Eyalet seçimlerinin ardından: Almanya bir yol ayrımında

 

Köln – Almanya’da 6 Eylül’de Saksonya-Anhalt’ta başlayan, 20 Eylül’de Mecklenburg-Vorpommern (MV) ve Berlin ile devam eden üç eyalette toplam 5.5 milyon sandık başına çağrıldı ve bu seçmenlerin yaklaşık yüzde 80’i sandık başına giderek oy kullandı. Önceki eyalet seçimleriyle kıyaslandığında sandık başına gidenlerin oranındaki artış, halk arasında siyasete, seçimlere ilginin yükseldiğini gösteriyor.

CDU’nın tarihi yenilgisi: Barajı geçemedi

Özellikle MV seçimleri asıl olarak Saksonya-Anhalt’daki seçimlerin devamı olma özelliği taşıyor. Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) partisindeki çöküş bu sefer yüzde 5 barajına takıldı ve İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra bir ilk yaşandı. Seçim sandıklarının açılmasının ardından uzun bir süre yüzde 5’in üzerinde görünen CDU’nun oyları, gece boyunca gelen verilerin ardından yüzde 4.9’a kadar düştü. Böylece eyalet parlamentosunun dışında kaldı.

Bu sonuç CDU içinde tartışılmaya başlandı. Başbakan Friedrich Merz, sonucu “felaket” ve “ağır yenilgi” olarak nitelerken, partinin başında kalmaya ise devam edeceğini söyledi.

AfD’nin yükselişi sürüyor

Buna karşı aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) Partisi yüzde 38.2 ile birinci oldu. Oylarını ise beş yıl önceki seçimlere göre yüzde 21.5 artırdı. Anketlerde birinci görünen ve eyalette iktidarda olan SPD ise yüzde 4.1 oy kaybıyla yüzde 35.5 oy alabildi. Keza anketlerde ve gelen ilk verilerde yüzde 5’in üzerinde görünen Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) da yüzde 5 barajının altında kaldı. SPD’nin koalisyon ortağı Sol Parti (Die Linke) yüzde 3.4 oy kaybıyla yüzde 6.5, Yeşiller yüzde 0.6 oy kaybıyla yüzde 5.6 oy alabildi.

Böylece rekor düzeyde oy alan AfD dışındaki bütün partiler oy kaybına uğramış oldu. Bu tablonun çıkardığı meclis bileşimi de Almanya’da bir ilk olma özelliği taşıyor. Bir tarafta aşırı sağcı, ırkçı-faşist AfD diğer tarafta siyasi yelpazenin solunda bulunan SPD, Sol Parti ve Yeşiller. 71 sandalyeli eyalet meclisinde AfD 32, SPD 29, Sol Parti ve Yeşiller 5’er sandalyeye sahip oldu. Salt çoğunluk olan 36 için üç “sol” partinin koalisyon kurmaktan başka bir seçeneği bulunmuyor. SPD, yeni bir koalisyona liderlik yapmaya devam edecek.

Yeni meclisteki siyasi yelpazede muhafazakarlar ve liberallerin mecliste olmaması, yeni dönemde meclisin bir hayli gerilimli olacağını bugünden gösteriyor. Kurulması muhtemel SPD-Sol Parti-Yeşiller koalisyonunun, halkın yaşam koşullarını değiştirecek yönde olumlu adımlar atmaması durumunda, AfD’nin bir sonraki seçimlerde daha fazla güç kazanması söz konusu olabilir.

‘Berlin farkı’ ve yeni bir arayış

Merkez partilerin çözüldüğü, AfD’nin güç kazandığı koşullarda başkent Berlin’de ise Sol Parti, anketleri de şaşırtacak şekilde açık arayla birinci oldu. Seçimlere katılım oranının yüzde 74 olduğu Berlin’de Sol Parti oyların yüzde 25.7’sini aldı. Böylece bir önceki seçimlere göre oylarını yüzde 13.5 artırmayı başardı. Sol Parti’nin Başbakan adayı Elif Eralp, bu sonucu “Tarih yazdık arkadaşlar” şeklinde özetledi. Seçim sonrasında yayımlanan değerlendirmelere göre Sol Parti, sandık başına giden gençlerin yüzde 50’sine yakın oy aldı. Keza, daha önce SPD ve Yeşiller’e oy veren başta Türkiye kökenliler olmak üzere, göçmenlerin de en fazla oy verdiği parti Sol Parti oldu.

Sol Parti’nin yüksek kira sorunu yaşayanlara yönelik kampanyası özel olarak destek gördü. Eralp, seçim kampanyası sırasında Deutsche Wohnen ve Vonovia başta olmak üzere konut tekellerinin sahip olduğu konutların kamulaştırmayı öne çıkardı. Ayrıca ırkçılığa ve ayrımcılığa karşı net mesajlar verildi.

Berlin’de Sol Parti’nin muhtemel koalisyon ortakları Yeşiller yüzde 14.3, SPD yüzde 12.1 oy aldı. Her iki parti bir önceki seçime göre toplamda yüzde 10.4 oy kaybetti. 158 sandalyeli Berlin Senatosunda Sol Parti 47, CDU 34, AfD 29, Yeşiller 26, SPD 22 sandalye kazandı. Bu sonuçlara göre Sol Parti, Yeşiller ve SPD 95 sandalyeye sahip. Bu durumda Elif Eralp’in başbakan seçilmesi önünde bir engel bulunmuyor. Ancak, SPD ve Yeşiller’in CDU ile de koalisyon yapma olasılığı da söz konusu.

CDU’nun çöküşü, AfD’nin yükselişi Berlin’de de devam etti. CDU yüzde 9.4 oy kaybıyla ancak yüzde 18.8 oy alırken, ırkçı AfD ise oylarını yüzde 7.2 artırarak 16.3’e çıkardı. Sol Parti’nin birinci olması şimdilik AfD’nin Berlin’deki başarısını gölgede bırakmış görünüyor.

BSW’nin anlamı kalmadı

Sol Parti’den ayrılan Sahra Wagenknecht ve arkadaşlarının kurduğu Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) ise her iki eyalette az bir farkla yüzde 5 barajının altında kaldı. Kendisi “muhafazakar sol” olarak tanımlayan BSW’nin göçmen ve mülteci karşıtlığı konusunda AfD’ye benzer görüşleri bulunuyor. Son iki eyalet seçimi BSW’yi Almanya siyasetinde daha da anlamsız hale getirdi.