Aşırı iklim olayları küresel gıda güvenliğini ve fiyatlarını tehdit ediyor: Tarladan tezgaha iklim enflasyonu

Çanakkale – Aşırı iklim olaylarının sıklığı ve şiddeti dünya genelinde artarken, bu durumun gıda güvenliği ile ekonomiler üzerindeki olumsuz etkileri ivme kazanıyor. Sıcak dalgaları, kuraklıklar, seller ve fırtınalar gibi iklim şoklarının gıda enflasyonu ile genel enflasyon rakamlarını doğrudan yukarı çektiği vurgulanıyor. İklim değişikliğinin, aşırı hava olaylarının ve enerji dönüşümünün ekonomik ile toplumsal etkileri üzerine odaklanan bir araştırma grubu olan Zero Carbon Analytics araştırmacıları ile bilim insanlarının yürüttüğü son analizler, iklim değişikliğinin tarımsal üretimi tahrip ederek gıda fiyatlarında ani sıçramalara yol açtığını gösteriyor.

2024-2026 arasında yaşanan 12 olayın analiz edildiği araştırmaya göre küresel düzeyde yaşanan bu fiyat şoklarının, hanehalkı bütçelerini zorlamanın ötesinde toplumsal ve ekonomik riskleri de beraberinde getirdiğini ortaya koyuyor.

Aşırı hava olayları gıda fiyatlarını ve hane bütçelerini sarsıyor

Araştırmaya göre;

• 2026 yazında yaşanan sıcak hava dalgası nedeniyle Fransa’da mısır, kabak, domates ve yeşil fasulye fiyatları yüzde 16 ila yüzde 32 oranında yükseldi.
• ABD’de 2026’nın Ocak ayının soğuk geçmesi nedeniyle domates fiyatları yüzde 40 arttı.
• 2024 Şubat ayında Fildişi Sahili ve Gana’da yaşanan sıcak hava dalgasının ardından kakao fiyatları yüzde 280 arttı.
• Brezilya’da 2023 yılında yaşanan kuraklığın ardından Arabica kahve fiyatları yüzde 55 yükseldi.
• Etiyopya’da 2022 yılında yaşanan kuraklığın ardından genel gıda fiyatları yüzde 40 arttı.
• ABD’de 2022 yılında yaşanan kuraklığın ardından sebze fiyatları yüzde 80 arttı.
• 1961’den bu yana küresel tarımsal verimlilik artışını yüzde 21 oranında azalttığı hesaplanıyor. Latin Amerika ve Afrika gibi daha sıcak bölgelerde bu oranın yüzde 26-34 arasında olduğu tahmin ediliyor.
• Avrupa'da yaşanan sıcaklıkların mısır, domates ve yeşil fasulye gibi ürünlerin maliyetini artırdığı, Doğu Asya'daki aşırı sıcakların ise pirinç ve lahana fiyatlarını yukarı çektiği bildiriliyor.

Verimlilik düşüşü milyonlarca insanı açlık riskiyle baş başa bırakıyor

Aşırı hava olaylarının küresel tarımsal verimlilik artışını tarihsel süreçte belirgin biçimde yavaşlattığı hesaplanıyor. Sıcak bölgelerde bu kayıpların daha yüksek seviyelere ulaştığı öngörülüyor. Güçlenen El Niño hava olayının ise önümüzdeki yıllarda küresel gıda piyasalarını ve arz zincirlerini baskılamaya devam edeceği vurgulanıyor. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı analizleri, El Niño kaynaklı kuraklık ve sellerin Orta Amerika, Güney Afrika ve Asya'da kitlesel olarak milyonlarca insanı gıda güvensizliğiyle karşı karşıya bırakacağını öngörüyor. Uzmanlar ve ekonomi analizleri, gıda fiyatlarındaki artış etkilerinin uzun süre boyunca hissedilebileceğine dikkat çekiyor.

İklim enflasyonu devam edecek

Artan gıda fiyatlarının özellikle düşük gelirli hane halklarının beslenme kalitesini düşürdüğü ifade ediliyor. Tüketicilerin taze meyve ve sebze gibi besleyici gıdalar yerine daha ucuz ancak besin değeri düşük alternatiflere yönelmek zorunda kaldığı, bu durumun da toplumsal sağlık risklerini ve sağlık harcamalarını artırdığı kaydediliyor. İklim krizinin uzun vadede yıllık gıda enflasyonunu ve genel enflasyonu kalıcı biçimde artıracağı tahmin ediliyor.