Erişilebilir bir Çanakkale hayali: Görme engellilerin günlük yaşamda karşılaştığı görünmez engeller

Çanakkale – Altınokta Körler Derneği Çanakkale Şubesinde 12 yılı aşkın süredir yönetim kurulunda yer alan ve yaklaşık 9-10 aydır şube başkanlığı görevini yürüten Ercan Şen’le, kentteki görme engellilerin yaşadığı zorlukları ve yürüttükleri hak arama mücadelesini konuştuk. En büyük hayalini “evden işe giderken konuşan trafik ışıkları eşliğinde, tehlikelerden uzak kılavuz çizgileri takip ederek yürüme mesafesini 20 dakikadan 14 dakikaya indirebildiği, güvenle kahvesini içebildiği ve dijital dünyada engelsiz dolaşabildiği bir Çanakkale” olarak anlatan Şen'in açıklamaları; Çanakkale'de kentsel erişilebilirlik, toplu taşıma, istihdam ve fiziki güvenlik konularında atılması gereken çok adım olduğunu gözler önüne seriyor.

"Kaldırımlar tuzak, Kordon bölgesi ise ciddi bir güvenlik zafiyeti"

Görme engelliler için en hayati konulardan biri olan bağımsız hareket edebilme (tek başına bastonla gezebilme) özgürlüğü, Çanakkale sokaklarındaki fiziki engeller nedeniyle sekteye uğruyor. Şen, kılavuz çizgilerin (sarı çizgiler) standartlara uygun tasarlanmadığını, sağında ve solunda 70 santimetrelik boşluk olması gerekirken hemen yanlarına levhalar dikildiğini belirtiyor. Ayrıca, kaldırımlara araç çıkmasını engellemek için konulan dubalar, bastonla tarama yapan görme engellilerin bacaklarında sürekli yaralanmalara neden oluyor; öyle ki Çanakkale'de baston kullanan neredeyse tüm görme engellilerin diz altlarında yara izleri bulunuyor. Ağaçların etrafına korumalık yapılması önerisi ise belediye tarafından henüz hayata geçirilmiş değil.

Çok daha vahim bir güvenlik sorunu ise eski kordon bölgesinde yaşanıyor. Deniz kenarında herhangi bir koruyucu bariyer bulunmaması sebebiyle son 10 yılda 5, sadece 2025 yılı içinde ise 2 görme engelli vatandaş denize düştü. Teknelerin bulunduğu alanların tel örgülerle korunduğunu ancak insan hayatının aynı değeri görmediğini belirten Şen, geçen yıl düzenlenen protesto yürüyüşünün ardından Belediye Başkanı’nın bariyer sözü verdiğini, ancak aradan bir yıl geçmesine rağmen hiçbir güvenlik önlemi alınmadığını ifade ediyor.

Toplu taşımada "kentkart" kazanımı ve bekleyen sorunlar

Toplu taşımada otobüslerin ücretsiz olmasından ziyade erişilebilirliğe ihtiyaç duyduklarını vurgulayan Şen, duraklarda yaklaşan otobüsü ve otobüs içinde gelinecek durağı haber veren sesli anons sistemlerinin eksikliğine dikkat çekiyor. Önemli bir kazanım olarak, 2024 yılında yayımlanan web ve mobil uygulama erişilebilirliği genelgesine dayanarak KentKart şirketine bireysel başvuru yapan Şen, belediyeye sunduğu dilekçelerin de yardımıyla uygulamanın ekran okuyucularla uyumlu hale getirilmesini sağladı. Uygulamaya eklenen “Beni Al” butonu sayesinde, durakta bekleyen engelliler artık yaklaşan otobüs şoförlerine doğrudan bildirim gönderebiliyor. Buna rağmen, söz verilmesine karşın şu an Çanakkale'deki otobüslerin yalnızca üçte birinde sesli anons sisteminin çalıştığı ve şoförlerin inilecek durağı unutması nedeniyle mağduriyetlerin devam ettiği belirtiliyor.

Özel sektörün "engellinin engelsizini" arama eğilimi

İstihdam konusu, Çanakkale'deki görme engellilerin önündeki bir diğer büyük duvar. Şube üyelerinin çalışabilir yaşta olanlarının yüzde 75-80'inin EKPSS aracılığıyla kamuda istihdam edildiğini belirten Şen, özellikle 2022'den sonra derinleşen ekonomik sorunlarla birlikte özel sektörde iş bulmanın neredeyse imkansız hale geldiğini söylüyor. Özel sektör firmalarının yasal engelli kotalarını doldururken tamamen görme engelli bireyler yerine, görme kaybı daha az olan kişileri tercih etmesi, ağır engelli gruplarını iş arama süreçlerinde büyük bir ayrımcılıkla baş başa bırakıyor.

3 Aralık’taki samimiyetsizliğe karşı "2 Aralık şiir dinletisi"

Şen, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü'nde yetkililerin ve toplumun sergilediği bir günlük hatırlama ve "sevgi pıtırcığı" yaklaşımlara tepki olarak, dernek bünyesinde 2 Aralık Şiir ve Müzik Dinletisi düzenlemeye başladıklarını ifade ediyor. Şair, müzisyen ve öğretmen üyelerin katılımıyla gerçekleşen bu etkinlik, sorunların bir günlük mesajlarla değil, uzun vadeli planlarla çözüleceğini vurgulamayı ve engellilerin üreterek kentin kültürel hayatına katılmasını hedefliyor.

"Bizi kurtaracak bir kahraman beklemeyin, örgütlenin" çağrısı

Ercan Şen'in en büyük hayali; evden işe giderken konuşan trafik ışıkları eşliğinde, tehlikelerden uzak kılavuz çizgileri takip ederek yürüme mesafesini 20 dakikadan 14 dakikaya indirebildiği, güvenle kahvesini içebildiği ve dijital dünyada engelsiz dolaşabildiği bir Çanakkale. Şen, bu hayale ulaşmak için tüm engelli bireylere şu kritik çağrıda bulunuyor: "Sivil toplum örgütleri çatısı altında birleşip kendi sorunlarınızı kendiniz dile getirin. Gelip size istediğiniz her şeyi verecek bir kahraman yok; siz yapmazsanız kimse yapmayacak."