Eğitim dönemi masrafla açılıyor: İki çocuk okutmak en az 226 bin TL

İstanbul – 2026-2027 eğitim-öğretim yılı için zil 14 Eylül’de çalacak. Okulların açılmasına sayılı günler kala öğrencilerin kırtasiye, çanta, okul kıyafeti, ayakkabı, beslenme ve ulaşım ihtiyaçları ailelerin bütçesini zorluyor. İki çocuğu okuyan bir ailenin 9 aylık temel eğitim gideri 223 bin TL ile 229 bin TL arasında değişiyor. Bu tutar, 2026 net asgari ücretinin 8.05 katına, en düşük emekli aylığının 9.6 katına, dul veya yetim aylığının ise 19.2 katına karşılık geliyor.

Çanta ve kırtasiye en az 5 bin TL

TÜİK’in Ağustos 2026 verilerine göre tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 31,51 arttı. Eğitim hizmetlerindeki yıllık artış ise yüzde 53.44 olarak gerçekleşti.

Bir öğrencinin temel kırtasiye ihtiyaçları için lisanslı olmayan en düşük sepet 3 bin 500-4 bin TL bandında. Çanta, beslenme çantası ve suluk gibi ürünlerin lisanslı modellerinin her birinin en düşük fiyatı ise 3 bin 500 liraya aşıyor. Eğitim ve Bilim İş Görenleri Sendikasının (Eğitim-İş) araştırmasına göre kıyasla kırtasiye ve çanta gideri bir yılda ilkokul öğrencileri için yüzde 32.8, ortaokul öğrencileri için yüzde 20 arttı. Giyim masrafları da 2025’te en düşük 13 bin 900 TL’yken 2026’da 15 bin 900 TL’ye yükseldi. Bu kalemdeki artış da yüzde 14.4 oldu. Tüm Kırtasiyeciler Derneğine göre (TÜKİD) okul çantası, su matarası, parmak boyası, kalem ve beslenme çantası gibi temel ürünlerde fiyat artışları yüksek. Yeni dönemde çanta fiyatları yüzde 45.45, su matarası yüzde 33,33, parmak boyasında yüzde 30.14, 12’li kalem paketi yüzde 25 ve beslenme çantası yüzde 24.14 arttı.

İki çocuklu ailenin eğitim gideri 223 bin lira

Bir ilkokul ve bir ortaokul öğrencisi bulunan iki çocuklu bir ailenin 9 aylık eğitim dönemindeki giderleri birlikte hesaplandığında, yalnızca temel kalemler için 223 bin TL ile 229 bin TL arasında bir harcama ortaya çıkıyor. Kırtasiye ve çanta için 11 bin 178 TL, iki çocuğun ikişer takım okul kıyafeti ve kışlık ihtiyaçları için 8-10 bin TL, ikişer çift ayakkabı için 4-8 bin TL, İstanbul’da en kısa mesafe üzerinden iki ayrı servis için 107 bin 919 TL, iki çocuğun günlük toplam 200’er TL’lik beslenme gideri için 9 aylık dönemde 72 bin TL gerekiyor.

Velilerin aktardığı yaklaşık 10 bin TL’lik bağış talepleriyle buna 20-21 bin TL daha ekleniyor. Böylece en düşük eğitim masrafı 223 bin TL ile 229 bin TL arasında gerçekleşiyor.

226 bin TL’lik ortalama eğitim gideri, 2026’da 28 bin 75.5 TL olan net asgari ücretin yaklaşık 8 katına denk geliyor. Bir emekli aylığının bu masrafı karşılaması ise 10 ay sürüyor.

İki çocuğun kıyafeti 20 bin TL’yi geçiyor

Okul kıyafetlerinde de çocuk sayısıyla birlikte gider iki katına çıkıyor. İlkokullarda kısa kollu polo tişört en düşük 400 TL, uzun kollu 450 TL, pantolon veya etek 600 TL, hırka veya mont niteliğindeki dış giyim ürünleri ise 800 TL’den başlıyor. Ortaokullarda kısa kollu üst 450 TL, uzun kollu üst 500 TL, pantolon veya etek 850 TL, dış giyim ürünü 850 TL, eşofman altı 700 TL olarak listeleniyor.

Küçükçekmece’de ilkokul birinci ve üçüncü sınıfa giden iki çocuğu olan bir veli de forma ve kıyafet giderlerinin artmasından yakınıyor: “Tek bir tişört 500 lira, pantolon da 800 lira. Dört parça aldığınız zaman sadece forma için 4 bin lirayı aşan bir masraf çıkıyor. Kışlıkları da eklediğinizde kıyafet masrafı 10 bin lirayı geçiyor” dedi. Bu hesaba beden dersi için spor kıyafetleri ve ayakkabıların da eklenmesi gerek. Bir çift ayakkabının fiyatı bin-2 bin TL arasında. İki çocuğun ikişer çift ayakkabısı için toplam 4 bin-8 bin TL gerekiyor.

Serviste en kısa mesafe 6 bin TL

İstanbul’da okul servislerinin 2026-2027 eğitim yılı tarifesinde 0-1 kilometre için aylık ücret 4 bin 456 TL, yıllık ücret 39 bin 970 TL olarak belirlendi. Mesafe arttıkça ücret de yükseliyor. 5-7 kilometrede aylık ücret 5 bin 379 TL’ye, 9-11 kilometrede 6 bin 569 TL’ye çıkıyor. İlkokul ve ortaokul öğrencilerinde rehber personel için istenen ücret de eklenince en kısa mesafe ücreti 6 bin TL’ye çıkıyor.

Beslenme masrafı bütçeyi sarsıyor

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), okullarda 1 öğün ücretsiz yemek talebine kulak tıkarken Küçükçekmece’de iki çocuğu ortaokulda okuyan veli, çocuklarının günlük beslenme giderlerinin de bütçelerini sarstığını belirterek, “Her gün 150-200 liraya yakın bir para çocuğun cebine koymanız gerekiyor. Bunu aylık olarak hesapladığınızda iki çocuk için 20 günde 8 bin TL gibi ciddi bir masraf oluyor. Okullarda bütün öğrenciler için bir öğün ücretsiz yemek verilmeli” diyor. Bir başka veli ise evden konan temel besin giderlerinin bile günlük yaklaşık 100 TL tuttuğunu ifade ediyor.

"Veli finansör, öğrenci müşteri"

Devlet okullarında velilerden farklı biçimlerde para toplandığını, bu miktarın okul ve bölgeye göre değiştiği bilgisini veren Kadem Özbay, “Paranın yanında velilerden temizlik malzemesi, tuvalet kâğıdı ve sıvı sabun gibi malzemeler de isteniyor. Okulların temel ihtiyaçlarını devlet karşılamadığı için veliler karşılıyor. Bazı okullarda 10 bin TL, bazı okullarda ise yüz binlerce lira bağış isteniyor” diyor. Küçükçekmece’deki veli ise çevre okullarda 10 bin TL üstünde ‘bağış’ istendiğini belirterek durumu doğruluyor.

Aydın Efeler’deki Aydın Ticaret Odası İlkokulu’nun kantini için aylık 397 bin TL kira alındığı bilgisini veren Özbay, “Okulun bir şirkete, bir ticaret alanına dönüştüğünün çok net belgesidir bu” dedi. Bozdoğan Anadolu Lisesi’nde kantin için 475 bin TL, Merkez İlkokulu’nda 250 bin TL başlangıç bedeli belirlendiğini belirten Özbay “Bu, devletin okulun gerçek ihtiyaçlarını karşılamadığını, okulu da bir ticarethane olarak görüp servisten, kantinden okula ya da Milli Eğitim’e bütçe sağladığının kanıtıdır. Bu yolla veliler finansöre, öğrenciler müşteriye dönüşmüştür” ifadelerini kullanıyor. Özbay ücretsiz okul yemeğinin verilmemesinin tüm bunlarla politik bir tercih olduğunu vurguluyor.

Veli: Masraflar yıl boyunca sürüyor

Pendik’ten çocuğu ortaokula giden bir veli, eğitim giderlerinin okulun ilk haftasıyla sınırlı olmadığına dikkat çekiyor. Kırtasiye ürünlerini yıl içinde yeniden ve yeniden aldıklarını anlatan veli, “Defterlerin bitmesi, kalemlerin kaybolması ve ağır kitaplar nedeniyle çanta, suluk ve beslenme çantasının yıpranması nedeniyle yeni harcamalar çıkarıyor” diyor.

Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay da ücretsiz ders kitaplarının eğitim giderlerini ortadan kaldırmadığını, altıncı sınıfa giden çocuğunun her ders için iki-üç yardımcı kaynak kullanmak zorunda kaldığına vurgu yaparak toplam maliyetin bir asgari ücreti aştığını ifade ediyor. Servis ücreti ve yardımcı kitaplar da hesaba katıldığında bir memurun ücretinin tamamını çocuğunun eğitim masraflarına ayırmak zorunda kaldığına dikkati çeken Özbay “Toplumun önemli bir bölümü asgari ücretle veya asgari ücrete yakın ücretlerle yaşarken eğitimde fırsat eşitliğinden nasıl bahsedilebilir” diye soruyor.