Uzayda bizden başkaları da var mı?

 

20. yüzyılda teleskoplar görünür ışığın yanı sıra radyo dalgaları, X ışını, kızılötesi gibi dalga boylarını da gözlemlemeye başladı. Bu gözlemler birçok soruyu yanıtladığı gibi yenilerini de ortaya çıkardı. Gözlemleyebildiğimiz evrende bile yüzlerce milyar galaksi ve her bir galakside milyonlarca yıldız var. Evrenin bu devasa boyutu akıllara şu soruyu getiriyor: Başka uygarlıklar var mı yoksa bu koca evrende yalnız mıyız?

Dünya dışı yaşam, araştırmaların konusu

Birinci yazarı Pekin Normal Üniversitesi'nden Zi-Qi Li olan ve The Astronomical Journal'da yayımlanan makalede gelişmiş uygarlıkların izleri arandı. Araştırmacılar, Çin'deki FAST adlı, Dünya'nın en büyük tek çanaklı radyo teleskobunu kullanarak 33 ötegezegen sisteminde sinyal bulmaya çalıştı. Araştırma grubunun özellikle aradığı sinyal dar bantlı radyo sinyalleriydi. Dünya'da uydu ve iletişim araçlarımız nedeniyle çokça bulunan bu sinyaller, doğal yollarla nadiren ortaya çıkıyor. Dolayısıyla dar bantlı bir radyo sinyali bulunması, gelişmiş bir uygarlığın teknolojisinin göstergesi olabilir. Peki araştırmanın sonuçları ne diyor?

Sinyaller yapay mı?

Araştırmada başlangıçta tespit edilen 139 bin 127 sinyal, yeni makine öğrenimli model ve parazit filtrelemelerinden geçirilerek ikiye düşürüldü. Bunlardan ilki, daha önce 2022'de de raporlanmış Kepler-438 sistemindeki sinyal. Bu sinyal en başta gelişmiş bir uygarlığın işareti olabilir diye sınıflandırılmıştı, ancak daha sonra Dünya kaynaklı radyo parazit olduğu anlaşıldı. Aynı sinyale bu çalışmada da rastlandı. K2-155 adlı ikinci sistem ise çok daha ilginç. Dünya'dan yaklaşık 238 ışık yılı uzaklıkta bir kırmızı cüce sistemi ve içinde keşfedilmiş üç süper-Dünya sınıfında ötegezegen var. Süper-Dünya terimi, Dünya'dan büyük ama gaz devlerinden küçük gezegenleri tanımlıyor. Bunlar arasında K2-155 d, yaşanabilir bölgeye yakın olması nedeniyle zeki yaşam arayışı için öne çıkan bir hedef oldu. Alınan radyo sinyalinde iki önemli nokta var. İlki, arandığı gibi dar bantlı olması. İkincisi, sinyalde kayma olması. Bu kayma Doppler kayması denen etkiden kaynaklanıyor: Gezegen ile Dünya'nın göreceli hareketi nedeniyle uzaktaki bir vericiden gelen sinyalde frekans kayması beklenir. Tıpkı bir ambulansın yaklaştıkça siren sesinin incelmesi uzaklaştıkça pesleşmesi gibi. Dolayısıyla kayma gözlemlenmesi, sinyalin Dünya kaynaklı parazit yerine gerçekten sistemden gelebileceğini düşündürüyor. Ancak bu kriterleri karşılaması sinyalin yapay olduğu anlamına gelmiyor.

Parazitin kaynağı belirsiz

Makale, K2-155'te tespit edilen sinyalin de yüksek ihtimalle Dünya kaynaklı parazit olduğuna işaret ediyor. Aynı gün gözlemlenen başka sistemlerde de benzer sinyallere rastlanması bu sonucu destekliyor. Parazitin kaynağı ise netleştirilmiş değil. Bu sonuç başka uygarlıkların var olmadığı anlamına gelmiyor. 33 ötegezegen sisteminin evrenin geri kalanına kıyasla oldukça küçük olduğunu unutmamak gerekir. Bildiğimiz kadarıyla insanlık olarak evrende yalnız olabiliriz ya da evrene bakan gözlerimiz hâlâ yeterince keskin değil.