Sendikal sıkışmışlığa karşı işçi iradesi

Eskişehir – Odunpazarı Belediyesinde çalışan işçilerin bir süredir gündeminde sendika değişikliği var. Bir yanda yıllardır var olan ancak işçilerin hak arayışında silik bir figür olarak kalan yetkili sendika, diğer yanda yeni kurulan “bağımsız” bir yapı ve alanı boş bırakmamaya çalışan alternatif iddialar… İşçiler için asıl ihtiyaç kimin en doğrusu olduğunu seçmek değil kendi iradelerinin temsiliyetini garanti altına almak.

Yetkili sendika Belediye-İş yöneticileri ve işçiler, belediye yönetiminin işçilere yeni sendika Çağdaş-Sen’e geçmeleri yönünde baskı yapıldığını dillendiriyor. Bu iddianın sahadaki karşılığı ve doğruluk payı göz ardı edilemez. Nitekim yerel yönetimlerin sendikalaşma süreçlerinde bir sendikadan yana taraf olması ya da yönlendirici bir biçimde tutum alması sık rastlanan ve sendikal özgürlüğün altını oyan başlıca unsurlardan.

Ancak meseleye sadece “yönetim baskısı” penceresinden bakmak, tablodaki kimi gerçekleri de ıskalamak anlamına gelir. Çünkü Belediye-İş Sendikasının bugüne kadar sergilediği pratik işçilerin gözünde bu yapının meşruiyetini çoktan tartışmalı hale getirmişti. İşçilerin haberi ve onayı olmaksızın imzalanan Toplu İş Sözleşmeleri (TİS), işten çıkarmalar karşısında sessizliğe bürünmeleri ve işçilerin kadro mücadelesinde gösterilen atalet, hafızalardaki tazeliğini koruyor.

Yıllar boyunca şantiyelerde, park ve bahçelerde görünmeyen, işçinin feryadına ve taleplerine kulak tıkayan bu bürokratik mekanizma şimdi koltuğunu kaybetmenin verdiği endişe sebebiyle sahaya inmiş ve işçileri Belediye İş’te kalmaya ikna etme turlarında. Çağdaş-Sen tehdidi uzun zamandır uyku modunda olan sendika şube başkanını ve yöneticilerini uyandırdı. Lakin bu ani uyanış işçiler nezdinde bir hak arama mücadelesinden ziyade koltuğu bırakmama çabası olarak okunuyor.

Tartışmaların fitilini ateşleyen bağımsız olarak kurulan Çağdaş-Sen ise kurulur kurulmaz işaret edilmişçesine Odunpazarı Belediyesinde örgütlenme yarışına girdi. Hızla şantiyelere inerek, işçilerle temas kurmaya çalışan bu yapı, bir yandan mevcut sendika ile bağını koparmak isteyen işçiler için bir çıkış yolu gibi görünürken diğer yandan arkasındaki “hızlı ve organize” hareket kabiliyetine dair soru işaretleri barındırıyor. İşçiler, yukarıdan tasarlanan ya da birilerinin eliyle yönlendirilen bir yapının işçinin çıkarlarını savunup savunmayacağı konusunda son derece kuşkulu. Çağdaş-Sen ile ilgili konuşan bir işçi örneğin şöyle diyor; “Dillerinde bir laf var Çağdaş Sen’de birlik olalım. Tamam, birlik olalım da ne vaat ediyorsun. Belediye İş’ten farklı olarak ne yapacaksın. Ortada ben bir fark göremiyorum. Kuru kuruya birlik olma çağrısı yapıyorlar. Hangi ilken var, neden sana katılalım buralarda bir açıklamaları yok”

Bu karmaşa yetmiyor olacak ki sahneye çıkmaya çalışan bir diğer aktör de DİSK’e bağlı Genel-İş Sendikası oldu. Odunpazarı işçilerine “Gelin bizde örgütlenin” çağrısı yapan Genel-İş yöneticileri, yaptıkları açıklamada kulağa hoş gelen, sendiakal mücadele ilkelerine dayalı bir söylem benimsiyor. Ancak işçilerin hafızası ve tecrübeleri etiketlerin ötesine geçmeyi zorunlu kılıyor. Ülke genelinde ve yerelde Genel-İş yönetiminin gerek pratiği gerekse işçilerin yaşadıkları sorunları ele alışı olsun, TİS masalarında atılan imzalar olsun Belediye İş’in pratiğinden çok da farklı sayılmaz. Bürokratikleşmiş sendikal anlayış, tabanın iradesini yok sayan merkezi kararlar Genel-İş’in de sıklıkla eleştirildiği alanlar. Dolayısıyla tabela değiştirmek dışında bir karşılığı olmayan bu çağrılarının işçilerin sorunlarını sihirli bir değnek misali dokunup çözemeyeceği aşikâr.

Tüm bu aktörler sahada rekabet ederken Odunpazarı Belediyesi işçileri içerisinde derin bir tedirginlik ve güvensizlik yayılıyor. Hangi sendikanın arkasında duracaklar, hangi sendika kendilerini gerçekten temsil edecek, net bir fikir birliğinden söz etmek mümkün değil. Bir yanda yıllardır belediyede örgütlü olan bürokratik merkez, diğer yanda yeni kurulan ve arkasındaki dinamikler tam olarak çözülememiş bağımsız bir sendika, öte yanda ise iddialı ama pratik sınavı sabıkalı bir başka sendika. Bu sıkışmışlık hali, işçiler arasında kafa karışıklığı yaratırken, asıl kaybedenin yine işçiler olacağı kaygınsı da körüklüyor. Belediye işçileri tepeden inmeyi alışkanlık haline getirmiş bu sendikal zincirlerin arasında adeta öğütülüyor.

Odunpazarı Belediyesi işçileri mevcut tartışmaları ve sendikal rekabeti bir kriz olarak değil, aksine mücadeleci bir sendikal çizgiyi inşa etmek için bir fırsat olarak gördüğü ölçüde bu cendereden kurtulabilir. İşçiler hangi sendikanın yetkili olacağından, tabelada ne yazacağından veya yöneticilerin kim olacağından ziyade; işçinin doğrudan karar mekanizmalarında yer alıp almadığına bakmalıdır.  Bu sürecin Odunpazarı Belediyesi işçileri lehine sonuçlanabilmesi için işçilerin devreye girmesi ve bazı pratik adımlar atması gerekmektedir.

Bu pratik adımların en önceliklisi çalıştıkları yerlerde kendi içlerinden seçecekleri temsilcilerle komiteler kurmak olmalıdır.

TİS süreçlerinde masaya oturacak kişileri ve maddeleri kendilerinin belirlemelidir.

Hiçbir gücün ve bürokratik vesayetin arka bahçesi olmayı kabul etmemelilerdir.

Sendika değiştirmek ya da mevcutla devam etmek bir amaç olmamalıdır. Asıl olan işçilerin kendi gücünün farkına varmasıdır. İradesini hiçbir pazarlığa kurban etmeden, tabandan gelen güçle masaya yansıtmasıdır. Odunpazarı Belediyesi işçileri ancak bu bilinçle hareket ederse kazanır ve işçi sınıfın diğer bölükleri içinde örnek bir tavır sergilemiş olur.