Faiz soygunu, sıcak para dert

Merkez Bankası, bir ülkenin hesap ekstresi niteliğindeki ödemeler dengesi verilerini açıkladı. Haziran itibarıyla ticaret, finans, hizmet gibi faktörle ülke dışına giden-gelen döviz durum tablosunu ortaya koydu. Buna göre haziran cari açığı 4 milyar doları geçti. Geçen haziranı katladı. Yıllık açık 39 milyar dolara yaklaştı.

Ödemeler dengesi verilerine göre yatırıma gelen doğrudan sermaye girişi çok düşük. Haziranda doğrudan yatırımlardan 899 milyon dolar net çıkış gerçekleşti. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 210 milyon dolar artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 1 milyar 109 milyon dolar yükseldi.

Gayrimenkul tablosu çok şey anlatıyor

Yatırım sayılamayacak olan fakat doğrudan yatırım gözüken gayrimenkul yatırımları da hız kesmiş durumda. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’deki net gayrimenkul alımları ise 297 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bunun katkısı düşük oldu çünkü Türkiye’deki yerleşiklerin yurt dışında gayri menkul alımı 248 milyon doları buldu, Türkiye’ye gelen kadar çıkmış oldu.

Gayrimenkul verileri iki şeyi gösterdi. Birincisi, ev satın alarak vatandaşlık hakkı elde etme girişiminin yavaşladığını, ikincisi de parası olana yurt dışında gayrimenkul almanın daha avantajlı olduğunu.

Faiz ve kâr transferi

Dış ticaret 76.5 milyar dolar açık verdi. İhracat ile ithalat arasındaki bu farkın yanı sıra gelir dengesi, yani yabancıların Türkiye’den elde edip dışarıya aktardıkları gelirlerle Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışından elde ettikleri gelirler arasındaki fark da kötüleşmiş durumda!

Gelir dengesi açığı yıllık 24 milyar dolara ulaşmış durumda. Yüksek faiz politikası ve artan dış borç stoku nedeniyle dış sermayeye yapılan faiz ödemeleri hızla artıyor. Öte yandan yurtdışına kâr aktarımı da büyüyor. Sene sonunda dış sermayeye yapılan toplam kâr ve faiz ödemelerinin rekor düzeye ulaşması söz konusu.

Yurt dışından borçlanma da tam hız kesmedi. Haziran ayında yurt dışından bankalar 3 milyar 495 milyon dolar, hükümet 3 milyon dolar ve diğer sektörler 1 milyar 800 milyon dolar net kredi kullanımı gerçekleştirdi.

Risk büyük

Dış sermayeye yapılan ödemelerin rekor kırdığı, yerleşiklerin sermaye çıkışının hızlandığını gösteren haziran verilerindeki resmi rezervlerin durumu da aldatıcı!

İç ve dış yatırımcı sıcak para miktarı 130 milyar doları bulmuş durumda. Toplam spekülatif sermaye 170 milyarı aşıyor. Yüksek faizle artan sıcak paranın dövize ve yurt dışına kaçışı için uygun koşullar mevcut. Merkez Bankasının brüt rezervi artmış olmasına rağmen risk büyük.

Salt para politikasıyla veya faiz artışlarıyla çözülemeyecek, üretim yapısı ithalata, finansman yapısı sıcak paraya bağımlı ekonominin yarattığı sorunlar derinleşiyor.

(Ekonomi Servisi)