Yine maden ocağı, yine özel sektör, yine ölüm!

Çayırhan Kömür Madeninde 21 Ağustos’ta yaşanan göçükte genç bir işçi yaşamını yitirdi, 5’i ağır 24 işçi de yaralandı. Ocak, geçtiğimiz yıl işçilerin sendikaları Türkiye Maden-İş’le birlikte özelleştirilmesin diye Ankara’ya yürüdükleri, seslerini yükselttikleri ocak. Tepkilere rağmen mart 2025’te özelleştirilerek Akçadağ Gruba devredildi. Nisan ayında bir göçük yaşandı. İşte o göçükten sağ kurtulan işçi, 34 yaşındaki Erdi Tolga Kahveci yaşamını yitirdi.

Göçük haberini alınca gazeteci arkadaşlarla Çayırhan’a gittik. Yaralı işçilerin tedavi için götürüldüğü Beypazarı Devlet Hastanesi önüne ulaştığımızda hava kararmış, yaralı işçiler hastaneye getirilmişti. Diğer maden işçileri ile Ankara’da verilmeyen haklarını alabilmek için iki aydır direnen Doruk Maden işçileri de hastane önündeydi.

Yaralı işçilerin eşleri, yakınları, yaşamını kaybeden Erdi Tolga Kahveci’nin ailesi de hastanedeydi. Öbür tarafta, madende ise Kahveci’nin cansız bedeni bekletiliyor, savcı ve olay yeri ekipleri inceleme yapıyordu. Madene gidemedik, kimseyi almıyorlardı ama hastane önünde konuştuğumuz işçiler ve aileleri bir yandan yaralı da olsa sağ kurtulmanın buruk sevincini yaşarken, bir yandan da yaşamını yitiren işçi ve ailesi için de üzülüyordu.

Çayırhan Maden Ocağı, yanında Tes-İş Sendikasının örgütlü olduğu santral ile 1990’lı yıllarda Ciner Grubuna devredildi. O zaman da özelleştirmeye karşı yoğun bir tepki gösterildi, sık sık mitingler, yürüyüşler düzenlendi. O zamanki iktidar Ecevit başbakanlığındaki koalisyon hükümetiydi. Tabi sermayenin çıkarları söz konusu olunca iktidar koalisyon olmuş, AKP olmuş fark etmiyor. Hepsi de yönünü sermayeden yana dönen, sermayenin çıkarları söz konusunu olunca, oy aldığı işçi ve emekçileri göz ardı eden iktidarlar…

***

Yaşamını yitiren işçinin geçen yıl yaşanan göçükte şok halinde çıkarıldığını, uzun bir süre kendine gelemediğini anlattı tanık olan işçiler, sendikacılar. Ama bu kez ne yazık ki kurtulamadı. Henüz 34 yaşında, biri 3 biri 6 yaşında iki küçük çocuğu olan bir işçiydi. Ailesi bir yandan onun için yanarken, bir yandan da hamile kız kardeşine haberi nasıl vereceklerinin telaşındaydı. İkinci bir acı yaşamamak için hastanede haber vermek için gelmişler.

Çayırhan Madeni benim de 1990’lı yıllarda bir grup akademisyen ile içerisine gidip, iki buçuk saat dolaştığım bir madendi. Teknik donanım açısından Türkiye’nin birinci, Avrupa’nın üçüncü büyük ve gelişmiş madeni imiş. O zaman verilen bu bilgiyi sendikacılar da doğruladı. Bu özelliği devam ediyormuş.

Peki neden kaza neden oldu?

Bir yıl önceki kazayı da bunu da yaşayan işçilerin anlatımları dikkat çekiciydi. Bu tür çökmelerin kaçınılmaz olduğunu söylediler. Ancak kayıpların olmaması için bu çökmenin beklenmesi gerektiğini de ifade ettiler. Yani patron eğer orada üretimi durdurup beklese bu göçük yine olacak, ama işçi kaybı, yaralanma olmayacaktı.

Gözünü kâr hırsı bürüyen patronlar için işçinin ölümü çok da önemli değil. Nasıl olsa ölenin yerine başka bir işçi bulması zor değil!

Nitekim konuştuğumuz işçilerin büyük bir kısmı, üretime kapatılan Doruk Madencilik işçileri, bir kısmı yine kapatılan Soma maden işçileri.

Konuştuğumuz işçilerin özelleştirmeyi savunuşları da devletin getirildiği noktayı gözler önüne seriyordu. Diyor ki işçiler, “Burası devlette kalsaydı biz işe giremezdik. Çünkü devlette siyaset çok işin içinde, madende bile işe girebilmek için torpil, siyasetçi, bakan, yakın bulmak gerekiyor.”

22 yaşında gencecik bir işçi… 18 yaşından beri madende çalıştığını söyledi. Aynı vardiyadan bir işçi eşinin doğumu yaklaştığı için izinli olduğunu söyledi. Meslek lisesi mezunu, elektrikçi ama kendi deyimi ile “Burada madenden başka iş olanağı yok ki, mecburen madende çalışıyor.”

***

Şair demiş ya “Yüz karası değil, kömür karası

Böyle kazanılır ekmek parası”.

Öyle zor kazanılıyor, yerin bilmem kaç metre altında ekmek parası...

Ama patronlar ya almadıkları önlemler nedeniyle işçilerin ölümüne göz yumuyor ya da Doruk Madencilik işçilerinde olduğu gibi alın terlerinin karşılığını, maaşlarını, tazminatlarını vermiyor. Üstelik mücadele eden, haklarını alabilmek için açlık grevi yapan işçilere utanmadan “Size Hacıbaba’dan yer ayırttım, gidin benden yemek yiyin” diyebiliyor.