Cezaevinde disiplin cezasına ‘ihlal’ kararı veren AYM, ‘demokratik toplum’ vurgusu yaptı

Ankara - Anayasa Mahkemesi (AYM); Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevi idaresinin kadın mahpusların koğuşlarında yapılan aramada el konulan yayınlar ile notlarını gerekçe göstererek, 26 kadın mahpusa verilen disiplin cezalarına dönük ihlal kararı verdi. Edinilen bilgilere göre; 26 Ocak 2024 tarihinde iki ayrı koğuşta yapılan aramalarda el konulan yayın ve notların "örgüt mensubu kişileri övücü nitelikte olduğu" iddia edilerek 26 kadın mahpus hakkında soruşturma başlatıldı. Mahpuslara 21 Mart 2024'te hücre cezası verildi.

Disiplin cezası kararına karşı mahpusların İnfaz Hakimliği'ne itirazı ise kararın “usul ve kanuna uygun” olduğu öne sürülerek reddedildi. Bunun üzerine mahpuslar, Bakırköy 1'inci Ağır Ceza Mahkemesi'ne itirazda bulundu, ancak başvuru aynı gerekçelerle reddedildi.

AYM, karardaki hataları sıraladı

Kararın kesinleşmesinin ardından mahpuslardan ikisi süreç içinde tahliye olurken, 23 kadın mahpus AYM’ye bireysel başvuru yaptı. Yapılan başvuruda; mahpuslara verilen cezanın toplu bir cezalandırma yöntemi uygulanarak verildiği ve ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği belirtildi.

Başvuruyu kabul eden AYM, yaptığı değerlendirmede; idare kararında koğuş aramasında el konulan notların ne şekilde "eğitim ve propaganda faaliyetlerini yapma" kapsamına alındığına dair değerlendirme yapılmadığını belirtti.

Değerlendirmede, disiplin cezası kararına karşı itirazları değerlendiren İnfaz Hakimliği kararında da dokümanların yalnızca "örgüt mensuplarını övücü" nitelikte olduğuna değinilip verilen disiplin cezasını nasıl oluşturduğuna dair açıklamaya yer verilmediği vurgulandı.

Ayrıca, değerlendirmede ortak alanlardan elde edilen dokümanların kimlere ait olduğu yönünde hakimliğin bir belirleme yapmadığı, kurum görevlilerinin beyanlarına üstünlük tanındığına dikkat çekildi.

AYM, ayrıca mahpuslardan Şivekar Ataş hakkında aynı aramada el konulan dokümanlar nedeniyle iki kez hücre cezası verilmesine ilişkin yaptığı değerlendirmede ise, aynı aramada el konulan dökümanlar nedeniyle neden ayrı ayrı ceza verilmesi gerektiğinin yeterli gerekçelerle ortaya konulamadığını vurguladı.

“Demokratik bir toplumda gerekli değil”

AYM ayrıca el konulan dokümanların “kurum güvenliği ve düzenini tehlikeye atıldığı” yönündeki iddianın somutlaştırılmadığını belirterek, söz konusu eylemin kurumdaki düzen ve disiplini ne şekilde bozduğunun somutlaştırması gerektiğine dikkat çekti.

AYM, kararında mahpusların “ifade özgürlüğünün ihlali” yönünde karar verirken, “Somut olayda yargılama makamları, başvurucuların eylemleri nedeniyle disiplin cezası ile cezalandırılmalarının zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığını ilgili ve yeterli bir gerekçe ile gösterememiştir. Bu nedenle başvurucuların ifade özgürlüğüne hücreye koyma cezası verme suretiyle yapılan müdahalelerin demokratik bir toplumda gerekli olduğunun söylenemeyeceği değerlendirilmiştir” ifadelerine yer verdi.

Yeniden yargılama ve tazminat kararı

AYM; İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğini Bakırköy 4'üncü İnfaz Hakimliği'ne gönderilmesine karar verdi. AYM, ayrıca mahpuslara ayrı ayrı tazminat ödenmesine karar verdi.

(MA)