Patron kasasına: 169 milyar TL, beslenme çantasına: 0 TL

 

Sermayeye yönelik dolaylı ARGE vergi teşvikleri 2024’te 105 milyar 977 milyon TL iken 2025’te 169 milyar 33 milyon TL’ye yükseldi. Teşvikler vergi indirimi yoluyla sağlandı. ARGE teşviki verilen şirketlere toplam 81 milyar TL kurumlar vergisi indirimi, 1.7 milyar TL gelir vergisi indirimi, 140 milyon TL KDV indirimi ve 86.1 milyar TL gelir vergisi stopaj teşviki verildi.

TCMB’nin yıllık ortalama döviz kurlarıyla dolara çevrildiğinde bu artış, şirketlerin cebine giren kaynakta yaklaşık 1 milyar dolarlık bir büyümeye karşılık geliyor. Aynı dönemde milyonlarca yurttaşın yararlandığı sosyal yardım bütçesindeki tablo ise oldukça farklı bir tercihi ortaya koyuyor.

Teşvik 1 milyar dolar arttı

2024 yılında dolar/TL yıllık ortalaması yaklaşık 32.80 TL, 2025 yılında ise yaklaşık 39.46 TL oldu. Bu kurlarla hesaplandığında 2024 yılı dolaylı ARGE teşviki 3 milyar 231 milyon dolardı.

2025 yılı dolaylı ARGE teşviki ise 4 milyar 284 milyon dolara çıktı. Buna göre ARGE teşviki 1 milyar 53 milyon dolar arttı. Bu artışın dağılımı da dikkat çekti. ARGE vergi teşviklerinden yararlanan 11 bin 835 girişimin yüzde 89.5’i KOBİ olmasına karşın, bu girişimler dolaylı ARGE teşviklerinin ancak yüzde 38.2’sini alabildi.

Sayıca toplam girişimlerin sadece yüzde 10.5’ini oluşturan 1243 büyük şirket, dolaylı ARGE teşviklerinin yüzde 61.8’ini kasasına koydu. Buna karşılık, sayıca 10 bin 592 olan KOBİ’nin şirket başına aldığı ortalama teşvik yalnızca 6 milyon 96 bin TL (yaklaşık 154 bin dolar) seviyesinde kaldı. Bir büyük şirket, ortalama bir KOBİ’nin yaklaşık 14 katı oranında vergi teşviki aldı.

Büyük şirketlere 104.4 milyar TL ARGE teşviki

Büyük şirketlere sağlanan toplam teşvik tutarı 104.4 milyar TL oldu. 2025 yılı verilerine göre, sistem içindeki büyük ölçekli bir şirket, ARGE vergi teşviki kapsamında ortalama 84 milyon TL destek aldı.

Şirket başına ortalama 14.3 milyon TL, yurttaşa ayda 2 bin 712 TL

2025 yılında sosyal yardımlara ayrılan toplam kaynak 651 milyar TL, yararlanan kişi sayısı ise 20 milyon idi. Buna göre kişi başına düşen yıllık sosyal yardım tutarı 32 bin 550 TL, aylık tutar ise yalnızca 2 bin 712 TL’de kaldı.

Aynı yıl ARGE vergi teşviklerinden yararlanan 11 bin 835 şirkete dağıtılan 169 milyar 33 milyon TL’yi şirket başına bölündüğünde ise şirket başına yıllık ortalama 14 milyon 282 bin TL’ye varan bir destek ortaya çıktı.

Bir şirkete sağlanan yıllık ortalama ARGE teşviki (14.28 milyon TL), bir yurttaşa verilen yıllık sosyal yardımın (32 bin 550 TL) yaklaşık 438 katı oldu.

Çocuklara bir öğün ‘ücretsiz yemek’ verilmemişti

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen Milli Eğitim Bakanlığının 2025 yılı bütçe görüşmeleri sırasında okullarda öğrencilere bir öğün ücretsiz yemek verilmesine ilişkin toplam 3 önerge de kabul görmemişti. 14 milyon 574 bin öğrenci ye bir öğün yemek verilmesinin yaklaşık maliyeti 165 milyar lira civarındaydı.