MAPEG ihalelerinde yeni perde: Eylül ihalelerinde yıkımın boyutu büyüyor

Çanakkale — Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından yürütülen maden ruhsatı ihale süreçleri devam ediyor. Dün (2 Eylül 2026) tarihinde gerçekleştirilen ihalelerle toplam alanı 10.929,52 hektara ulaşan (15.307 futbol sahası genişliğinde) 15 adet maden ruhsat sahası madenci şirketlere satıldı. Eylül ayının ilk iki gününde gerçekleştirilen satışlar kapsamında binlerce hektarlık doğal alan ile kritik su varlıkları maden işletmeciliğine açılırken, ihalelerin ekolojik denetimden uzak bir biçimde gerçekleştirildiği yönündeki eleştiriler dikkat çekiyor.

On iki ilde on bin hektarı aşan ruhsat devri

Polen Ekoloji Kolektifi tarafından ihalelerle ilgili yapılan değerlendirmeye göre MAPEG tarafından 312 no'lu ihale kapsamında 2 Eylül Çarşamba günü gerçekleştirilen satışlarda 12 ilde toplam alanı 10 bin 929,52 hektara ulaşan 15 adet maden ruhsat sahası şirketlere devredildi. Bu devasa satışın toplam büyüklüğü yaklaşık 15 bin 307 futbol sahası genişliğine denk geliyor. Eylül ayının ilk iki günündeki toplam maden sahası satışı ise 17 bin 95 hektara ulaştı. Satışı gerçekleştirilen bu sahaların önemli bir kısmının ormanlık arazileri, meraları ve tarım alanlarını kapsaması, yerel tarımsal kimlik ve kırsal yaşam üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor.

Ormanlardan tarım arazilerine il il parselasyon

Eylül ayının ikinci gününde gerçekleştirilen ihalelerin il bazındaki dağılımı ve sahaların yerleşim yerlerine yakınlığı, bölge sakinlerinin yaşam alanlarını doğrudan tehdit eden bir tablo ortaya koyuyor. Bitlis'in Güroymak ve Merkez ilçelerinde satılan iki maden ocağı ruhsat sahası sırasıyla 75,87 ve 42,79 hektarlık ormanlık alanları kapsarken, Güroymak'taki sahaya Tahtalı köyünün 650 metre, Yazıkonak köyünün ise 800 metre mesafede yer aldığı, Merkez'deki sahanın ise Küllüce köyüne 1.100 metre mesafede olduğu görülüyor. Çankırı'nın Şabanözü ilçesinde satılan 783,42 hektar genişliğindeki maden sahasının doğrudan ormanlık alanları, Sarı Deresi'ni, Şabanözü ilçesini ve Gürpınar köyü hanelerini içine aldığı belirtiliyor.

Dokuz ilde binlerce hektarlık alan: Maden ihaleleriyle ormanlar ve köyler özel sektöre devrediliyor

Çorum'un Osmancık ilçesindeki 98,84 hektarlık ruhsat sahasının tamamı orman sınırları içerisinde yer alırken, Kızılırmak nehrine uzaklığının 780 metre olduğu kaydediliyor. Denizli'nin Çal ilçesinde mermer ocağı ruhsatı verilen 99,53 hektarlık sahanın tarım ve orman arazilerinin tam ortasında kaldığı harita görüntülerine yansıyor.

Erzincan'ın Üzümlü ilçesinde tarım alanlarıyla çevrili olan 84,85 hektarlık ruhsat sahasının ise köy hanelerine sadece 500 metre uzaklıkta konumlandığı ifade ediliyor. Erzurum'un Oltu ilçesinde Bakırova Madencilik A.Ş. tarafından alınan ve 2.000 ile 1.995 hektarlık devasa alanlar kaplayan iki bitişik mega maden sahasının içinde ise Nüğürcük, Dokuzdeğirmen, Çayüstü, İpekçayır ve Konukseven köyleri ile Büyük Çayı ve geniş orman arazileri kalıyor. Eskişehir'in Beylikova ilçesindeki 1.417,44 hektarlık mega maden ruhsat sahasını BMY Madencilik Enerji Sanayii satın alırken, bu devasa sahanın tarım alanlarını, Süleymaniye köyü hanelerini ve içinden geçen Porsuk Çayı'nı kapsadığı görülüyor.

Yerleşim yerlerini yutan mega maden projeleri

Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde de benzer oranda büyük doğal alanların maden tekellerine devredildiği görülüyor. Giresun'un Bulancak ilçesinde satışı tamamlanan 972,49 hektarlık ruhsat sahasının tamamının ormanlık arazilerden oluştuğu, bu metalik madencilik sahasını Bayraktaroğlu Kuyumculuk'un aldığı ve Alameşe köyünün saha içinde kaldığı belirtiliyor. Gümüşhane'nin Merkez ilçesinde Trabzon il sınırında yer alan 1.183 hektarlık mega metalik maden sahasını Baybert Maden İşletmeciliği A.Ş. alırken, sahanın İsmailağa Yaylası ile Yeni Yayla evlerini kapsadığı ifade ediliyor.

Isparta'nın Şarkikaraağaç ilçesindeki 99,94 hektarlık ruhsat sahasının baraj gölüne 840 metre, Belceğiz köyü hanelerine ise 960 metre uzaklıkta konumlandığı kaydediliyor. Kahramanmaraş'ın Göksun ilçesinde Dualia Madencilik tarafından alınan 2.000 hektarlık devasa metalik madencilik sahasının da ormanlık alanları ve Kızılöz köyü hanelerini içine aldığı ve Adatepe Baraj Gölü'ne 890 metre mesafede yer aldığı bildiriliyor.

Porsuk Çayı ve Kızılırmak maden tehdidiyle karşı karşıya

Maden projelerinin su kaynakları ve hassas ekosistemler ile olan etkileşimi, çevre savunucularının en büyük endişe kaynaklarından birini oluşturuyor. Eylül ayında satışı gerçekleştirilen Eskişehir Beylikova sahasının içinden Porsuk Çayı'nın akması, Erzurum Oltu sahalarının Büyük Çayı sınırları içine alması ve Çankırı Şabanözü sahasının içinde Sarı Deresi'nin yer alması su güvenliği açısından büyük tehlike barındırıyor. Ayrıca Çorum Osmancık'taki sahanın Kızılırmak nehrine yalnızca 780 metre, Isparta'daki sahanın baraj gölüne 840 metre ve Kahramanmaraş Göksun'daki devasa sahanın ise Adatepe Baraj Gölü'ne sadece 890 metre mesafede konumlanması, ağır metal kullanımı ile kimyasal sızıntıların su havzalarını zehirleme riskini artırıyor.