BM Genel Kurulu’nda Doğu Avrupa-Rusya gerilimi: Polonya’dan Baltıklar’a uzanan yeni savaş hattı ısınıyor

Rusya ile Avrupa’nın doğu kanadı arasındaki gerilim sürüyor. Avrupa ve ABD’li istihbarat örgütleri arka arkaya Avrupa’ya “olası Rusya saldırısı” senaryoları açıklarken, Polonya Başbakanı Donald Tusk’ın parlamentoda Rusya’yı hedef alan açıklamasının ardından BM Genel Kurulu etkinliklerinde konuşan Dışişleri Bakanı Skorski de benzer iddialarda bulundu. Öte yandan Doğu Avrupa ülkelerinin ABD ile yeni askeri anlaşmaları da gündemde.

Polonya Başbakanı Tusk, 17 Eylül’de parlamentoda yaptığı konuşmada, istihbarat değerlendirmelerine göre Rusya’nın Ukrayna’ya destek veren ülkelere yönelik dron ve füze saldırılarını gündemine almış olabileceğini söyledi. Tusk, Polonya’nın da bu ülkeler arasında bulunduğunu belirterek, olası saldırıların “kazara” gerçekleşmiş gibi gösterilebileceğini iddia etti.

Tusk’ın iddiasına göre, böyle bir yöntemin amacı doğrudan NATO ile savaşa girmekten çok, “ittifakın ortak savunma mekanizmasını sınamak” olabilir. Tusk, Rusya’nın olası saldırıları “kaza” olarak nitelendirerek, NATO ülkelerinin bir üyeye yönelik saldırı karşısında ortak savunma yükümlülüğünü yerine getirip getirmeyeceği konusunda tereddüt yaratmaya çalışabileceğini savundu.

Polonya’nın BM’den Rusya’ya mesajları

Bu söyleme Dışişleri Bakanı Radostaw Sikorski’nin Rusya’ya yönelik sert açıklamaları eşlik etti. BM Genel Kurulu için bulunduğu New York’ta perşembe günü gerçekleştirilen Dış İlişkiler Konseyi’nde konuşan Sikorski, Polonya ile Rusya arasındaki tarihsel çatışmalara göndermede bulunarak, Rusya’nın Ulusal Birlik Günü’nün Moskova’nın Polonya birliklerinden kurtarılmasıyla bağlantısına vurgu yaptı.

Sikorski’nin Polonya’nın “ABD henüz kurulmadan önce Ruslarla savaştığı”nı söylemesi dikkat çekti. “Rusya’nın Polonya’ya saldırması halinde” ülkesinin teslim olmayacağını belirtti.

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki de BM Genel Kurulu’nda ülke liderlerine hitaben yaptığı konuşmada, Rusya’nın “sabotaj, siber saldırılar ve istikrarsızlaştırıcı operasyonlar” içeren geniş çaplı bir hibrit savaş yürüttüğünü iddia ederek, Rusya’ya kararlı ve ortak bir yanıt verilmesini istedi.

Baltıklar da aynı hatta ilerliyor

Polonya’nın kuzeyindeki Estonya, Letonya ve Litvanya da benzer bir hatta ilerliyor. Haziran ayında Estonya, Letonya ve Litvanya’nın da içinde bulunduğu Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya’nın politikasını Avrupa-Atlantik bölgesinin güvenliği açısından uzun vadeli bir tehdit olarak tanımladı. Baltık ülkeleri aynı zamanda hava savunması, dron ve karşı-dron sistemleri ile elektronik harp alanlarında yatırımlarını artırıyor.

Doğu Avrupa’daki bütün bu gelişmelerin merkezinde Washington bulunuyor.

ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltabileceğine yönelik tartışmalar, özellikle Baltık ülkelerinde güvenlik kaygılarını artırmıştı. Son günlerde ise ABD’nin Baltıklardaki askeri varlığını sürdüreceğine ilişkin yeni işaretler geldi.

Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, BM Genel Kurulu’nda ABD ile yaptıkları görüşmeler sonrası sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD’nin ülkesine yeni askeri birlikler göndereceğini açıkladı ve ABD’ye teşekkür etti. Nauseda, “ABD'nin Litvanya'daki askeri varlığı, caydırıcılığımızın ve kolektif savunmamızın vazgeçilmez parçasıdır. Müttefiklerin bizimle birlikte olma kararlılığı, NATO'nun topraklarının her santimetresini savunmaya hazır olduğuna dair açık mesaj gönderiyor” ifadelerini kullandı.

Polonya ise ABD’nin ülkede kalıcı bir askeri üs kurmasını uzun süredir istiyor. Varşova, Washington ile bu konuda görüşmeleri sürdürüyor. Polonya Savunma Bakanlığı yetkilileri, ABD’nin Avrupa’daki askeri yapılanmasına ilişkin incelemesinin ardından kalıcı üs konusunda kararın yıl sonuna doğru alınabileceğini belirtiyor.

Savaşın sınırı nerede?

Bugün Rusya ile NATO arasında doğrudan bir savaş bulunmuyor. Ancak NATO ülkeleri, Ukrayna’ya verdikleri askeri ve siyasi destekle müzakerelere uzun süre karşı çıkarak çoktan savaşın bir tarafı olmuş durumdalar.

Son haftalarda da Ukrayna’nın batısında, Polonya sınırına yakın bölgelerdeki dron saldırısı iddiaları ve Varşova’nın hava savunmasını alarma geçirmesi, savaşın NATO sınırlarına ne kadar yaklaştığını gösteriyor. 17 Eylül’deki Rus saldırıları sırasında Polonya savaş uçaklarını havalandırmış, Ukrayna’nın batısındaki hedeflere yönelik saldırılar nedeniyle bölgedeki havaalanlarında geçici önlemler alınmıştı.

Avrupalı istihbarat yetkilileri de Rusya’nın NATO ülkelerini test edebilecek provokasyonlar gerçekleştirebileceğini ileri sürüyor. Ancak bu değerlendirmeler arasında tehdidin yakınlığı konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor; bazı yetkililer daha yüksek risk vurgusu yaparken, Baltık ülkelerindeki bazı güvenlik yetkilileri Rusya’nın mevcut askeri kapasitesinin sınırlı olduğunu belirterek daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor.

Son olarak ise Amerikan Haberalma Teşkilatı CIA’in Rusya’nın Akdeniz’deki ticari gemiler üzerinden Avrupa’yı vurabileceği iddiası gündeme getirildi.