16 yıl sonra ilk: Guterres, Kıbrıs'ta liderlerle buluştu, '5+1' için hazırlık vurgusu yapıldı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kıbrıs’taki diplomatik süreci yeniden canlandırmayı hedefleyen temasları kapsamında Kuzey Kıbrıs Lideri Tufan Erhürman ve Güney Kıbrıs Lideri Nikos Hristodulidis ile bir araya geldi.

Ara bölgedeki BM İyi Niyet Misyonu Ofisinde gerçekleşen ve yaklaşık bir saat süren üçlü zirve bir ilke de sahne oldu.  Guterres, 16 yıl aradan sonra Kıbrıs'ı ziyaret eden ilk BM Genel Sekreteri oldu.

Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, görüşme sonrası, "Kıbrıs sorununun çözümü noktasından Guterres’in adaya gelmesinden öncesine kıyasla daha umutluyum" dedi.

Guterres: Sonuçsuz bir toplantı daha istemiyorum

Toplantının ardından basına açıklamalarda bulunan Guterres, taraflar ve garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın katılımıyla "5+1" formatında genişletilmiş bir zirve düzenlenmesi konusunda mutabakat sağlandığını duyurdu.

Liderlerle gerçekleştirdiği görüşmenin ardından konuşan Guterres, hedeflerinin yalnızca masaya oturmak değil, somut çözüme ulaşmak olduğunun altını çizdi. Tarihi henüz netleşmeyen 5+1 toplantısının başarıyla sonuçlanabilmesi için ciddi bir ön hazırlık sürecine ihtiyaç duyulduğunu belirten Guterres, şunları kaydetti:

"Sonuçsuz daha fazla 5+1 toplantısı yapmak istemiyorum. Kıbrıslıların mesaj açık: Ayrılık değil gelecek, ilerleme istiyorlar. Liderlerinden uzlaşmalarını ve çözüme ulaşmak için 'o son tümseği' atlamalarını bekliyorlar. Güvenin yeniden inşası için tüm çabaların ortaya koyulması gereken bir noktadayız. Uluslararası toplumun rolü, özellikle garantörlerin katkısı ve desteği çok önemli. Her iki lidere de bu yönde çabaları yoğunlaştırmaları için çağrıda bulundum."

Guterres, Doğu Akdeniz’deki bölgesel risklere ve gerilimlere de dikkat çekerek Kıbrıs’ta varılacak bir çözümün tüm bölge istikrarı açısından kritik önem taşıdığını belirtti.

Hristodulidis: Crans-Montana kazanımları korunacak

Görüşme sonrası Kıbrıs Cumhuriyeti Başkanlık Sarayı'nda açıklama yapan Nikos Hristodulidis, genişletilmiş konferans konusunda tüm tarafların uzlaşmasını müzakerelerin yeniden başlaması adına önemli bir zemin olarak niteledi.

Temaslardan üç önemli sonuç çıkardığını ifade eden Hristodulidis, bunlardan ilkinin Guterres'in BM Güvenlik Konseyi kararları temelinde süreci ilerletme konusundaki kararlılığı olduğunu söyledi. İkinci unsurun ise kesintiye uğrayan Crans Montana görüşmelerine kadar elde edilen müzakere kazanımlarının korunması olduğunu dile getirdi. Hristodulidis, üçüncünün ise genişletilmiş konferansın düzenlenmesine tüm tarafların olumlu yaklaşması olduğunu kaydetti.

Müzakerelerin sıfırdan başlamayacağını söyleyen Hristodulidis, Avrupa Birliği'nin de hem teknik katkı sunmak hem de Türkiye-AB ilişkileri bağlamında süreçte daha aktif rol üstlenmeye hazır olduğunu söyledi.

Erhürman: Öncesine göre daha umutluyum

Kuzey Kıbrıs Lideri Tufan Erhürman ise Cumhurbaşkanlığında yaptığı açıklamada, Guterres'in üst düzey bir heyetle Lefkoşa'ya gelmesini ve BM çatısı altındaki iki eşit lider vurgusunu önemsediklerini belirtti.

"Biz en başından beri müzakere olsun diye müzakere, 5+1 olsun diye 5+1 toplantı istemediğimizi söylüyorduk" diyen Erhürman, şunları kaydetti:

"Guterres garantör ülkelerin devam eden desteğine güvendiğini vurguladı. Yeterli hazırlık yapılması koşuluyla, 5+1 toplantı konusunda garantörlerle mutabakatı olduğunu da belirtti. Sayın Genel Sekreter bu süreci garantörlerle de yakın temas içerisinde devam ettirdi. Biz de garantör ülke Türkiye ile bugüne kadar olduğu gibi bugünden sonra da çok yakın ve tam bir istişare içerisinde süreci yürütmeye devam edeceğiz.

5+1 olacaksa sonuç vereceği güvence altına alınmış bir 5+1 olsun, müzakere olacaksa bu sefer bizi çözüme ulaştıracak bir müzakere olsun istiyoruz. Guterres de çözüme gidecek yolu açacak başarılı bir 5+1 toplantısı gerçekleştirmek istediğini söyledi. Dolayısıyla sonuç odaklılığın bu kadar açık bir şekilde altının çizilmiş olmasını olumlu buluyorum. Kıbrıs sorununun çözümü noktasından Guterres’in adaya gelmesinden öncesine kıyasla daha umutluyum."

Türkiye'den "Takdirle karşılıyoruz" açıklaması

Türkiye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in, görevinin başından bu yana Kıbrıs meselesiyle ilgili ortaya koyduğu çabaları takdirle karşılıyoruz" dedi.

Keçeli, "Ada'daki iki taraf arasında çözüme yönelik ortak zeminin halen mevcut olmadığı bu dönemde, Genel Sekreter Guterres'in 2025 yılında başlattığı süreç kapsamında önemli iş birliği alanlarında ilerleme sağlanmasına odaklanılmasının, güvenin inşasına hizmet edeceğine inanıyoruz" değerlendirmesini yaptı.

On yıllar boyunca denenen ve tükenen çözüm modellerinin geçmişte kaldığını söyleyen Keçeli, "Kıbrıs Rum tarafının uzlaşmaz tutumu değişmedikçe ve bölge güvenliğini de olumsuz etkileyen eylemleri sona ermedikçe çözüm perspektifinin somutlaşmayacağını bir kez daha vurguluyoruz" ifadelerini kullandı.

(Dış Haberler)