Sayıştay raporunda Ege Üniversitesinde usulsüzlükler diz boyu: 59 işletme ruhsatsız, 22 bin metrekare kira hesabı dışında

İzmir — Sayıştay Başkanlığı’nın 2025 Yılı Ege Üniversitesi düzenlilik denetim raporunda üniversiteye ait olup üçüncü şahıslara kiraya verilen kantin, kafeterya, restoran, lokanta ve benzeri sosyal tesis işletmelerinin “iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının” bulunmadığı gibi çok çarpıcı tespitlere yer verildi.

Ege Üniversitesindeki 3,1 milyar liralık kamu zararı iddiasına ilişkin soruşturmada 27 kişi tutuklanmış, aynı dönemin rektörü Necdet Budak'ın dosyada yer almaması "korunuyor mu” sorusunu gündeme getirmişti. Budak’ın rektör olarak görev yaptığı dönemde yine Sayıştay raporlarında usulsüzlük ve yolsuzluklar tespit edilirken, Sayıştay’ın 2025 yılı Denetim Raporu yeni usulsüzlükleri tespit etti.

Usulsüzlükleri gazetemize değerlendiren Bütçe Uzmanı Cemil Atila, onbinlerce öğrenci ve personelin kullandığı sosyal tesislerin “İşyeri açma ve çalışma ruhsatı” alınması süreci başta olmak üzere raporun bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

59 işletmenin “iş yeri açma ve çalışma ruhsatı” yok

Sayıştay Raporu’nda, Ege Üniversitesi’ne ait 59 işletmenin “iş yeri açma ve çalışma ruhsatı”nın bulunmadığını belirten Bütçe Uzmanı Cemil Atila, “İş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılması yasal zorunluluktur. Kiracılarla yapılan sözleşmelerde ruhsat alma yükümlülüğü kiracılardadır, idare tarafından yapılan denetimlerde sözleşmedeki yükümlülükleri yerine getirmeyen kiracılara ihtarda bulunulması gerekiyor. Denetimlerde, kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen yerlerde faaliyette bulunan 59 işletmenin ‘iş yeri açma ve çalışma ruhsatı’nın bulunmadığı halde faaliyetlerine devam ettikleri tespit edilmiş” bilgisini paylaştı.

Ruhsat ilgili belediye tarafından düzenlenir

İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı’nın ilgili belediye tarafından verildiğini söyleyen Atila, “Üniversite yönetimi ile kiracı arasında yapılan 'İşletme Hakkı/Kira Sözleşmesi' tek başına ticari faaliyette bulunma hakkı vermez. Kampüs içerisindeki sıhhi müessese (kantin, büfe) ve umuma açık istirahat ve eğlence yeri (restoran, kafeterya) niteliğindeki işletmelerin İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı kampüsün bağlı bulunduğu ilgili Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenir. Bornova Belediyesi bu yetkisini ne kadar kullanmış, hangi işlemi yapmıştır soruları gündeme geliyor” dedi.

Gerekli koşullar sağlandı mı?

Sağlık, hijyen koşulları, yangın ve güvenlik önlemlerine yönelik hangi denetimlerin yapıldığını sorgulamak gerektiğini belirten Atila, “Kantin veya kafeteryayı işletecek kişinin (veya mesul müdürün) esnaf odalarından veya ilgili kurumdan alınmış Kantin İşletmeciliği Belgesi/ Ustalık Belgesi gibi mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. 2024 yılı denetiminde ‘Üniversite Öğrenci Köyünün Güncel Mevzuata Uygun Ruhsatının Bulunmaması’ hususu sorguya alınmasına rağmen, konuyla ilgili idare tarafından herhangi bir işlem yerine getirilmediği bilgisi de raporda yer almıştır” diye konuştu.

Binlerce metrekarelik alanda denetim yapılmadı

Denetimlerde irtifak hakkı verilen taşınmaz üzerinde sözleşmede belirtilen metrekarelerden farklı olarak inşaat yapıldığını ifade eden Atila, “Kira hesabında yer almayan ve kiracıların kullanımında olan 22 bin 564 metrekare yer bulunduğu tespit edilmiş. Açık alanda projesi ve ruhsatı olmayan 600 metrekarelik havuz inşa edildiği halde gerekli kontrol ve denetimlerin yapılmadığı tespitlerine yer verilmiş. Bu sorgudan da anlaşılacağı üzere idare gerekli kontrol ve denetimleri yapmayarak müstecirlerin sözleşmede ve kira hesabında yer almadığı halde irtifak hakkı tanınan taşınmazda haksız mülk edinmelerine ve haksız kazanç elde etmelerine neden olunmuş. Bu durumun Milli Emlak mevzuatındaki karşılığı, üniversite leyhine “Ecrimisil” oluşmasıdır. Bu çerçevede üniversitenin geriye dönük olarak kamu arazisini haksız şekilde işgal eden sorumlulardan ecrimisil tahsil etmesi beklenmelidir” dedi.

“Hasta muayene etmek karşılığında ücret almak yasaya aykırı”

Sayıştay denetimlerde, Ege Üniversitesi hastanesinde görev yapan bazı öğretim elemanlarının mevzuat uyarınca mesleklerini serbest olarak icra edemeyeceklerine ilişkin düzenlemelere rağmen “hasta danışmanlığı” faaliyetinde bulunan şirketler kurduğu ve bu şirketler aracılığı ile fiilen hasta kabulü, muayene, tıbbi değerlendirme, tıbbi görüş verme ve tedaviye yönlendirme gibi hekimlik faaliyeti yürütüldüğünü tespit etti. Faaliyetler karşılığında hastalardan ücret tahsil edildiği ve elde edilen gelirlerin üniversite döner sermaye hesaplarına intikal ettirilmediği tespitlerine de yer verildi.

Durumu değerlendiren Atila, “Bugün yürürlükte olan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarına göre 2014 yılından itibaren üniversitede görev yapan hekimlerim muayenehane açma ve mesleklerini serbest olarak icra etme hakları kaldırıldığından, “hasta danışmanlığı”, “uzman görüşü” adı altında faaliyetlerde bulunan şirketler vasıtasıyla hasta muayene etmek ve karşılığında ücret almak yasaya aykırıdır” dedi.

Sayıştay Raporu’nda öne çıkan usulsüzlükler:

• “Hasta danışmanlığı” faaliyetinde bulunan şirketler kurularak, şirketler aracılığıyla fiilen hasta kabulü, muayene, tıbbi değerlendirme, tıbbi görüş verme ve tedaviye yönlendirme gibi hekimlik faaliyetlerinin yürütüldüğü, hastalardan ücret tahsil edildiği ve elde edilen gelirlerin üniversite döner sermaye hesaplarına intikal ettirilmediği tespit edildi.
• Üniversite Hastanesi Döner Sermayesi ile ilişkilendirilmeksizin öğretim elemanlarının kendi nam ve hesapları adına yapıldığı tespit edildi. Döner sermaye gelirlerinden ayrılması gereken bilimsel araştırma payı, hazine payı, birim payı, vergi gibi kesintilerin yapılmayarak döner sermaye gelirlerinin azaldığı ve kamunun mali kayba uğratıldı.
• Kiraya verilen 5 bin 880 metrekare yer bulunurken kira hesabında yer almayan ve kiracıların kullanımında olan 22 bin 564 metrekare yer bulunduğu tespit edildi.
• Açık alanda projesi ve ruhsatı olmayan 600 metrekarelik havuz inşa edildiği halde gerekli kontrol ve denetimlerin yapılmadığı tespitlerine yer verildi.