Karaburun'da GES projesine mahkeme engeli: İmar planları ve ruhsata yürütmeyi durdurma

İzmir — İzmir 7’nci İdare Mahkemesi, Karaburun Yarımadası'nda binlerce zeytin ağacının kesilmesine neden olan Güneş Enerji Santrali projesine karşı önemli kararlara imza attı. Mahkeme, Lodos Karaburun Elektrik Üretim AŞ lehine hazırlanan imar planlarının ve Karaburun Belediyesi tarafından verilen yapı ruhsatının yürütmesini durdurdu.

Oy birliğiyle alınan yürütmeyi durdurma kararları

Yaylaköylü zeytin üreticisi Mustafa Şenbahar ve Küçükbahçe Mahallesi Muhtarlığı adına Av. Cem Altıparmak tarafından açılan davalarda mahkeme kararlarını oy birliğiyle verdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı'nın yürütmesi durduruldu. Mahkeme gerekçesinde, Yaylaköy'deki tarımsal niteliği korunacak özel ürün arazilerinin ve zeytinliklerin GES alanına dönüştürülmesini hukuka aykırı buldu. Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarında kalan alanda yapılan plan değişikliğinin şehircilik ilkelerine, koruma esaslarına ve kamu yararına uymadığını vurguladı. Ayrıca Hazineden ağaçlandırılmak üzere kiralanıp zeytinliğe dönüştürülen alanların başka amaca ayrılamayacağını düzenleyen İmar Kanunu'nun 11. maddesine dikkat çekti.

Belediye ruhsatı da dayanaksız kaldı

İmar planlarının yürütmesinin durdurulması sonrasında mahkeme, Karaburun Belediyesi tarafından şirket lehine verilen yapı ruhsatını da inceledi. Yapı ruhsatının dayanağı olan imar planlarının hukuki geçerliliğini yitirmesi sebebiyle belediye ruhsatının dayanaksız kaldığına hükmeden mahkeme, telafisi güç zararlar doğabileceği gerekçesiyle ruhsatın da yürütmesini durdurdu. Davacılar avukatı Av. Cem Altıparmak, yenilenebilir enerji adı altında gerçekleştirilen yeşil aklama ve arazi el koymalarına karşı hukuki mücadeleyi sürdüreceklerini ifade etti.

Binlerce ağacın olduğu araziye "tarım yok" raporu düzenlendi

Karaburun'da yaşanan süreç, kıraç bir arazinin verimli bir zeytinliğe dönüştürülmesiyle başladı. Yaylaköylü Mustafa Şenbahar, 2007 yılında Maliye Hazinesi'nden kiraladığı alana 15 yılı aşkın sürede binlerce zeytin fidanı dikti ve araziyi tapuda zeytinlik statüsüne kavuşturdu. Ancak bölgede rüzgar santralleri bulunan Lodos Elektrik A.Ş., rüzgar türbinlerinin altına GES kurabilmek amacıyla araziyi ele geçirmek istedi. Şirketin talebi üzerine İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü görevlileri 31 Mart 2022 tarihinde gerçek dışı bir etüt raporu hazırladı. Sahada binlerce verimli zeytin ağacı bulunmasına rağmen raporda arazide tek bir zeytin ağacı ve tarımsal faaliyet yokmuş gibi gösterildi ve projeye ÇED Olumlu kararı aldırıldı.

Köylülerin başvurusu üzerine harekete geçen Tarım ve Orman Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, sahte raporu tespit ederek iptal etti. Usulsüz raporu düzenleyen personel hakkında disiplin soruşturması açıldı ve İzmir İl Tarım ve Orman Müdürü Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle görevden alındı. Ancak idari ve hukuki süreçler devam ederken şirket iş makineleriyle 4 farklı tarihte zeytinliğe girdi. Yasal izinleri ve fiili kullanım hakkı bulunmayan şirket, 6 bine yakın verimli zeytin ağacını sökerek büyük bir doğa katliamına imza attı. Yargı makamlarının yürütmeyi durdurma kararlarını vermekte gecikmesi, zeytin ağaçlarının kesilmesine engel olamadı.

Mahkemeden sonra gözler ceza davasında

Yaşanan yasa dışı kesimlerin ardından Karaburun Cumhuriyet Başsavcılığı, Lodos Elektrik A.Ş. yetkilileri hakkında zincirleme mala zarar verme suçundan hapis cezası istemiyle Karaburun Asliye Ceza Mahkemesi'nde kamu davası açtı. Aynı zamanda Karaburun Sulh Hukuk Mahkemesi de Hazine'nin kira sözleşmesini şirket lehine daraltma işlemini iptal ederek zeytinliğin kullanım hakkını yeniden köylüye verdi. Mahkemenin son yürütmeyi durdurma kararlarıyla birlikte projenin imar ve inşaat dayanakları tamamen ortadan kalktı.