Sağlık Bakanı Memişoğlu'na HPV aşısı yanıtı: 'Kanseri önlüyor'

Birlik ve Dayanışma Sendikası (BDS) Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, Sağlık Bakanı’nın HPV aşısına ilişkin açıklamalarına ilişkin değerlendirmesinde, aşının rahim ağzı kanserini önlediğine dair bilimsel kanıtların açık olduğunu vurguladı. Mehlepçi, “Sağlık Bakanı’nın HPV aşısıyla ilgili yaptığı açıklamada hangi bilimsel komisyonu kastettiğini bilmiyoruz. Ancak HPV aşısı ve sağladığı korumaya ilişkin güncel bilimsel veriler son derece açık: HPV aşısı koruyor, kanseri önlüyor” dedi.

Rahim ağzı kanserinin önlenmesinde aşılamaya daha fazla önem verilmeli

Bakanlık tarafından yürütülen taramalardan elde edilen verilerde görülen HPV tiplerine karşı etkili olan aşıların, rahim ağzı kanserinin önlenmesinde önemli bir koruma sağladığını belirten Mehlepçi, tarama politikalarına dikkat çekerek şunları kaydetti:

“Bugün rahim ağzı kanserini önlemek yerine, her yıl milyonlarca yurttaşımıza tarama testleri yapıyor, hastalığı erken evrede yakalayarak tedavi etmeyi umuyoruz. Bunun için aşılamadan çok daha fazla emek ve kaynak harcıyoruz. Oysa bilimsel veriler bize açıkça gösteriyor ki bu kanserin önemli bir bölümü aşılama yoluyla önlenebilir.”

Gerçek yaşam verileri kanser vakalarındaki düşüşü gösteriyor

PubMed’de yayımlanan randomize kontrollü çalışmalar, uzun dönem takipler, sistematik derlemeler ve milyonlarca kişiyi kapsayan gerçek yaşam verilerinin HPV aşılarının yüksek koruyuculuğunu ortaya koyduğunu belirten Mehlepçi, invaziv rahim ağzı kanseri vakalarında da gerçek bir düşüş gözlemlendiğini ifade etti.

İsveç’te ulusal kayıtlar kullanılarak 10-30 yaş arasındaki kadınlarda yapılan geniş çalışmada, dört değerlikli HPV aşısının invaziv rahim ağzı kanseri riskinde belirgin azalmayla ilişkili bulunduğunu ve en büyük faydanın genç yaşta aşılananlarda görüldüğünü aktaran Mehlepçi, İskoçya’da 2024 yılında yayımlanan başka bir büyük nüfus çalışmasının da bivalan HPV aşısının invaziv rahim ağzı kanserini önlediğini gösterdiğini belirtti. Özellikle 12-13 yaşında aşılananlarda koruyuculuğun çok güçlü olduğunu ifade etti.

Dört değerlikli aşının uzun dönem takiplerinde HPV-16/18’e bağlı CIN2+ açısından koruyuculuğun en az 10 yıl boyunca yüzde 90’ın üzerinde kaldığı, dokuz değerlikli ve bivalan aşılarla ilgili takiplerde de uzun süreli bağışıklık yanıtı ve etkinliğin sürdüğünün gösterildiği belirtildi.

Aşı tedavi edici değil, koruyucudur

Aşının mevcut HPV enfeksiyonlarını veya lezyonları tedavi etmediğini, yeni enfeksiyonları önlediğini vurgulayan Mehlepçi, koruyuculukta yaş faktörünün önemine işaret etti:

“Koruyuculuk açısından en önemli faktörlerden biri, aşının HPV ile karşılaşmadan önce yapılmasıdır. Bu nedenle en yüksek bireysel ve toplumsal etkinlik ergenlik döneminde görülüyor. CDC, rutin aşılamayı 11-12 yaşında öneriyor ve 9 yaşından itibaren başlanabileceğini belirtiyor. 26 yaşına kadar eksik aşıların tamamlanmasını öneriyor. 27-45 yaş arasında ise kararın, kişinin yeni HPV enfeksiyonu riskine göre hekimiyle birlikte verilmesi öneriliyor.”

Mehlepçi ayrıca, cinsel olarak aktif olmanın kişinin aşıda bulunan tüm HPV tipleriyle karşılaştığı anlamına gelmediğini, daha önce HPV ile karşılaşmış kişilerin de henüz karşılaşmadıkları aşı tiplerine karşı korunabileceğini belirtti. 24-45 yaş arasındaki kadınlarda yapılan randomize çalışmaların da aşının bu yaş grubunda HPV tipine özgü hastalıkları önleyebildiğini gösterdiğini ifade etti.

Türkiye'deki HPV tipleri ve aşı kapsamı

Türkiye’deki çalışmalarda HPV-16’nın en önemli yüksek riskli tiplerden biri olduğunu belirten Mehlepçi, HPV-31, 51, 52, 56 ve 39 gibi diğer yüksek riskli tiplerin de farklı serilerde sık bildirildiğini söyledi.

Dokuz değerlikli aşının HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58 tiplerini kapsadığını belirten Mehlepçi, Türkiye çalışmalarında sık görülen 16, 18, 31, 33 ve 52 tiplerinin bu kapsamda olduğunu; 39, 51 ve 56 tiplerinin ise aşı kapsamında bulunmadığını kaydetti.

Mehlepçi, bununla birlikte bir HPV tipinin enfeksiyon olarak sık görülmesinin, rahim ağzı kanserine katkısının da aynı oranda yüksek olduğu anlamına gelmediğine dikkat çekti.

The Lancet’te 2019’da yayımlanan geniş sistematik derleme ve meta-analizin, HPV aşılama programlarının hedeflenen HPV enfeksiyonlarında, anogenital siğillerde ve CIN2+ gibi yüksek dereceli servikal lezyonlarda belirgin azalma sağladığını; yüksek aşılama oranlarının aşılanmamış kişilerde de sürü bağışıklığı etkisi yaratabildiğini gösterdiğini belirten Mehlepçi, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Sonuç olarak bilimsel veriler son derece açık: HPV aşısı koruyor ve rahim ağzı kanserini önlüyor. Kanseri tedavi etmeyi beklemek yerine, önlenebilir bir kanser için koruyucu sağlık hizmetlerine ve HPV aşılamasına daha fazla önem vermeliyiz.”