Polis dronlarıyla anayasal haklar ihlal ediliyor: ‘Doğrudan özel yaşama müdahale’

İstanbul’da açık alanlarda vakit geçiren yurttaşlar, hoparlör ve ışıklarla donatılan polis dronlarından yapılan anonslarla taciz ediliyor. Fatih’te 30 Ağustos tarihinde sur dibinde oturan yurttaşların “Bu bir polis dronudur. Bu bölgede alkol içmek yasaktır, derhal bölgeden ayrılın” anonsuyla uyarılmasının ardından, bir gün sonra benzer bir olay Üsküdar sahilinde de yaşandı.

Dronlu uyarıların ardından Anadolu Ajansında yayımlanan haberde, İstanbul Emniyet Müdürü Selami Yıldız'ın talimatıyla 39 ilçede “asayiş ve güvenliğin sağlanmasına yönelik denetimlerde” dron kullanıldığı belirtildi. Bu uygulamada açık alanda içki içenlerin de dronlarla tespit edildiği aktarıldı. Yaşananlar, “Açık alanda alkol tüketmek yasak mı?”, “Böylesi takip ve denetim mekanizmaları nelere yol açabilir?” sorularını gündeme getirdi.

“Normal bir aktiviteyi takip etmek özel yaşama müdahaledir”

Uygulamayı gazetemize değerlendiren Anayasa Hukukçusu Dr. Levent Korkut, özgürlüğün temel ilke olduğunu vurgulayarak, alkol tüketimine dair kanunda çeşitli kısıtlamaların bulunduğunu, ancak bunların okullar, üniversiteler, öğrenci yurtları, sağlık kuruluşları, spor ve otoyol tesisleri gibi alanlarla sınırlı kaldığını; park, bahçe gibi açık alanları kapsamadığını belirtti. Korkut, “Polisin müdahale edebileceği yegane durum, kişilerin alkol tükettikten sonra başkalarını rahatsız etmesi veya saldırganlık göstermesi olur. Bunun dışında yapılan takip yasaya aykırıdır” diye ekledi.

Korkut, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu kapsamında da açık alanda oturan yurttaşların dronla gözetlenip uyarılmasını meşru kılacak bir hüküm bulunmadığına dikkat çekerek, “Normal bir aktiviteyi polis niye takip eder? Böylesi bir durumda doğrudan özel yaşama müdahale etmiş ve hak ihlali yaratmış olursunuz” ifadelerini kullandı. Teknolojinin bu biçimde kullanımının, güçlü bir yargı ve ifade özgürlüğü zemini oluşturulmazsa her alana keyfi müdahalenin önünü açacağı uyarısında bulundu.

‘Tüketici özgürlüklerini’ en çok kısıtlayan ülke Türkiye

Avrupa genelinde yiyecek, alkolsüz içecek, alkol ve nikotin tüketimine yönelik devlet müdahaleleri, vergiler ve yasaklamaları raporlayan Nanny State Index (Dadı Devlet Endeksi) 2025 verileri, Türkiye’de iktidarın yaşam tarzına müdahale politikalarını gözler önüne seriyor. 29 ülke arasında “tüketici özgürlüklerini” en fazla kısıtlayan ülke olarak Türkiye listenin 1’inci sırasında yer alıyor.

Elektronik sigara satışının yasak olması, tek tip paket uygulaması, tütün ve alkol reklamlarına getirilen mutlak yasaklar, ortalama gelir düzeyine kıyasla yüksek oranlardaki ÖTV ve kapalı/özel alanlara yönelik geniş sigara kısıtlamaları bu sıralamanın sebeplerinden birkaçı.

“Bu müdahalelere sessiz kalınmamalı”

İnsan Hakları Derneği (İHD) MYK Üyesi Cüneyt Yılmaz da meselenin yalnızca kullanılan teknoloji değil, doğrudan kamusal alandaki yaşam tarzına ve yurttaşların özel hayatına yönelik bir engelleme olduğunu söyledi. Ağırlaşan ekonomik koşullarda insanların nefes alabildiği park ve sahil gibi alanların da kısıtlanmak istendiğini belirten Yılmaz, uyarıların hiçbir yasal zemininin olmadığını hatırlattı.

Dron gibi gözetim araçlarının suçla mücadele yerine gündelik yaşama müdahale aracı haline getirildiğini belirten Yılmaz, uygulamaya karşı çıkılması gerektiğini söyledi. “Her sokakta kameraların olduğu bir kentte günde iki kadın katledilirken, bu teknolojiler sahilde oturan insanları korkutmak için kullanılıyor. Bu tamamen özel hayata müdahaledir. Eğer bu müdahalelere sessiz kalınırsa, yarın bu dronların evlerimizin balkonlarını, salonlarımızın içini gözetlemesinin önüne geçilemez” diyen Yılmaz, devletin hiçbir kurumunun insanların özel hayatına ve yaşam tarzına bu şekilde müdahale etmemesi gerektiğinin altını çizdi.