SAMER’den süreç araştırması: Barış ve demokratikleşmeye destek var, iktidara güven yok

SAMER Saha Araştırmaları Merkezi’nin 14-21 Haziran 2026’da 18 ilde 908 kişiyle gerçekleştirdiği kamuoyu araştırması, Türkiye’de barış ve demokratikleşme sürecine ilişkin halkın desteğini ortaya koydu.

Araştırma yurttaşların anadilde eğitimden yerel yönetimlerin güçlendirilmesine, ifade özgürlüğünden kayyım uygulamalarının kaldırılmasına kadar geniş bir yelpazede reformları ezici çoğunlukla desteklediğini, ancak reformların hayata geçirilmesi konusunda da siyasi aktörlere güven duymadığını ortaya koydu.

Diyarbakır, İstanbul, İzmir, Van, Ankara, Mardin, Muş, Batman, Şanlıurfa, Şırnak, Muğla, Bingöl, Gaziantep, Malatya, Mersin, Bursa, Adana ve Artvin’de katılımcıların sürece yüksek düzeyde ilgi gösterdiğini ve süreci yakından takip ettiğini belirten araştırma, kamuoyunun barış sürecini yalnızca güvenlik veya silahsızlanma eksenli değil, demokratikleşme ve hakların genişletilmesi perspektifiyle değerlendirdiğini gösteriyor.

Sürece destek Yüzde 95 oranında

Katılımcıların çeşitli demokratik reform başlıklarına “kesinlikle katılıyorum” veya “katılıyorum” yanıtı vardiği araştırma sonuçlarına göre:

• Anadilde eğitim hakkını tanıyan düzenlemeler: Yüzde 85,6 destek
• İfade ve örgütlenme özgürlüğünü sağlayacak yasal düzenlemeler: Yüzde 86,2 destek
• Yerel yönetimleri güçlendiren düzenlemeler / Avrupa Özerklik Şartı’ndaki çekincelerin kaldırılması: Yüzde 84,8 destek
• Kayyım atamalarını zorlaştıran/ortadan kaldıran düzenlemeler: Yüzde 83,7 destek
• Süreci yürütenleri güvenceye alan yasal düzenleme: Yüzde 81,4 destek
• Süreç yol haritasının kamuoyuna açıklanması: Yüzde 80,7 destek
• Cezaevinde, yurtdışında, sürgünde olanların dönüşünü ve serbest kalmasını sağlayan düzenleme: Yüzde 80,5 destek
• Anayasa değişikliği: Yüzde 79,6 destek
• Terörle Mücadele Kanunu’nun (TMK) kaldırılması: Yüzde 79,8 destek
• Türk Ceza Kanunu’nda değişiklik: Yüzde 79,0 destek
• Abdullah Öcalan’ın müzakereci statüsünün resmen tanınması: Yüzde 74,2 destek
• Dağdaki PKK’lilerin dönüşünü sağlayacak yasa: Yüzde 73,1 destek
• Umut hakkı tanınması: Yüzde 69,3 destek

Buna karşılık “Pişmanlık Yasası çıkarılmalı” önergesine destek yüzde 44,2’de kalırken, “Hiçbir şey yapılmamalı” diyenlerin oranı yalnızca yüzde 2,2 oldu.

Yurttaşlar iktidarın reformları gerçekleştireceğine inanmıyor

Katılımcıların yaklaşık dörtte üçü, iktidarın süreçte gerekli siyasi iradeyi göstereceğine güvenmediğini belirterken tartışılan yasal düzenlemelerin kısa vadede hayata geçirileceğine inananların oranı oldukça sınırlı.

Rapora göre katılımcılar sürecin önündeki temel engelleri ağırlıklı olarak siyasal ve kurumsal nitelikte görüyor: hükümet içindeki siyasi irade eksikliği, devlet kurumlarının tutumu, taraflar arasındaki hedef farklılıkları, medyanın kullandığı dil ve halkın süreç dışında bırakılması en önemli sorun alanları olarak sıralanıyor.

Katılımcıların yarıdan fazlası sürecin olumlu sonuçlanabileceğine inanıyor.