Yeni sulak alanlar yönetmeliğini değerlendiren çevre hukukçularından uyarı: Yeni yönetmelik doğayı korumuyor, maden ve sanayiye yol açıyor

Çanakkale - 5 Eylül 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan yeni Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği değişikliği, çevre hukuku uzmanlarının sert eleştirilerine hedef oluyor. Türkiye'nin su varlıklarını ve hassas ekosistemlerini korumakla yükümlü olan düzenlemede yapılan yapısal değişikliklerin, korumadan ziyade madencilik, sanayi ve enerji projelerine alan açtığı belirtiliyor. Çevre hukuku alanında uzman avukatlar Arif Ali Cangı ve Cem Altıparmak, yönetmelik metnini inceleyerek ekolojik yıkıma kapı aralayabilecek maddeleri mercek altına alıyor.

Maden çukurları suni sulak alan statüsüyle denetim dışı kalıyor

Yönetmeliğin 4. maddesine eklenen yeni tanımların maden çıkarımı, hafriyat ve kum ocağı faaliyetleri sonucunda oluşan çukurları suni sulak alan olarak kabul ettiğini ifade eden Avukat Arif Ali Cangı, bu düzenlemenin büyük bir tehlike taşıdığını vurguluyor. Cangı, 17. maddedeki değişiklikle tescilsiz suni sulak alanların yönetiminin doğrudan bu çukurları açan maden şirketlerine bırakıldığını kaydediyor. Kamusal denetimin bu şekilde ortadan kaldırılmasının, ağır metaller ve kimyasallarla kirlenmiş su varlıklarının kuşlar, yaban hayatı ve bölge halkı için ciddi sağlık sorunları yaratmasına yol açacağını dile getiriyor.

Koruma bölgelerinde kiralama ve enerji tesislerine onay çıkıyor

Yönetmeliğin 22. maddesinin, sulak alan koruma bölgelerinde tarımsal faaliyetler için su kuyusu açılmasına ve kamu arazilerinin kiralanmasına olanak tanıdığına dikkat çeken Cangı, bu adımların ekosistemi yeni baskılarla karşı karşıya bırakacağını söylüyor. Aynı maddeyle suni sulak alanların sürdürülebilir kullanım bölgelerinde yenilenebilir enerji tesislerinin kurulmasına izin verilmesini de eleştiren Cangı, zaten kırılgan olan bu alanların yapılaşma tehdidiyle baş başa kaldığını belirtiyor. Cangı ayrıca yönetmeliğin 8. maddesindeki koruyucu su alımı kurallarının esnetilerek, elektrik piyasası anlaşmaları kapsamında şirketlerin kullanımına sunulmasını su varlıkları için büyük bir risk olarak tanımlıyor.

Organize sanayi bölgelerine denetimsizlik muafiyeti getiriliyor

Avukat Cem Altıparmak da kontrollü kullanım bölgelerine yönelik düzenlenen 23. maddenin üçüncü fıkrasına eklenen kuralı, sanayi tesislerine yönelik tehlikeli bir esneklik olarak yorumluyor. Yeni eklenen bu fıkrayla, organize sanayi bölgeleri içindeki her bir tesis için ayrı ayrı sulak alan izin belgesi aranmayacağını, iznin doğrudan bölge yönetimi adına düzenleneceğini ifade ediyor. Altıparmak, bu düzenlemenin kontrollü kullanım bölgelerinde sanayinin kümülatif etkisini kağıt üzerinde denetler gibi görünerek fiilen sanayi baskısını meşrulaştırdığını ve sanayi bölgelerinin genişlemesine imkan sağladığını ifade ediyor. Geçmişte tampon bölgelerde tarım ihtisas sanayi bölgeleri kurulmasını engelleyen hukuki kazanımlara atıf yapan Altıparmak, bu yeni düzenlemeyle daha önce kurulmuş sanayi bölgelerinin kapasite artışı adı altında faaliyetlerini denetimsizce büyütebileceğini söylüyor.

Çevresel akış miktarı belirlemede belirsiz ve keyfi yetkiler öne çıkıyor

Geçici 3. maddenin ikinci fıkrasında yer alan çevresel akış miktarının iklim değişikliği gibi gerekçelerle yeniden belirlenmesi kuralını değerlendiren Altıparmak, bu fıkranın kesinlikle dava konusu edilmesi gerektiğini savunuyor. Mevcut mevzuata göre akarsu ekosisteminin devamı için bırakılması gereken çevresel akış miktarının on yıllık akış ortalamasının en az yüzde onundan az olamayacağını hatırlatan Altıparmak, bu geçici maddeyle iklim değişikliği gerekçe gösterilerek Genel Müdürlüğe bu oranların da altında su seviyesi belirleme yetkisi tanındığına dikkat çekiyor. Cem Altıparmak, bu muafiyetlerin ve belirsiz yetkilerin iptali için yargı yoluna başvurulması gerektiğini ifade ediyor.

Dava hazırlığı

Arif Ali Cangı da geçici maddeyle 2002 yılından sonra işletmeye geçen tesislere izin almaları için iki yıl ek süre verilmesini, geçmişte yapılan izinsiz kullanımlara idari bir tolerans tanınması olarak değerlendiriyor ve çevre örgütlerinin bu değişiklikleri iptal ettirmek üzere geniş kapsamlı bir dava hazırlığı yürüttüğünü açıklıyor.