Asgari ücret 6 bin 828 lira eridi, gıda enflasyonu 2005'ten bu yana 54,5 kat arttı

 

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), TÜİK'in eylül ayı enflasyon verilerini değerlendirdiği "Enflasyon Bülteni"ni yayımladı. DİSK-AR'ın raporu, enflasyon artış hızındaki düşüşün fiyatlarda bir ucuzlama yaratmadığını, aksine hayat pahalılığının özellikle dar gelirliler üzerindeki yıkıcı etkisinin artarak devam ettiğini ortaya koydu.

TÜİK'in şaibeli verilerine göre bile yıllık resmi tüketici enflasyonunun (TÜFE) yüzde 29,73, aylık enflasyonun yüzde 1,84 olarak açıklandığı eylül ayında, asgari ücretlinin enflasyon karşısındaki kaybı tam 6 bin 828 TL'ye ulaştı. Raporda, 2005 yılından bu yana genel fiyatların 36,9 kat, gıda fiyatlarının ise 54,5 kat arttığına dikkat çekilirken; TÜİK'in yargı kararlarına rağmen madde fiyat listesini gizlemeye devam etmesi sert bir dille eleştirildi.

Enflasyon düşmüyor, fiyatlar katlanıyor

Raporda, yıllık enflasyon oranının baz etkisiyle yüzde 29,73'e gerilemesine karşın, 12 aylık ortalamalara göre enflasyonun yüzde 31,49 ile yıllık enflasyonun üzerinde seyretmeye devam ettiği vurgulandı. 2025=100 bazlı TÜFE endeksine göre, Eylül 2005'te 3,7 olan genel endeksin Eylül 2026'da 137,2'ye fırladığı; genel fiyatların son 21 yılda 36,9 kat artış gösterdiği belirtildi.

Eylül 2005'te 2,5 olan gıda fiyatları endeksi, Eylül 2026'da 134,04'e yükselerek 54,5 katlık devasa bir artış kaydetti. Gıda enflasyonu ile genel enflasyon arasındaki bu açılan makasın, bütçesinin büyük kısmını gıdaya ayıran dar gelirli yurttaşların geçim sıkıntısını daha da derinleştirdiği ifade edildi.

Yoksul gıdadan kısıyor, kiraya çalışıyor

En düşük yüzde 20'lik gelir grubu, Türkiye'deki toplam gelirin sadece yüzde 6,4'ünü alabiliyor ve bütçesinin yüzde 29,2'sini doğrudan gıdaya ayırmak zorunda kalıyor. Buna karşılık, toplam gelirin yüzde 48'ine el koyan en yüksek yüzde 20'lik gelir grubunun gıdaya ayırdığı pay sadece yüzde 12,4'te kalıyor. Düşük gelirlilerin bütçesinde son iki yılda kira ve konut harcamalarının oranının hızla artması nedeniyle, yoksul hanelerin temel ihtiyaç olan gıda harcamalarından kısmak zorunda kaldığı (gıda payının yüzde 36'dan yüzde 29,2'ye gerilediği) ifade edildi.

TÜİK yargı kararına meydan okuyor

DİSK-AR, TÜİK'in enflasyon hesaplamalarında şeffaflıktan uzaklaşmasını bir kez daha gündeme taşıdı. Haziran 2022'den bu yana enflasyon sepetindeki ortalama madde fiyat listesini açıklamayı durduran TÜİK'in, DİSK tarafından açılan ve kazanılan davaya, Ankara 6. İdare Mahkemesi'nin kesinleşmiş kararına rağmen verileri gizlemeye devam ettiği belirtildi. DİSK-AR, "Bir hukuk devletinde beklenen, ilgili idari kurumun kesinleşmiş yargı kararına derhal uymasıdır. Ancak TÜİK yönetimi Anayasaya ve Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerine meydan okumaya devam ediyor” değerlendirmesini yaptı.