Türkiye Psikiyatri Derneği: 'Türkiye Afet Müdahale Planı tüm paydaşların katkısı ile yeniden yazılmalı'

 

Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD), Afetlere Hazırlık ve Müdahale Birimi Merkez Yürütme Kurulu, 17 Ağustos 1999 Depremine dair yazılı açıklama yayımladı. Açıklamada, yaşanan son depremlerdeki deneyimler dikkate alındığında mevcut AFAD yapısı ivedilikle değiştirilmesi, zaman geçirilmeden Afet Bakanlığı’nın kurulması çağrısı yapıldı.

Yazılı yapılan açıklamada, “Bu deprem, kağıt üzerinde kalan işlevsiz sivil savunma yapılanması yerine afet öncesinde de çalışacak kurumların oluşturulduğu, yapı güvenliği açısından deprem yönetmeliklerinin planlandığı, ülkenin yeniden yapılanması için deprem vergisinin konulduğu ve tüm kurumlar nezdinde önlemsizlik gerçeğinin sıkça dile getirildiği önemli bir milat olmuştu. Ne var ki bu farkındalık ülkenin deprem tarihine rağmen çok kısa sürmüş; deprem gerçeğiyle bağdaşmayan müdahale planları ve başta meslek örgütlerinin katkısı olmak üzere kolektif müdahaleyi yok sayan yapılanma nedeniyle yıllar içinde oluşmayan afet kültürünün ve sağlanamayan yapı güvenliğinin bedeli, 6 Şubat depremleriyle çok ağır ödenmiştir” denildi.

Depremlerin her ne kadar doğal afet olarak nitelense de yıkımların önlenebilir olması, deprem sonrası müdahalenin planlanabilir ve işlevsel olmadığı taktirde mevcut yıkımdan çok daha fazla örselenmeye yol açması nedeniyle oluşturduğu ruhsal travma aynı zamanda insan kaynaklı kabul edilir, denilen açıklamanın devamında, “Afet riski bulunan bir coğrafyada ruhsal açıdan sağlıklı olmak öncelikle koruyucu ve önleyici tedbirlerle mümkündür. Bu travmanın izleri başta çocuklar olmak üzere yaşlılar, engelliler ve diğer kırılgan gruplarda çok daha derin ve kalıcı olmaktadır. Aynı önlemsizlik yalnızca depremlere özgü değildir: iş yerlerinde yeterli güvenlik tedbirlerinin alınmamasından yangınlar için yeterli ekipman bulunmamasına, Kartalkaya felaketinde görüldüğü gibi uygun olmayan yapı ruhsatlarından dere yataklarına inşa edilen konutlara kadar, yangın ve sel felaketleri de aynı yapısal ihmalin sonucu olarak hâlâ ülkemizin çözülemeyen sorunları arasındadır. Ancak bu açıklamanın odağını oluşturan depremler söz konusu olduğunda risk çok daha büyük ve yakındır” diye belirtildi.

Türkiye’nin deprem kuşağında yaşadığının ifade edildiği açıklamada, 6 Şubat depremlerinin ölümlerin, kayıpların ve yıkımların yanında afete hazırlığa ilişkin planların ve kurumların da ne kadar yetersiz olduğunun gösterdiği ifade edildi.

Afet yönetiminin kurumsal yapısı, doğrudan toplumun ruh sağlığını belirleyen bir etken olduğu için Türkiye Psikiyatri Derneği aşağıdaki taleplerini kamuoyu ile paylaştı:

• Yaşanan son depremlerdeki deneyimler dikkate alındığında mevcut AFAD yapısı ivedilikle değiştirilmeli, zaman geçirilmeden AFET BAKANLIĞI kurulmalıdır.
• Afetlere hazırlık planları deneyimler bilimsel gerçekler ışığında yenilenmeli, bu amaçla kısa adı TAMP olan Türkiye Afet Müdahale Planı yaşanan aksaklıkları ve sahadaki işlevsizliği nedeniyle tüm paydaşların katılımı ile yeniden yazılmalıdır.
• Ruh sağlığı ile ilgili olarak yaşanan acı tecrübeler, ülke gerçekleri ve bilimsel veriler gözetilerek TAMP’da Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uhdesinde yer alan ruhsal sağlık ve psikososyal destek görevinde Sağlık Bakanlığı ve sağlık kuruluşları ana planlayıcı olmalıdır.
• Acilen başta meslek örgütü ve uzmanlık dernekleri katılımı ile Afetlerde Ulusal Ruhsal Sağlık Müdahale Stratejisi hazırlanmalı, bu amaçla tüm paydaşların katılımı ile bir kurul oluşturulmalıdır.