DEM Partili Kordu’dan Zini Gediği Katliamı için kanun teklifi

DEM Parti Dersim Milletvekili Ayten Kordu, 8 Ağustos 1938'de Erzincan'ın Zini Gediği mevkiinde yaşanan katliamla yüzleşilmesi, hakikatin ortaya çıkarılması ve toplumsal hafızanın korunması amacıyla TBMM Başkanlığına kanun teklifi sundu.

Teklifte, Dersim Tertelesi sürecinde Erzincan'ın Kılıçkaya (Surbahan) köyü ve çevresinden toplanan yaklaşık 97 Kürt Alevi yurttaşın yargı süreci işletilmeden Zini Gediği'nde katledildiği belirtilerek, olayın bugüne kadar etkin ve bağımsız biçimde soruşturulmadığı ifade edildi.

Teklifte, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde TBMM bünyesinde insan hakları uzmanları, tarihçiler, hukukçular, adli tıp uzmanları ve mağdur ailelerinin temsilcilerinden oluşacak "Zini Gediği Hakikat ve Araştırma Komisyonu" kurulması önerildi.

Komisyonun, katliamın tüm yönleriyle araştırılması, devlet arşivlerinin incelenmesi, tanıklıkların toplanması, toplu mezarların belirlenmesi ve hazırlayacağı raporu TBMM'ye sunması öngörülüyor.

Arşivlerin açılması ve toplu mezarların araştırılması istendi

Kanun teklifinde, Zini Gediği Katliamı'na ilişkin Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve diğer kamu kurumlarında bulunan bilgi ve belgelerin araştırmacılara açılması talep edildi.

Teklifte ayrıca katliam alanında bilimsel ve adli incelemeler yapılması, toplu mezarların tespit edilmesi, kimliği belirlenen kişilerin ailelerinin talebi doğrultusunda Alevi inancına uygun şekilde defnedilmesi, kimliği belirlenemeyenlere ilişkin kayıtların ise oluşturulacak hafıza merkezinde tutulması öngörüldü.

Teklife göre Zini Gediği'nde, mağdur ailelerinin görüşü alınarak "Erzincan Zini Gediği Katliamı ile Yüzleşme ve Hafıza Anıtı" inşa edilmesi ve bölgenin "Hafıza ve Anma Alanı" olarak tescil edilmesi isteniyor. Anıt bünyesinde oluşturulacak hafıza merkezinde katliama ilişkin belge ve tanıklıklar, dijital arşiv, sözlü tarih çalışmaları, akademik araştırmalar ve sergi alanlarının yer alması planlanıyor.

Kanun teklifinde ayrıca her yıl 8 Ağustos'un "Zini Gediği Katliamını Anma Günü" ilan edilmesi, daha önce tahrip edilen hafıza anıtlarının yeniden inşa edilmesi ve "Ateş Çemberi" olarak bilinen hafıza mekânının mağdur ailelerin belirlediği alana taşınarak yeniden kurulması öneriliyor.

"Toplumsal barış için geçmişle yüzleşmek gerekir"

Teklifin genel gerekçesinde, geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşmenin, hakikatin ortaya çıkarılmasının, mağdurların anısının yaşatılmasının ve benzer ihlallerin tekrarını önleyecek demokratik hafıza mekanizmalarının oluşturulmasının hukuk devleti ve toplumsal barış açısından gerekli olduğu vurgulandı.

Gerekçede, Kürt Kızılbaş halkının maruz kaldığı katliamın hatırlanmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının toplumsal hafızanın korunması, eşit yurttaşlık anlayışının güçlenmesi ve kalıcı toplumsal barışın sağlanması bakımından önem taşıdığı ifade edildi.