Anadolu’da Kadın Başları 'Kırklar' resim sergisi

Ressam Ali Haydar Ülger’in ülkenin her bölgesinde etnografik araştırmalarla yaptığı, kadim kültürden gelen “ Anadoluda Kadın Başları” temalı 50 eserden oluşan “Kırklar” adlı resim sergisi 14 Eylül 2026 gününden itibaren, Konaklı İskender Alper Kültür Merkezi Nail Çakırhan Salonu Muğla adresinde gezilebilir.

Destekleyenler arasında MU-SAN-DER ( Muğla Sanat Severler Derneği), PSAKD, Menteşe Belediyesinin de bulunduğu sergi de saz ve sözleriyle Niliüfer- Mehmet Salih Halep de bir dinleti sunacaklar.

Ressam Ali Haydar Ülgen “Kırklar” resim sergisiyle ilgili açıklamasında, Anadolu’da tüm semavi dinlerden önce, kadim doğacı inançların 4000 yıllık tarihi kültürel sürecinde, otantik kadın baş bağlamaları her dönemde olduğunu vurgulayarak, sanatın birleştirici gücü, aydınlığı ve ışığıyl, insanlığı sevgiye, iyiliğe, barışa ve dostluğa davat eden yönüne dikkat çekiyor.

Ressam Ali Haydar Ülgen “Kırklar” resim sergisiyle ilgili açıklaması şöyle:

“Kadın baş bağlamalarının giyinmeye bağlı olarak, doğanın bir parçası olan insanoğlunun tarih sahnesinde var olmasından bu yana, coğrafi koşullara göre korunma güdüsüyle başlayan, zamanla kültürel gelişim sürecinde çeşitli işlevler yüklenmiş bir gereksinimdir. Zamanla ekonomik durum, süslenme, tarihsel süreçte inanç olgusu gibi unsurlarla, Anadolu toplumunun bunlara verdiği sosyal yanıtlar doğrultusunda, kadın başlarına eklenen aksesuarlarla giyim-kuşam kültürü içinde yer aldığı görülür. Bu bağlamda tema olarak kadın başları bir süs değil, gündelik toplumsal ve sosyal iş yaşamından kesitlerle kadim mirasının dışa vurumdur.

Baş bağlamaları kültürel geleneğin, toplumsal belleğin bir örneği

Bazen eğitime, mekâna, cenazelerde, düğünlerde de farklı törensel ve toplumsal konuma göre, hatta kimi zaman da giysiyle bütünlük sağlaması için tamamlayıcı birer estetik (sanatsal görünüm) aksesuar olarak yansır. Renk tercihleri bölgeye ve topluluklara göre bu etnografik özellikler değişiklik gösterebilmektedir.

Özellikle Alevi toplumunda; şekilcilik, belli bir inanç ya da dine göre baş bağlama tercihi ya da kuralı olmadığı gibi, baş bağlamaları yerel kültürel geleneğin, toplumsal belleğin bir örneği ve taşıyıcısıdır. Bu bağlamda tek tip bir baş bağlama yoktur. Yol aynı olsa da, kültür biçimleri bölgelere, aynı kentin ilçeleri içinde bile ciddi farklılıklar gösterebilir.

Kadim Anadolu uygarlıklarından 4000 yıllık Knidos-Karya kültüründe; toprağın, tarımın, yağmurun ve bereketin sembolü tanrıça “başı örgülü güzel Demeter”in, Ege’den Güneybatı Anadolu’ya uzanan geniş bir bölgede, aynı kültürden gelen benzer baş bağlamalarını günümüzde de görmekteyiz. Muğla bölgesi Yörük Türkmenlerinde “beyaz üsküf” ya da “şamı”, Milas’ta “çemberi”, Denizli Tahtacı Alevilerde “terlik-kozak”, Balıkesir Çepni Türkmenlerinde “albez”, Mersin Türkmenlerinde “çeki”, Antakya Nusayrilerinde “karbuş”, Çorum’da “aleyçin”, Tokat-Gümüşhane-Şiran Sıraç Alevilerinde “çerçeve” ya da “tennik”, Sivas-Zara-Koçgiri’de “kefi-kofi-poşu”, Kayseri Türkmenlerinde “bürgü”, Maraş-Elbistan-Afşin-Pazarcık ile Malatya-Akçadağ Kürt Alevilerinde “kofi-şar-poşu”, Mardin’de “hibriye-neçek”, Erzurum bölgesinde “kofik” üzerine yazma. 2500 yıllık Adıyaman (Semsür) Nemrut Komagene tanrıça yontularının yer aldığı bölgede, benzer baş bağlamaları “kofi, puşi, poşi”, Urfa-Diyarbakır-Elazığ bölgesinde “kefiye”, Anadolu’nun farklı bölgelerinde değişik adlarla yer alan baş bağlamaları belgesel çalışmalarımıza birer örnektir.”

(Kültür Servisi)