Van TOKİ şantiyesinde iş cinayeti: ‘Yarın açılışı yapılır ama ölümleri kimse konuşmaz’

Van Edremit Kurubaş TOKİ inşaatında yaşanan iş kazası sonrası Afganistanlı bir işçinin yaşamını yitirdiği, Vanlı bir işçinin ise ağır yaralandığı iddia edildi. ATKO Grup ve Sam Teknik Yapı ortaklığındaki şantiyede işçilerin anlattıkları devletin denetlemekle yükümlü olduğu projede hiçbir iş güvenliği önleminin alınmadığını, göçmen işçilerin kayıt dışı çalıştırıldığını ve insanlık dışı çalışma koşullarını gözler önüne serdi.

Van’ın Edremit ilçesindeki Kurubaş TOKİ şantiyesinde meydana gelen iş cinayeti iddiası, devlet projelerindeki taşeron sisteminin ve denetimsizliğin ulaştığı boyutu bir kez daha gösterdi. Sam Teknik Yapı Anonim Şirketi ve ATKO Grup İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı tarafından yürütülen inşaat projesinde yaşanan iş cinayetinde asansör boşluğuna düşen Afganistanlı bir işçinin hayatını kaybettiği belirtilirken, Vanlı bir işçinin de ağır yaralandığı ifade edildi. Ağır yaralanan işçinin Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Hastanesinde tedavi altında olduğu öğrenildi.

Şantiyede daha önce çalışmış ve ağır koşullara dayanamayarak bir süre önce işten ayrılan bir işçinin anlatımları ise yaşanan iş kazasının ve cinayetinin organize bir sömürü ile ihmaller zincirinin sonucu olduğunu gösterdi.

‘Kayıt dışı işçiler görünmesin diye çarşıya götürüldüler’

Şantiyede çalışan işçilere dair kesin bir sayı veremese de en az 300 işçinin çalıştırıldığını, bunların yüzde 80’inin kayıt dışı çalıştırılan Afganistanlı ve İranlı göçmenlerden oluştuğunu aktaran işçi, iş cinayetinin duyulmasının ardından şirketin şantiyedeki İranlı ve Afganistanlı işçileri kimse görmesin diye çarşıya götürdüğünü ifade etti.

Göçmen işçilerin durumuna dikkat çeken işçi, “Bu işçiler kayıt dışı çalıştırılıyor. Yarı ücrete, ucuza çalıştırılıyorlar ve sigortaları yapılmıyor. Polis veya denetim geldiği zaman şirket doğrudan haber veriyor, bu işçiler hemen saklanıyordu” diyerek şantiyedeki sistemi anlattı.

‘Mecburiyetten rezil koşullarda çalışıyorduk’

Şantiyede çalışan işçilerin barınma ve çalışma koşulları ise insanlık dışı boyutlarda. Şantiyede banyo ihtiyacını karşılamak için sıcak su bulunmazken, işçiler su dolu varilleri odun ateşiyle ısıtarak yıkanmak zorunda kalıyor.

Konuştuğumuz işçi, barınma koşullarını şu sözlerle özetliyor: “Kaçıncı yüzyıldayız, böyle rezalet bir yer yoktu. Yemekhane, tuvalet, banyo, koğuşlar berbat. Her yer çöp içinde. Büyük bir varil var, banyo ihtiyacımızı gidermek için odunlarla ısıtıp öyle suyu temin ediyorduk. Bu koşullarda mecburiyetten çalışıyorduk. Ben kayyımın işten attığı bir belediye işçisiyim. Bize başka yol bırakmadılar. Sistem, ‘Ya yandaş olacaksın güzel bir işin olacak ya da böyle berbat yerlerde mecbur, sessiz çalışacaksın’ diyor.”

Vinç halatı koptu, işçinin kafası kırıldı

İşçi şantiyede iş güvenliği namına ise hiçbir önlem olmadığını aktarıyor. Üç buçuk ay boyunca şantiyede çalıştığını belirten işçi, bu süre zarfında bir kez bile denetim yapılmadığını vurguluyor: “İş güvenliği hiç yok, emniyet kemeri, baret... Öyle bir şey yok orada. Daha önce de ufak tefek kazalar oluyordu. Baret olmadığı için bizim bir arkadaşın kafası kırıldı. Vincin halatı var ya, kafasına değdi kafası kırıldı, hem de iki defa.”

Sigorta haklarının da gasbedildiğini belirten işçi, tünel kalıpçı olarak 27 günlük çalışma karşılığında sadece 3 bin 500 lira gibi ücretler ödendiğini, kendi sigortasının dahi eksik yatırıldığını söylüyor: “1 ay 12 günüm eksik yatmış. Dava açacağım dediğimde, ‘Şikayetçi olma, çıkışını vereceğiz, onu tamamlayacağız’ diyerek beni susturmaya çalıştılar.”

İşçiye pompalı tüfek verip bekçi yapmışlar

Şantiyedeki hukuksuzluklar tüm bu anlatımlarla da sınırlı değil. İddialara göre, şirket yönetimi kayıt dışı çalıştırdığı İranlı bir göçmen işçiyi gece bekçisi yapmış ve eline pompalı tüfek vermiş. Akşam saatlerinde şantiyeye gelen Türkiyeli bir işçi ile İranlı bekçi arasında tartışma yaşanmış, bekçi işçiye pompalı tüfek çekmiş. Silah çekilen Türkiyeli işçi durumu şikayet edince, şirket yönetimi iki işçiyi de işten çıkararak olayın üzerini kapatmaya çalışmış.

Devletin gözü önünde denetimsizlik

Bütün bu yaşananların devletin ihaleye çıkardığı ve denetlemekle yükümlü olduğu bir TOKİ projesinde meydana gelmesine ise işçiler tepkili. İşçi, şikayetlerini bildirmek için DEM Parti’li vekillere, özellikle de Van Milletvekili Mahmut Dindar’a ulaşmaya çalıştıklarını ancak yanıt alamadıklarını belirtiyor: “Taşerona veriyorlar ihaleyi ama denetlemiyorlar, hepsi Allah’a emanet. Yarın öbür gün iş bitmeye yakın gelip oranın açılışını yaparlar, kendilerine güzel bir reklam yaparlar. Ama işçilerin yaşadığı bu koşulları, bu cinayetleri kimse sormaz.”

İddiaları sormak için aradığımız ATKO Grup Firması yetkilisi ise bu konuda herhangi bir bilgi veremeyeceklerini, bir iddia varsa bu konuda sadece gerekli yerlere konuşacaklarını söyledi.

Şikayet eden işçi işten atıldı

Şantiyede göçmen işçilerin gece bekçisi olarak görevlendirilmesi sonrası şantiyeye alınmayan işçi de gazetemize konuşarak yaşadıklarını anlattı. İranlı bekçilerin saldırısına uğrayan ve durumu jandarmaya bildiren işçi, yaşananlar sonrası işten atıldığını söyledi. İsmini vermek istemeyen işçi süreci şöyle aktardı: “Şantiyeye geldiğimde güvenlikler beni yukarı bırakmadı ve saldırdılar. Sanki onlara özellikle emir verilmişti. Ben de 156’yı arayarak durumu bildirdim, şantiyeyi şikayet ettim. Karakol ifade almak için onları çağırdı. Ancak bu olaydan birkaç gün sonra ana firma benim çalıştığım firmayı arayarak ‘Bizi şikayet etmiş, hemen çıkışını verin’ talimatı verdi. 24 Temmuz’da çıkışımı verdiler, içerideki hiçbir hakkımı da ödemediler. Benden kısa bir süre sonra da iş cinayeti yaşanmış; biri asansör boşluğundan düşmüş, diğeri yoğun bakımda.”