Koğuş tipi KYK, 40 bin liralık kira, teşvikli cemaat yurtları: Öğrenciler yine barınma kriziyle karşı karşıya

İstanbul – Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasına kısıtlı süre kalmışken barınma krizi öğrenciler için yine en yakıcı sorun. Dün Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, KYK yurtları için yerleştirmelerin tamamlandığını açıkladı. Bak, “Öğrencilerimize 3-4 kişilik, ahşap mobilyalarla donatılmış odalarda düzenli, rahat ve güvenli bir yaşam alanı sunuyoruz” dese de pratikte durum böyle değil. İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerde tırmanan kiralar, kamusal yurtlardaki yetersiz kontenjanlar ve fahiş özel yurt fiyatları karşısında yüz binlerce genç niteliksiz, güvensiz ve baskıcı koşullara mahkum kalıyor.

Yeni akademik yılın arifesinde üniversiteyi kazanan yüz binlerce öğrenci ve aileleri, kayıt telaşının yanı sıra barınma kriziyle karşı karşıya. Türkiye genelinde yaklaşık 1 milyon öğrenciye yatak sağlayan 877 adet Kredi ve Yurtlar Kurumu (KYK) yurdu bulunurken, Türkiye’deki üniversitelerin neredeyse yüzde 30’una ev sahipliği yapan İstanbul gibi bir şehirde bu sayı yalnızca 43. İstanbul’da bilinen kayıtlı özel yurt sayısı ise 115 civarında.

2025-2026 Yükseköğretim İstatistiklerine göre önlisans, lisans ve yüksek lisans programına kayıtlı toplam öğrenci sayısının neredeyse 6 milyon 211 bin olduğunu hatırlarsak; milyonlarca üniversitelinin eğitim gördüğü bir ülkede kamu olanaklarının sınırlılığı, öğrencileri fahiş kiralara ya da cemaat ağlarının kucağına itiyor.

Rakamlarla barınma krizi

İstanbul’da öğrenci barınmasının maliyet tablosu acı gerçekleri gözler önüne seriyor.

KYK yurtları açısından yapılan son artışla birlikte yurt ücretleri bu yıl aylık 1000 TL ile 1590 TL bandına yükseltildi. Görece en ucuz seçenek olarak dursa da yetersiz kontenjan nedeniyle öğrencilerin yalnızca küçük bir kısmı bu yurtlara yerleşebiliyor.

kykyurtlar.com ve yurtlarfiyatlar.com verilerine göre İstanbul’da aylık özel yurt ücretleri ise en düşük 15 bin TL’den başlayıp yemekli ve lüks opsiyonlarda 80 bin TL’ye kadar ulaşıyor. Tek kişilik odalar aylık 23 bin TL ile 80 bin TL arasında değişirken, 2-4 kişilik standart odaların yıllık maliyeti 250 bin TL ile 400 bin TL (aylık 25 bin-40 bin TL) seviyesini buluyor.

Ayda 15 bin ile 25 bin TL arasında fiyat biçilen tarikat/cemaat yurtlarına baktığımızda, bizzat devlet teşvikiyle "cazip" kılındığını giriyoruz. Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın (GSB) sağladığı 8 bin-10 bin TL’lik doğrudan destek ve cemaatlerin kendi iç indirimleriyle net maliyetler 11 bin-15 bin TL bandına çekilerek yoksul aile çocukları için adeta tek çıkış kapısı haline getiriliyor.

Yurtlara yerleşemeyen ya da “yurda bu kadar para vereceğime eve çıkarım” diyen gençler için de ev kiraları cep yakıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Haziran 2026 yeni kiracı kira endeksi verilerine göre, Türkiye genelinde 100 metrekarelik bir konutun ortalama aylık kirası 24 bin 179 TL’ye ulaştı. Zirvedeki İstanbul’da ise 100 metrekarelik bir dairenin ortalama kirası 40 bin 453 TL. Endeksa verileri de Mayıs 2026’da metrekare başına 420 TL olan birim kira bedelinin Temmuz 2026 itibarıyla 470 TL’ye sıçradığını gösteriyor.

KYK yurtları: Güvensiz, niteliksiz, hijyenden uzak

Maddi imkansızlıklar nedeniyle KYK yurtlarına mecbur kalan gençleri ise şantiyeyi aratmayan binalar, hijyen yoksunluğu ve can güvenliği tehditleri karşılıyor. Birçok yurtta öğrenciler 6-8 kişilik koğuş tipi odalara sıkıştırılmasına rağmen, en yüksek standartlı yurt tipinin ücretini ödüyor.

Geçtiğimiz dönem İstanbul’daki yurtlardan yükselen şikayetler, koşulların vahametini gözler önüne sermişti. Küçükçekmece ve Bağcılar’daki yurtlarda kapasite artırımı gerekçesiyle odalar koğuşlara dönüştürülürken, bitmeyen inşaat sesleri ve arızalı asansörler günlük yaşamın parçası haline gelmişti. Gülbahar Hatun Yurdu’nda yemeklerden böcek çıkması ve hijyen yoksunluğu sürerken, Cevizlibağ Atatürk Kız Yurdu’nda tadilat gerekçesiyle kadın öğrencilerin odalarına personelin izinsiz girmesi ve yaşanan asansör kazaları güvensizliği tırmandırmıştı. Geçtiğimiz sene kampüs yurtlarında da durum farksızdı. İTÜ Ayazağa’da odalar kontenjan artışıyla “hücreye” çevrilip kış ortasında kaloriferler açılmazken, Boğaziçi Üniversitesi’nde yıllardır ücretsiz olan çamaşırhanelerin özelleştirilerek 200 TL gibi bir ücrete bağlanması tepkilere neden olmuştu.

Camlara kilit, yaşama müdahale

Yurtlardaki ihmal politikası, gençlerin psikolojik sağlığını ve yaşam hakkını da doğrudan baskılıyor. Merter KYK Kız Yurdu’nda öğrencilere psikolojik destek sağlamak yerine intihar vakalarını önleme gerekçesiyle pencerelere kilit vurulması, iktidarın gençliğin sorunlarına yaklaşımını özetlemişti. Profesyonel psikolojik danışmanlık yerine “manevi danışmanların” yerleştirildiği bir atmosferde Burdur, Kırklareli ve İzmir’deki KYK yurtlarında peş peşe yaşanan şüpheli öğrenci ölümleri ise resmi kurumlarca derin bir sessizlikle geçiştirilmişti.

Darülaceze ve Merter gibi kadın öğrencilerin kaldığı yurtlarda yemekhane kapanış saatlerinin öne çekilmesi, gece 23.00 sonrası girişlerde tutanak ve yurttan atılma tehditlerinin savrulması, disiplin adı altında kadın öğrencilerin hayat tarzına dönük sistematik bir müdahaleye dönüşmüştü.

Cezasızlık zırhı ve tarikat kıskacı

Devlet yurtlarında can güvenliğinin hiçe sayılmasının simgesi, 25 Ekim 2023’te Aydın Güzelhisar KYK Yurdu’ndaki arızalı asansör faciasında hayatını kaybeden 22 yaşındaki üniversite öğrencisi Zeren Ertaş olmuştu. Savcının ceza talebine ve açık ihmallere rağmen davada yargılanan kamu görevlilerinin tamamı beraat ettirildi. Zeren'in ardından bir arkadaşının dile getirdiği "Ekonomik koşullar yüzünden aileme yük olmamak için korksam da kalmak zorundaydım" sözleri, gençliğin mecbur bırakıldığı ölüm çemberini özetliyordu.

Öğrencilerin ekonomik açıdan tercih etmek zorunda bırakıldıkları tarikat ve cemaat yurtlarında da durum farklı değil. Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencisi Enes Kara’nın, kaldığı cemaat evindeki katı denetim, zorunlu dini ritüeller ve gelecek kuşatması karşısında arkasında “19 yaşımı hiç böyle hayal etmemiştim” videosu bırakarak yaşamına son vermesi bu kıskacın boyutunu göstermişti.

Bakanlığın sunduğu doğrudan maddi teşviklerle fiyatları bilinçli olarak kırılan cemaat ve vakıf yurtları, barınma krizindeki öğrencilerin en kırılgan tercihlerinden biri haline geliyor. Bu yurtların bir kısmında kışın 21.00, yazın 22.00 gibi erken saatlere çekilen katı giriş kısıtlamaları uygulanırken; öğrencilerin giyim kuşamlarına doğrudan müdahale edildiği, katılımın zorunlu tutulduğu haftalık dini dersler ve hafta sonu memlekete gidişleri bile engelleyen izin dayatmaları gibi baskıcı pratiklerle karşılaşılıyor. Öğrencilerin 24 saatini denetleyen bu mekanizmalar, iktidarın "dindar nesil yetiştirme" politikasının birer arka bahçesi olarak işletiliyor.

İlim dersleri, kıyafete müdahale ve sıkı giriş saatleri

Üniversite öğrencisi E.B’nin deneyimi de bu mecburiyetin tablosunu gözler önüne seriyor. Daha önce kaldığı bir vakıf yurdunda haftalık zorunlu “ilim dersleri”, kıyafete müdahale ve erken giriş saatleri nedeniyle barınamayıp ayrılmak zorunda kaldığını anlatan E.B., tek kişilik özel yurt fiyatlarının 40-50 bin TL bandına fırlaması üzerine burs imkanları nedeniyle başka bir vakıf yurduna geçtiğini belirtiyor. E.B, burada zorunlu bir dini/siyasi katılım olmasa da kongre duyurularının eksik olmadığını, yurt giriş saati gibi uygulamaların da devam ettiğini aktarıyor. İmkanı olsa bir eve çıkmak isteyeceğini ancak olası İstanbul depremi korkusu ve yüksek maliyetler nedeniyle şimdilik bu duruma razı gelmek zorunda kaldığını ifade ediyor.

"Sevincimiz masrafların gölgesinde kaldı"

Metropollerdeki fahiş tablo diğer illerde de farklı işlemiyor. Bu yıl Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü’nü kazanan Ceyla'nın yaşadıkları, barınma krizinin bir gencin tüm sevincini nasıl gasbettiğini somutlaştırıyor.

Yetenek sınavları için şehir şehir gezmenin yarattığı fiziksel ve zihinsel yükün ardından kayıt masraflarıyla boğuşan Ceyla, asıl krizin barınmada patlak verdiğini anlatıyor.

KYK yurtlarının yoksunluklarını belirten Ceyla, yemek verilmeyen ve haftada tek bir çamaşır yıkama izni sunulan derme çatma apart odalarına bile 20 bin ile 27 bin TL arasında fahiş fiyatlar istendiğini söylüyor. Kiralık evlerde de peşinat, depozito ve emlakçı komisyonu gibi masrafların birleştiğinde ilk başta en az üç kira bedeli talep edildiğini belirtiyor.

Ceyla, barınma meselesine ilişkin, düşük gelirli ailelerin çocuklarının bu şartlarda barınabilmesinin artık neredeyse imkansız olduğunu, üniversiteyi kazanmanın mutluluğunun, aileye yük olma hissiyatının yarattığı ağır bir suçluluk duygusuna dönüştüğünü vurguluyor.

Gençlere bu masrafları karşılayabilmek ve kirayı ödeyebilmek için okul hayatı boyunca ağır işlerde çalışmaktan başka hiçbir çıkış yolu bırakılmadığını, eğitim hakkının hayatta kalma savaşına kurban edildiğini söylüyor.