Bütün silahlar eritilip barış ve özgürlük anıtı yapılmalı

Alman edebiyatı ve dünya klasikleri arasında ilk sıralarda yer alan Marbach’lı (Stuttgart) Friedrich Schiller insanlığın belleğinde silinmez bir yer tutmuştur. Bu bakımdan ne söylense ne yazılsa az gelir. Biz bu yazımızda Schiller’in ölümünden sonra yaşanan duruma dikkat çekeceğiz.

Belirtmekte yarar var, Baden-Württemberg eyaletinin onlarca yerinde dikilmiş Friedrich Schiller heykelleri, müzesi, sokak ve okul adları ile klasik edebiyatın bu seçkin isminin hep canlı kalmasına dikkat edilmiştir.

Johann Christoph Friedrich Schiller (10 Kasım 1759 Marbach - 9 Mayıs 1805 Weimar) 46 yıllık hayatına dünyaları sığdırmış, yaşadığı döneme, sokağa ayna tutmuş, 900’den fazla şiir-balat ve felsefi-tarihi yazı, 2 binden fazla mektup ve sayısızca eser bırakmıştır. Doğduğu şehir Marbach’taki kendi adını taşıyan müze bu konuda yeteri kadar zenginlikle dolu.

Anısına bir anıt dikme girişimi

Başta Stuttgartlılar (Liederkranz ve Schiller Derneği) olmak üzere, Württemberg eyaleti genelinde kendi olanaklarıyla Almanya’da bir şaire adanmış devasa bir anıt/heykel hazırlığı başlatırlar. Ancak ellerinde yeteri kadar para yoktur. Bunun için bir kampanya başlatılır ve heykeltıraş aranır. Örnek çalışma kısa zamanda her yerde duyulur, dünyanın dört bir tarafından yardımlar gelmeye başlar. Toplanan yardım 45 bin guldene ulaşır.

Önceleri, dönemin tanınmış heykeltıraşı ve Schiller büstü yapmış olan Stuttgart doğumlu Johann Heinrich Dannecker’e başvurulur. Dannecker bu onurlu görevi çok yaşlı olduğu için yerine getiremeyeceğini belirtince yeni arayışlar başlar. Danimarka’lı Heykeltıraş Bertel Thorvaldsen görevi ücretsiz olarak yapacağını belirtir.

Osmanlı toplarının eritilmesi

Girişilen çabalar, toplanan paraların kafi gelmeyeceği anlaşılınca yeni arayışlar başlar. Bavyera/Münih’ten kullanılacak malzeme yardımı haberi gelir. 1827 yılında Navarin /Pilos Limanında batırılan Osmanlı gemilerinden kalma ganimet topların eritilerek kullanılabilineceği söylenir. Nitekim öyle yapılır. 1838 baharında bronz döküm tamamlanarak anıtın yapımı nihayet biter. Yılları alan sabırlı çalışma herkesi sevindiren bir güzellikte eser ortaya çıkarır.

Anıt için şehirde önerilen tüm yerlerden en önemli ve görkemli olan Schiller Meydanı en uygun yer olarak kabul edilir.

9 Mayıs 1839’da 40 bin nüfusa sahip Stuttgart’ta 30 bin kişinin katıldığı büyük bir törenle devasa anıtın açılışı konuşmalar ve şarkılar eşliğinde gerçekleştirilir. Bu vesileyle sadece şairi anmakla kalınmaz Schiller’in ilk anıtı, adına-şanına yaraşırcasına açılmış olur.

Şairin heykeli 4 metre yüksekliğindedir. Başı hafifçe öne eğik, sol elinde sarkık bir kitap, gövdesini sarmalayan bir pelerin sağ elinde kalem, öne doğru atılmış sol ayağı ve defne yapraklarını çağrıştıran çelenk ile yüksekten kendini derin-düşüncelere vermiş görünüm vermektedir.

İkinci Dünya Savaşı’nda tünelde saklanan anıt

Stuttgartlıların Schiller hayranlığı en karanlık zamanlarda dahi devam etti. Hitler tarafından başlatılan ikinci paylaşım savaşı yıllarında insanlar gelmekte olan yıkım ve talanı sezdikleri için 19 Haziran 1942 de Schiller Anıtı Wagenburg tünelinde saklandı. Zorunlu nedenlerden ötürü adeta 3 yıl burada tutsak edildi de denebilir.

Faşizmin ve savaşın son bulmasıyla birlikte bu defa 10 Kasım 1945’te 5 bin kişinin katıldığı bir törenle yeniden ayakları üzerine dikilir.

İnsanlığa hizmet etmiş, güzel bir dünyaya olan özlemin şairliğini yapmış, Alman halkının onur sembollerinden biri olan Friedrich Schiller’e adanmış anıt şimdi hâlâ Stuttgart’ın orta yerinde kendi adını taşıyan meydanda ‘’Kötünün sonu kötüdür’’ çağrısını yinelemeye devam etmekte.