Hapishanelerde kapasite aşımı ve hak ihlalleri Meclis gündeminde

DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği'nin (CİSST) yayımladığı güncel verileri Meclis gündemine taşıdı. Verilere göre Türkiye’de 304 bin 184 kişilik kapasiteye sahip 402 hapishanede 434 bin 337 mahpus tutuluyor.

Hapishanelerde kapasitenin yaklaşık 130 bin üzerinde mahpus bulunduğuna dikkat çekilen gerekçede, 4 bin 949 çocuğun, 21 bin 179 kadının ve 65 yaş üzerindeki 7 bin 20 kişinin hapishanelerde olduğu belirtildi.

Gerekçede hasta, engelli, LGBTİ+ ve yabancı mahpuslara ilişkin güncel ve ayrıştırılmış verilerin ise düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmadığı ifade edildi.

71 bin 799 tutuklu

Çiçek, hapishanelerde bulunan 71 bin 799 tutukluyu da gündeme taşıdı. Tutuklamanın istisnai bir tedbir olması gerektiğini belirten Çiçek, hakkında kesinleşmiş hüküm bulunmayan on binlerce kişinin özgürlüğünden mahrum bırakılmasının nasıl değerlendirildiğini Bakan Gürlek’e sordu.

Çiçek ayrıca çocuklar açısından hapsetme odaklı yaklaşım yerine koruma, önleme ve onarmayı esas alan bir çocuk adalet sisteminin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Çocuklar, yaşlılar ve hasta mahpuslar için düzenleme sorusu

Hapishanelerde anneleriyle birlikte kalan 0-6 yaş grubundaki çocukların durumuna da dikkat çeken Çiçek, çocukların üstün yararı gözetilerek annelerin cezalarının infazının ertelenmesi ve hapishane dışı infaz yöntemlerinin uygulanıp uygulanmayacağını sordu.

Çiçek, 65 yaş üzerindeki 7 bin 20 mahpusun yanı sıra ağır hasta ve engelli mahpusların durumunu da Meclis gündemine taşıdı. İnfazın ertelenmesinde Adli Tıp Kurumu raporunun belirleyici olmasına son verilmesini isteyen Çiçek, üniversite ve devlet hastaneleri ile bağımsız sağlık kurullarının raporlarının da geçerli kabul edilip edilmeyeceğini sordu.

“2024’te 745 mahpus yaşamını yitirdi”

Önergede hapishanelerdeki sağlık hakkı ve yaşam hakkı ihlallerine de yer verildi. Çiçek, 2024 yılında 745 mahpusun yaşamını yitirdiğine dikkat çekerek sağlık hizmetlerine erişim, hastaneye sevk ve tedavi süreçlerinde yaşanan sorunların giderilmesi için hangi adımların atılacağını sordu.

Çiçek ayrıca hapishanelerde gerçekleşen yaşam hakkı ihlallerinde sorumluluğu bulunan kamu görevlilerinin etkili biçimde soruşturulmasını ve cezasızlığın son bulmasını istedi.

İdare ve Gözlem Kurulları da gündemde

İnfazını tamamlayan mahpusların tahliyelerinin İdare ve Gözlem Kurulları tarafından ertelenmesine de tepki gösteren Çiçek, kurulların “fiilen ikinci bir yargılama merciine” dönüşmesinin önüne geçilip geçilmeyeceğini sordu.

Çiçek ayrıca tutuklu ve hükümlülerden yiyecek bedeli alınmasına son verilmesi ve hapishanelerde beslenme hakkının kamusal bir yükümlülük olarak karşılanması yönünde düzenleme yapılıp yapılmayacağını da Bakan Gürlek’e yöneltti.

“Çözüm yeni hapishaneler mi?”

Çiçek’in soru önergesindeki son soru ise artan mahpus nüfusuna karşı izlenen politikaya ilişkin oldu.

Çiçek, Bakanlığa, sürekli artan hapishane nüfusuna karşı yeni hapishaneler inşa edilmesinin mi temel çözüm olarak görüldüğünü, yoksa tutuklamayı istisna olmaktan çıkaran ve toplumsal sorunlara hapsetme politikalarıyla yanıt veren yaklaşımın değiştirilip değiştirilmeyeceğini sordu.