Maltepe'deki bina çökmesinin ardından İMO'dan çağrı: Yapı güvenliği bilgileri yurttaşların erişimine açılmalı

 

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, İstanbul'un Maltepe ilçesinde 8 Ekim'de meydana gelen bina çökmesine ilişkin açıklama yaptı. Yedi katlı binanın üç katının çökmesi sonucu yaşamını yitirenlerin ailelerine başsağlığı dileyen Çak, olayın yapı güvenliğindeki ihmalleri ve bilgi eksikliğini bir kez daha gündeme getirdiğini belirtti.

Çökmenin nedenlerinin henüz kesinleşmediğine dikkat çeken Çak, yurttaşların yaşadıkları binaların nasıl inşa edildiğini, ruhsat ve proje durumunu, sonradan yapılan müdahaleleri ve taşıdığı riskleri öğrenemediğini ifade etti.

"Güvenli yapılarda yaşamak yaşam hakkının bir parçasıdır"

Yapı güvenliğinin temel bir hak olduğunu vurgulayan Çak, “Altını çizerek ifade etmek gerekir ki güvenli yapılarda yaşama yaşam hakkının bir parçasıdır. Yurttaşların yaşadığı, satın aldığı veya kiraladığı yapıların güvenliği hakkında bilgi sahibi olması ise barınma ve bilgi edinme hakkının ayrılmaz bir unsurudur” dedi.

Bir binanın ruhsatlı olarak inşa edilmesinin, sonraki yıllarda projeye aykırı değişiklikler yapılmadığı anlamına gelmediğini belirten Çak, kat ilaveleri, taşıyıcı sisteme müdahaleler, kullanım değişiklikleri ve kaçak eklentilerin yapı güvenliğini doğrudan etkileyebileceğini söyledi.

Bu nedenle yapıların yalnızca ilk inşa edildiği döneme ait kayıtlarının değil, zaman içinde geçirdiği bütün değişikliklerin de izlenebilir olması gerektiğini ifade eden Çak, “Yurttaşın yaşadığı evin yapı güvenliği konusunda bilgi sahibi olması için bir binanın çökmesini beklememek gerekir” dedi.

Yapı envanteri oluşturulması çağrısı

Yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin kamu kurumlarının arşivlerinde kalmaması gerektiğini belirten Çak, bu verilerin bütünleşik bir dijital sistem üzerinden yurttaşların erişimine açılmasını istedi.

Her binanın ruhsat, proje, iskân, tadilat, kaçak yapı ve güvenlik bilgilerinin güncel olarak tutulduğu kapsamlı bir yapı envanteri oluşturulması gerektiğini söyleyen Çak, özellikle eski yapı stokunun mevcut durumunun belirlenmesi için ülke ve kent ölçeğindeki çalışmaların hızla tamamlanması gerektiğini vurguladı.

Riskli yapıların tespit ve güçlendirme süreçlerinin kamusal bir program çerçevesinde yürütülmesini isteyen Çak, konut ve iş yerlerinin alım-satım ve kiralama işlemlerinde yapıların hukuki ve teknik durumuna ilişkin bilgilerin açık ve anlaşılır biçimde sunulmasının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini belirtti.

"Kaçak kat ve eklentiler etkin biçimde denetlenmeli"

Ruhsat ve projeye aykırı imalatlar ile sonradan yapılan kaçak kat ve eklentilere karşı etkin denetim mekanizmaları oluşturulması gerektiğini ifade eden Çak, tespit edilen aykırılıkların yapı güvenliği üzerindeki etkilerinin mühendislik hizmetleriyle değerlendirilmesini istedi.

Yapı güvenliğinin yalnızca depremlerin ardından gündeme getirilmemesi gerektiğini belirten Çak, deprem, yangın, zemin sorunları, taşıyıcı sisteme müdahaleler ve kullanım değişikliklerinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi. Yapı güvenliğinin sürekli bir kamusal sorumluluk olduğunu vurgulayan Çak, şöyle devam etti:

“Yaşanan her bina çökmesinin ardından yalnızca enkazı kaldırmak ve sorumluları aramakla yetinilemez. Asıl sorumluluk, yurttaşların can güvenliğini tehdit eden riskleri ortaya çıkmadan önce tespit etmek, gerekli önlemleri almak ve yapı güvenliğine ilişkin bilgiyi toplumun erişimine açmaktır.”

Maltepe'deki bina çökmesinin tüm yönleriyle araştırılması gerektiğini belirten Çak, “Maltepe’de yaşanan olay tüm yönleriyle, bilimsel ve teknik esaslara dayalı biçimde araştırılmalı; binanın çökmesine neden olan tüm unsurlar ortaya çıkarılmalı ve sorumluları belirlenmelidir” dedi.