Saça boncuk örmede görünmeyen emek sömürüsü

Muğla - Yüksek el işçiliği gerektiren saça boncuk örme işi, turizm bölgelerinde sokak tezgâhlarında çok düşük ücretlerle ve güvencesiz çalışma koşullarında değersizleştirilmeye devam ediliyor. Misinaya sarılmış hazır boncukların saça sarılması işi dışarıdan bakıldığında eğlenceli ve basit bir yaz aktivitesi gibi görünse de arka planında ekonomik adaletsizlikler barındırıyor.

Saç örme işinde çalışan ve adının açıklanmasını istemeyen genç bir kadın işçi ile yaptığımız söyleşide özellikle yaz aylarında popüler olan bu sektörde yaşananları konuştuk. Saatler süren odaklanmanın sonucunda parmak deformasyonu ve boyun fıtığı gibi fiziksel riskler yaşadıklarını belirten işçi, çoğunlukla kayıt dışı, asgari standartların altında çalıştıklarını, kendilerinin değil aracıların kazandığını söyledi.

Turistik sahil şeritlerinde bu işi yapanların büyük kısmının yasal yaş sınırının altındaki çocuklardan oluştuğunu anlatan işçi, çalışanların neredeyse tamamının sigortasız, güvencesiz ve hiçbir yasal hakka sahip olmadan günübirlik çalıştırıldığını anlattı. Günde 12-14 saati bulan mesai yaptıklarını aktaran kadın işçi, “Saç boncuk işçileri çok küçük bir pay alırken, asıl kazancı tezgâh sahipleri veya aracılar elde ediyor. Sürekli aynı pozisyonda oturularak ince işçilik yapılan birçok benzer işte olduğu gibi erken yaşta boyun fıtığı, sırt ağrıları ve görme bozuklukları ortaya çıkıyor. Saça boncuk örmenin fiyatı yerine göre 500 lira ile 800 lira arasında değişiyor” dedi.

Tüketicilere ve belediye yetkililerine seslenen işçi, “Aracıların olduğu büyük stantlar yerine, kendi namına çalışan bağımsız emekçileri tercih edin. Çocukların çalıştırıldığı tezgâhlardan hizmet almayarak bu döngünün finansal olarak büyümesini engelleyebilirsiniz. Emeğin değerini düşürmek için aşırı pazarlık yapmaktan kaçınabilirsiniz. Bir çağrım da belediye yetkililerine olacak. Aldığınız Meclis kararına uyarak, stantları denetleyin. Stantlar el emeği ile üretilen ürünlere yer verin” diye konuştu.

Bodrum Belediyesi Meclis kararı aldı

Öte yandan birçok sahil kasabasında sıkça karşılaşılan saça boncuk örme işi ile ilgili olarak Bodrum Belediyesi, 2026 yılında uygulanmak üzere karar aldı. 9 Nisan 2025 tarih ve 2025/64 sayılı kararla, saç örgüsü veya saça boncuk örme işinin el yapımı ürün olarak değerlendirilemeyeceği, bu işi yapanlara izin verilmeyeceği belirtildi.