgi ve belgeler incelenmiştir?
7. Uzun süreli mahpusluk bakımından, mahpusların lehine olan infaz hükümlerinin uygulanması ve sonradan yürürlüğe giren, infaz koşullarını ağırlaştıran düzenlemelerin geçmişteki hükümlülükler bakımından mağduriyet yaratmaması konusunda Bakanlığınızın yaklaşımı nedir? Bu konuda herhangi bir mevzuat çalışması yürütülmekte midir?
8. Bakanlığınız, İdare ve Gözlem Kurullarının tahliye ve koşullu salıverilme süreçlerinde geniş ve sübjektif takdir yetkisi kullandığı yönündeki eleştirileri dikkate almakta mıdır? Mahpusların özgürlüklerinin idari bir kurul tarafından tekrar tekrar ertelenmesini önlemek amacıyla, İdare ve Gözlem Kurullarının tahliye ve iyi hal belirleme yetkisinin kaldırılması, bu yetkinin etkili ve tamamen yargısal bir denetim mekanizmasına bağlanması veya İdare ve Gözlem Kurullarının lağvedilmesi yönünde bir mevzuat çalışmanız var mıdır? Böyle bir çalışma bulunmaması halinde, bunun gerekçesi nedir?
9. Kamuoyunda “infaz yakma” olarak ifade edilen, koşullu salıverilme koşullarını taşıyan mahpusların soyut, sübjektif ve tekrarlanan gerekçelerle hapishanede tutulmaya devam edilmesi uygulamasının sona erdirilmesi için Bakanlığınızca hangi somut tedbirler alınacaktır? Hakkında somut bir disiplin cezası veya ceza soruşturması bulunmayan ve koşullu salıverilme koşullarını taşıyan mahpusların tahliyelerinin geciktirilmemesi yönünde hapishane idarelerine herhangi bir talimat verilecek midir?
10. Bakanlığınız, Sincan Kadın Kapalı Hapishanesindeki İdare ve Gözlem Kurulu uygulamalarını ve son yıllardaki tahliye erteleme kararlarını bağımsız, şeffaf ve kapsamlı biçimde incelemek üzere özel bir denetim mekanizması oluşturacak mıdır? Yapılacak inceleme sonucunda hukuka aykırı olduğu tespit edilen kararların kaldırılması, “infaz yakma” uygulamalarının sona erdirilmesi ve koşullu salıverilme koşullarını taşıyan mahpusların gecikmeksizin tahliye edilmesi sağlanacak mıdır?

(Politika Servisi)