Samer araştırması: Çerçeve yasaya destek yüksek ancak yasa kalıcı barış için yetersiz

Kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak bilinen “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” üzerine Samer Saha Araştırmaları Merkezi tarafından geniş çaplı bir araştırma yayımlandı. 8-20 Ağustos 2026 tarihleri arasında, Diyarbakır’dan İstanbul’a, Van’dan İzmir’e 21 ilde çevrimiçi olarak gerçekleştirilen araştırma, 1166 kişinin katılımıyla yapıldı. Araştırmanın sonuçları, toplumun önemli bir kesiminin yasal düzenlemeyi olumlu bir başlangıç olarak gördüğünü, fakat kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm için daha kapsamlı demokratik reformların şart olduğunu gösterdi.

Araştırma bulgularına göre, katılımcıların toplam yüzde 77,7’si düzenlemeyi desteklerken, karşı çıkanların oranı yüzde 4,7’de kaldı. Ancak yüksek destek oranına rağmen katılımcıların yüzde 78,7’si düzenlemenin tek başına “kalıcı barış” sağlamak için yetersiz olduğu görüşünde.

Siyasi parti seçmenleri bazında incelendiğinde; Çerçeve Yasa’ya verilen destek YSP/HDP seçmenlerinde yüzde 90,3, CHP seçmenlerinde yüzde 64,1 ve AKP seçmenlerinde yüzde 58,4 olarak belirlendi. Buna karşılık yasayı yetersiz bulanların oranı CHP seçmeninde yüzde 91,4’ü, YSP/HDP seçmeninde yüzde 89,6’yı, diğer sol parti (SOL Parti, TKP, TİP) seçmenlerinde ise yüzde 80’i buldu.

Yurttaşlar uygulanması kaygısı yaşıyor

Sürecin şeffaflığı ve uygulamanın ciddiyeti, yurttaşların en büyük kaygılarından biri. Ankete katılanların yüzde 80,2’si uygulama sorunları yaşanacağını düşünüyor. Yurttaşların yüzde 87’si ise “devam yasalarının çıkarılmayacağına” ilişkin kaygı taşıyor. Katılımcıların üçte ikisi (yüzde 66,8) devam yasalarının derhal, uygulamanın başlamasıyla birlikte meclisten geçirilmesini talep ediyor.

MGK şartına itiraz

Düzenlemeden yararlanmanın, “silahların tamamen bırakıldığına dair Milli Güvenlik Kurulu (MGK) teyit-tespit raporuna” bağlanması toplumda ciddi tartışma yaratmış durumda. Bu şarta karşı çıkanların oranı yüzde 45,4 iken, destekleyenler yüzde 20,5’te kaldı. Özellikle YSP/HDP seçmeninde karşı çıkanların oranı yüzde 55,9’a ulaşırken, CHP seçmeninde yüzde 38,4 oldu. AKP seçmeninin dahi yüzde 29,2’si bu şarta karşı çıkıyor.

Sürecin yürütülmesinde güvenilen ve etkili olması beklenen aktörler listesinin başında ise yüzde 69,8 ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) geliyor. TBMM’yi yüzde 52,4 ile kitle örgütleri ve yüzde 51 ile Abdullah Öcalan takip ediyor. Hükümetin süreci tek başına yürütebileceğine inananların oranı yüzde 18,4’te, MGK diyenlerin oranı ise yalnızca yüzde 4,5’te kalıyor.

Ana dilinde eğitim ve kayyımların geri çekilmesi talebi yüzde 80’i aştı

Katılımcılar, meselenin salt bir çerçeve yasa ile çözülemeyeceği konusunda hemfikir. Araştırma, demokratik haklar ve hukuki reform taleplerine verilen desteği de ortaya koydu:

• Ana dilinde eğitim hakkının düzenlenmesi: Yüzde 88,9

• Kapsamı genişleten ikinci bir yasa çıkarılması: Yüzde 87,1

• Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) değişmesi: Yüzde 85,4

• Terörle Mücadele Kanunu’nun (TMK) değişmesi: Yüzde 85,3

• Kayyım atamalarını kaldıran düzenlemeler yapılması: Yüzde 84,2

• Kürt kimliğinin anayasal güvenceye alınması: Yüzde 84,0

Araştırmanın sonuç kısmına göre, Çerçeve Yasa’nın kamuoyu nezdinde önemli bir başlangıç zemini oluşturduğunu, ancak başarısının uygulanma biçimine, devam edecek yasal düzenlemelere ve taraflar arasında inşa edilecek güven ortamına bağlı olduğunu gösterdi. Katılımcıların beklentileri, sürecin yalnızca güvenlik perspektifiyle değil, hukuki güvenceleri, demokratik reformları ve toplumsal uzlaşıyı esas alan bütüncül bir yaklaşımla sürdürülmesi gerektiğine işaret etti. Bu yönüyle araştırma, kamuoyunun barış sürecine yönelik desteğinin güçlü olduğunu; ancak bu desteğin sürdürülebilir olmasının, kapsayıcı, şeffaf ve güven veren politikaların hayata geçirilmesine bağlı olduğunu ortaya koydu.