Hastalar için tedavi ortamı hayati önemde

İzmir – Kanser hastalarının tedavisinde kullanılan kemoterapi ve port uygulama odalarındaki fiziki ve teknik eksiklikler hem hastaların hem de sağlık emekçilerinin sağlığını tehdit ediyor. Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) İzmir 1 No’lu Şube Eş Başkanı Hava Akçan, bazı birimlerde pencere ve yeterli havalandırma bulunmadığını, sitotoksik atık sistemlerinde eksiklikler olduğunu belirterek gerekli koşulların sağlanmasını istedi.

İzmir’de Ege Üniversitesi Tülay Aktaş Onkoloji Hastanesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi başta olmak üzere kamu ve üniversite hastanelerinde kanser hastalarına tedavi hizmeti veriliyor.

İzmir’de aktif olarak kemoterapi gören hasta sayısına ilişkin güncel ve il bazlı resmi veri bulunmuyor. Sağlık Bakanlığı bu verileri kamuoyuyla paylaşmazken, kanser tanısı alan her hastaya da kemoterapi uygulanmıyor. Hastalığın türü ve evresine göre cerrahi, radyoterapi, immünoterapi ve hedefe yönelik ilaç tedavileri de uygulanabiliyor.

SES İzmir 1 No’lu Şube Eş Başkanı Hava Akçan ise kentte her yıl ortalama 12 bin yeni kanser vakası görüldüğünü belirterek, “Bu kadar yüksek sayıda yeni vaka görülmesine rağmen kentte kaç hastanın aktif olarak kemoterapi tedavisi aldığına ilişkin elimizde net bir istatistik yok” dedi.

‘En temel sorun havalandırma’

Kemoterapi ve port uygulama alanlarında yaşanan sorunlara ilişkin konuşan Akçan, bağışıklık sistemi baskılanmış kanser hastaları açısından tedavi ortamının hayati önemde olduğunu söyledi.

Sağlık emekçilerinden aldıkları bilgiler doğrultusunda port uygulama odalarında öne çıkan sorunları anlatan Akçan, “Ünitedeki arkadaşlarımızla da konuştuk. Port odasına ilişkin en temel sorunlardan biri odanın penceresinin olmayışı. Yeterli bir havalandırma sistemi de bulunmuyor. İğne atık kutusunun sitotoksik atık kategorisine uygun olmaması da diğer önemli sorunlardan biri” dedi.

Bir ünitede klimanın yaklaşık iki haftadır arızalı olduğunu aktaran Akçan, eksik parça gerekçesiyle sorunun giderilmediğini ve çalışanların küçük bir vantilatörle çalışmak zorunda kaldığını söyledi.

‘Enfeksiyon riski artıyor’

Kanser hastalarının bağışıklık sistemlerinin tedavi sürecinde son derece hassas olduğunu belirten Akçan, kemoterapi ve port uygulama alanlarının buna uygun düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.

Akçan, “Kemoterapi ve port uygulama odalarının hem hastaların enfeksiyondan korunmasını sağlayacak hem de çalışanları sitotoksik ilaçların etkilerinden koruyacak şekilde düzenlenmesi gerekiyor. HEPA filtreli havalandırma sistemleri, sitotoksik ilaç döküntü kitleri, acil durum ekipmanları ve uygun çalışma koşulları sağlanmalı. Bunların eksikliği, zaten bağışıklığı baskılanmış hastaları ciddi enfeksiyonlara açık hale getiriyor” diye konuştu.

‘Sağlık emekçileri de risk altında’

Sorunun yalnızca hastalar açısından değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Akçan, kemoterapi birimlerinde çalışan sağlık emekçilerinin her gün tehlikeli sitotoksik ilaçlarla temas ettiğine dikkat çekti.

Akçan, “Bu koşullar sağlık emekçilerinin sağlığını da doğrudan ilgilendiriyor. Tehlikeli sitotoksik ilaçlarla çalışan sağlık emekçilerinin gerekli koruyucu donanıma ve güvenli çalışma ortamına sahip olması gerekiyor. Aksi halde meslek hastalıkları ve uzun vadeli kalıcı sağlık sorunları açısından çalışanlar da risk altında bırakılıyor” ifadelerini kullandı.

‘Sağlığa yeterli bütçe ayrılmalı’

Kemoterapi odalarındaki eksikliklerin sağlık politikalarından bağımsız olmadığını söyleyen Akçan, eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastaneleri dahil sağlık kurumlarında temel teknik donanımların sağlanması gerektiğini belirtti.

Akçan, “Sağlığa yeterli bütçenin ayrılmaması en temel teknik ihtiyaçların dahi karşılanmamasına neden oluyor. Hastaneleri ticarethane olarak gören anlayış hem hastaların tedavi hakkını hem de sağlık emekçilerinin güvenliğini tehlikeye atıyor. Sağlık politikalarının hasta eden değil, koruyan ve önleyen bir niteliğe kavuşması gerekiyor” dedi.

Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun gereklerinin yerine getirilmesi çağrısında bulunan Akçan, “Kanser hastalarının enfeksiyonsuz, güvenli ortamlarda tedavi görmesi ve sağlık emekçilerinin güvenli koşullarda çalışması bir lütuf değil, en temel insan hakkıdır” diye konuştu.

Malzeme eksikliği var

SES Genel Eğitim ve Örgütlenme Sekreteri Eylem Kaya Eroğlu ise hastanelerdeki malzeme eksikliklerinin dönemsel olarak yaşandığını ancak eksikliğin süresi ve boyutuna ilişkin resmi belgelere ulaşmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Malzeme temininde alım ve ihale süreçlerinden kaynaklanan sorunların da yaşandığını belirten Eroğlu, “Malzeme yetersizliği evet, dönemsel yaşanıyor. Tasarruf tedbirleri gerekçe gösterilebiliyor ama ben bunu sadece gösterilen gerekçe olarak değerlendiriyorum. Çünkü birçok kurumda alım ve ihale süreçlerinin nasıl yürütüldüğüne ilişkin daha büyük bir sorun var” dedi.

Anjiyo ve stent malzemeleri dikkat çekiyor

Sağlık hizmetlerinde kullanılan tıbbi malzemelerin temini ve denetimine ilişkin sorunlara da dikkat çeken Eroğlu, özellikle kalp damar cerrahisinde kullanılan anjiyo ve stent malzemeleri konusunda SES’e çeşitli bildirimlerin ulaştığını söyledi. Bazı hekimler hakkında bu süreçlerle bağlantılı soruşturma ve disiplin soruşturmaları yürütüldüğünü öğrendiklerini belirten Eroğlu, “Özellikle kalp damar cerrahisinde birçok hekimin soruşturma geçirdiğini duyuyoruz. Kimisini arkadaşlarımız iletiyor, kimisini yerel haberlerden öğreniyoruz. Anjiyo ve stent gibi malzemelerle ilgili süreçlerin yürütülmesinde ciddi sıkıntılar olduğunu düşünüyoruz” diye konuştu.

Sorunun yalnızca malzemenin bulunup bulunmamasıyla sınırlı olmadığını belirten Eroğlu, hastalarda kullanılan stent, implant, protez ve diğer tıbbi cihazların uzun vadeli sonuçlarının da takip edilmesi gerektiğini söyledi. Eroğlu, “Vücudumuza takılan implantlar, cihazlar, protezler var. Buralarda ciddi bir denetimsizlik olduğunu düşünüyoruz. Her ne kadar denetim varmış gibi gözükse de hastaya yansıyan sonuçlarını kimse takip etmiyor” dedi.

‘Malzemeyi kullananların görüşü alınmalı’

Tıbbi cihaz ve malzeme alımlarındaki ihale süreçlerinin de yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirten Eroğlu, sağlık emekçilerinin karar mekanizmalarına göstermelik değil, etkin biçimde dahil edilmesi gerektiğini ifade etti. Kullanılacak malzemenin niteliğinin doğrudan hasta ve çalışan sağlığını etkilediğini vurgulayan Eroğlu, malzeme lojistiği konusunda eğitimli ve uzman kişilerin süreçlerde görev alması gerektiğini söyledi.

Eroğlu, “İhale süreçlerinde hem yetişmiş, malzeme lojistiği konusunda uzmanlık eğitimi almış kişilerin çalıştırılması hem de o cihazı ya da malzemeyi kullananların görüşlerinin alınması gerekiyor. Yürütülüyormuş gibi görünen sürecin gerçekten işletilmesi lazım” dedi.

Denetimlerin sıklaştırılması ve bağımsız biçimde yürütülmesi gerektiğini ifade eden Eroğlu, “Çalışanların görüş ve önerilerinin daha çok dikkate alındığı, karar süreçlerinde yer aldığı demokratik komisyonlara ihtiyaç var. Denetimlerin de bağımsız kişiler tarafından yapılması gerekiyor” diye konuştu.

Tasarruf hastanelere nasıl yansıdı?

Kamuda tasarruf tedbirlerinin uygulanmaya başlamasının ardından sağlık kurumlarında personel, ulaşım, kreş ve malzeme başlıklarında sorunlar gündeme geldi. Kamu hastanelerinde sağlık emekçileri ve sendikalar, personel eksikliğinin ağır iş yükünü artırdığına, tıbbi ve sarf malzemelerinde yaşanan sorunların ise sağlık hizmetini aksattığına dikkat çekti.

Tasarruf uygulamaları sağlık emekçilerinin sosyal haklarına da yansıdı. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Murat Dilmener Yerleşkesinde sağlık emekçilerinin kullandığı servislerin yaz aylarında iki aylığına kaldırılması kararlaştırılırken, SES bu karara karşı yaptığı eylemde 12 ay kesintisiz servis talep etti. Emekçiler ayrıca tasarruf tedbirleri kapsamında kapatılan kreşin yeniden açılmasını istedi.

Sağlık emekçilerinin ücret ve çalışma koşullarındaki kayıpları da sürüyor. Ege Üniversitesi Hastanesinde sağlık emekçileri mayıs 2026’da düşük teşvik ödemeleri ve bir aydır yatırılmayan nöbet ücretleri nedeniyle iş bıraktı. Emekçiler personel eksikliği, ağır iş yükü ve güvensiz çalışma koşullarına da tepki gösterdi.

Öte yandan tasarruf politikalarının sağlık bütçesindeki dağılımı da tartışma konusu oldu. Şehir hastanelerine yapılacak ödemeler tasarruf kapsamı dışında tutulurken Sağlık Bakanlığına bağlı kamu hastanelerinin bütçe ve yatırım olanaklarının sınırlı kaldığına dikkat çekildi.