Engellilere yönelik özel bakım merkezlerinin şartları değişti

 

Engelli bireylere hizmet veren özel bakım merkezlerine ilişkin yeni yönetmelik yürürlüğe girdi. Merkezlerin açılmasından çalıştıracağı personel sayısına, kamu tarafından yapılacak ödemelerden denetim ve kapatma koşullarına kadar bir dizi düzenleme yapıldı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan “Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği” Resmî Gazete’de yayımlandı. Yeni düzenlemeyle 4 Kasım 2016’dan bu yana yürürlükte olan yönetmelik kaldırıldı.

Yönetmelik, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından işletilen özel bakım merkezlerinin çalışma ve fiziki koşullarının yanı sıra personel standartları, bakım hizmetleri, kamu ödemeleri, denetimler ve yaptırımlara ilişkin esasları yeniden belirledi.

Düzenlemede engelli bireylerin bağımsız yaşamalarının ve toplumsal yaşama katılımlarının desteklenmesi, erişilebilirliğin sağlanması, ayrımcılığın önlenmesi, özel hayat ve mahremiyetin korunması temel ilkeler arasında sayıldı.

Bakım ihtiyacının evde karşılanabileceğinin tespit edilmesi halinde engelli bireyin öncelikle evde bakıma destek yardımı veya hizmetinden yararlandırılması öngörüldü. Ailenin bakım sorumluluğunu üstlenemediği durumlarda ise özel bakım merkezleri alternatif hizmet modeli olarak belirlendi.

Merkezlerde asgari personel şartı

Özel bakım merkezi açılması başvuru, konum uygunluğu, ön izin, açılış onayı ve faaliyet izni olmak üzere beş aşamada gerçekleştirilecek. Başvurular Bakanlığın bilgi sistemleri üzerinden yapılacak.

Faaliyet izni alan merkezlerin engelli birey kabul edebilmesi için en az bir meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı, bir temizlik personeli ve üç nöbet sorumlusu çalıştırması gerekecek.

İl müdürlükleri bünyesinde oluşturulacak en az beş kişilik komisyonlar da merkezlerin mevzuata uygunluğunu dosya üzerinden ve yerinde inceleyecek.

Özel merkezlere kamudan ödeme

Özel bakım merkezlerine engelli bireylere verdikleri hizmet karşılığında Bakanlık bütçesinden ödeme yapılacak. Gündüzlü merkezlerde sekiz saat bakım hizmeti alan bir kişi için aylık ödeme, 10 bin gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla belirlenecek. Dört saatlik hizmet için bu miktarın yarısı ödenecek.

Yatılı merkezlerde 24 saat bakım hizmeti alan bir kişi için ise 20 bin gösterge rakamı esas alınacak. Bakım Hizmetleri Kalite Standartlarının yüzde 60 ve üzerini karşılayan yatılı merkezlere ayrıca teşvik ödemesi yapılabilecek. Bir engelli birey için merkeze ödenecek bakım ve teşvik ücretlerinin toplamı iki net asgari ücreti aşamayacak.

Yılda en az iki denetim

Özel bakım merkezleri yılda en az iki kez denetlenecek. İhbar ve şikâyetlerin yanı sıra basına, sosyal medyaya veya elektronik ortamlara yansıyan bildirimler üzerine de habersiz denetim yapılabilecek. Merkezlerin denetim programı dışında da habersiz denetlenmesinin önü açık olacak.

Denetimlerde belirlenen eksikliklere göre uyarı, idari para cezası veya kapatma yaptırımı uygulanabilecek. Para cezasına konu eksikliklerin giderilmesi için en fazla 30 gün süre tanınacak. Eksikliklerin devam etmesi halinde ceza iki katına çıkarılacak, sonraki sürede de giderilmemesi durumunda merkez kapatılacak. Bir yıl içinde beş kez idari para cezası verilen merkezlerin de kapatılması öngörüldü.

Şiddete karşı önlem almayana ceza

Merkezlerde kalan engelli bireylere yönelik tehdit, baskı, özgürlüğün keyfi biçimde engellenmesi ile fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik zarar verici davranışlara karşı gerekli önlemleri almayan kurucu ya da sorumlu müdüre 400 günden az olmamak üzere adli para cezası uygulanacak.

Faaliyet izni olmadan hizmet veren, izinsiz devir veya nakil yapan ya da başvuru işlemlerinde gerçeğe aykırı belge ve beyanda bulunduğu belirlenen merkezler ise doğrudan kapatılabilecek. Bu kapsamda merkezi kapatılan kurucuların yeniden özel bakım merkezi açmasına izin verilmeyecek.