ABD-İran arasında kısmi sessizlik: Trump'tan ‘müzakere için son şans’ tehdidi

ABD ve İran arasında iki haftadır süren çatışmanın ardından, Cumartesi günü taraflar arasında yeni bir çatışmaya dair resmî bir rapor yayımlanmadı. ABD ordusu deniz arazisinde ablukayı delmeye çalışan bir tankere ateş açarak durdurduğunu açıklasa da bu sükûnetin sebebine ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı. İran medyası ise Ummanlı diplomatik bir heyetin görüşmelerde bulunmak üzere Tahran'ı ziyaret ettiğini bildirdi. Öte yandan, Yemen-Suudi Arabistan cephesinde gerilim tırmanmaya devam ediyor; Husiler, Suudi öncülüğündeki koalisyonun Hudeyde'deki mevzilerine düzenlediği saldırılara karşılık Suudi Arabistan'ın Cizan şehrini hedef aldıklarını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen savaşa dair değerlendirmelerinde Washington ile Tahran arasında temasların sürdüğünü, ancak İranlı yetkililerin henüz bir anlaşmaya varma konusunda hazırlıklı görünmediğini belirtti. Beyaz Saray Muhabirleri Yemeği marjında konuşan Trump, İran'ın İHA kapasitesinin ciddi ölçüde azaldığını öne sürerek, "İran'ın İHA'larından geriye pek bir şey kalmadı" dedi.

Netanyahu görüşmelerinin ana gündemi İran

Aynı gün sabah saatlerinde Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada İran'ın önünde iki seçenek bulunduğunu vurgulayan Trump; ya bir anlaşmaya varılması ya da askerî saldırıların "çok daha şiddetli" bir seviyesiyle karşı karşıya kalınması gerektiğini ifade etti. ABD ordusunun tam teyakkuz halinde olduğunu belirten Trump, saldırıların şiddetlendirilmesinden İran'ın askerî kapasitesinin tamamen imha edilmesine kadar masada pek çok seçeneğin bulunduğunu kaydetti.

Reuters'ın aktardığına göre, Cuma gününün ilk saatlerinde Amerikan füzeleri İran'daki çeşitli hedefleri vurdu; ancak yaklaşık iki haftadır ilk kez cuma akşamından cumartesi sabaha karşına kadar ABD ordusu İran'a yönelik yeni bir saldırı bildirisinde bulunmadı. Bu sessizlik, CENTCOM'un önceki günlerde askerî merkezlere, İHA tesislerine ve Devrim Muhafızları ile bağlantılı hedeflere yönelik düzenlediği peş peşe saldırıların ardından dikkat çekti.

Artan bu gerilimler eşliğinde, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun Washington'a giderek Salı günü Trump ile bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmenin ana gündem maddelerinin İran savaşı, Lübnan'daki durum ve bölgesel güvenlik koordinasyonu olması öngörülüyor.

Çin: Müzakere kapısı kapatılmamalı

Diplomatik düzeyde ise Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Kırgızistan'da İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede ABD-İran müzakerelerinin yeniden başlatılması çağrısında bulunarak, barış umudu olduğu sürece müzakere kapısının kapatılmaması gerektiğini belirtti. Trump ise Çin ve Rusya'yı İran'a silah satmaktan kaçınmaları konusunda uyararak, Pekin ve Moskova'nın Tahran'ı silahlandırmayacakları hususunda Washington'a güvence verdiğini söyledi.

İran: Rusya’nın ABD’yi kınayan duruşundan memnunuz

Trump’ın açıklamalarına rağmen İran resmi ajansı İRNA’nın haberine göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Kırgızistan'da düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesi marjında Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile bir araya geldi. Arakçi, görüşmede Rusya'nın ABD ve İsrail'in İran'a yönelik "askerî saldırılarını kararlı bir şekilde kınayan duruşundan" duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Haberde, Arakçi'nin Hürmüz Boğazı'ndaki mevcut güvensizliğin temel sebebi olarak ABD'nin İran'a yönelik politikalarını gösterdiği, ancak İran'ın boğazdan geçmek isteyen ticari gemilere yönelik saldırılarına değinmediği aktarıldı.

Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da ülkesinin ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askerî müdahalesini kınayan ilkesi tutumunu yineleyerek, bölge ülkelerine dayalı bir güvenlik mekanizmasının kurulmasında iş birliği ve güven inşasının önemine vurgu yaptı. Lavrov, Moskova'nın bu konuda her türlü yardımı sağlamaya hazır olduğunu belirtti.

İran'ın Şahid İHA'ları "Rusya'nın yardımıyla daha hassas hale getirildi"

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Rus ve Çinli mevkidaşları Şi Cinping ve Vladimir Putin'in her ikisinin de kendisine İran'a silah satmayacakları yönünde söz verdiklerini söyledi. ABD Başkanının açıklamaları, medyadaki, Rusya'nın İran'ın bölgedeki Amerikan hedeflerine saldırmasına, bu bağlamda CIA merkezlerine yönelik saldırılara yardım etmiş olabileceğine dair spekülasyonlarla aynı döneme denk geldi.

Batılı kaynakların Reuters'a aktardığı bilgilere göre Rusya, İran'ın Şahid insansız hava araçlarını daha hassas hale getirmesine yardımcı oldu ve İran, bu gelişmiş İHA'lar sayesinde bazı Amerikan hedeflerini başarıyla vurdu.

Reuters'ın, istihbarat raporlarının içeriği kendileriyle paylaşılan Körfez bölgesindeki iki Batılı yetkiliye dayandırdığı haberine göre, analistler Suudi Arabistan'daki ABD Büyükelçiliği'nde yer alan CIA merkezine düzenlenen saldırıların, İran yapımı Şahid İHA'larının Rus versiyonları olan iki gelişmiş dronla gerçekleştirildiğine inanıyor.

Bu kaynaklardan biri, bu iki İHA'dan birinin ABD büyükelçilik binasının savunmasız bir bölümünde bir delik açtığını, ikinci İHA'nın ise bu delikten içeri sızarak patladığını belirtti.

Bir diğer kaynak da Reuters'a yaptığı açıklamada, Rusya'nın, İran'ın Şahid-136 İHA'larını daha hassas kılmak amacıyla, kendi yerli modellerinden çok daha doğru ve sinyal karıştırmaya (jammer) karşı daha dirençli olan "Kometa-M" uydu navigasyon sistemini İran'a sağladığını söyledi.

Wall Street Journal gazetesi bu yılın Mart ayında ilk kez Rusya'nın "Kometa-M" sistemini İran'a sağladığını bildirmiş, Kremlin o dönemde bu haberi sahte haber olarak nitelendirmişti.

(Dış Haberler)